สุขภาพจิต

ความเครียดเกิดจากอะไร

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 657769416 %281%29

ดังที่เล่าแล้วว่า ความเครียดคือกล่องทิชชู และห้องทั้งห้อง เป็นสิ่งแวดล้อม

ก้อนความเครียดหรือกล่องทิชชูเกิดจากอะไรได้บ้าง อย่างหนึ่ง คือ เกิดจากความขัดแย้ง ความขัดแย้งมีสามระดับ

ระดับที่ 1 คือเราขัดแย้งกับคนอื่น

เป็นความขัดแย้งที่มองเห็นได้โดยง่าย รู้สึกได้โดยง่าย เช่น ขัดแย้งกับคนในครอบครัว พบทุกวันคือพ่อแม่ขัดแย้งกับลูก สามี ขัดแย้งกับภรรยา พี่น้องขัดแย้งกันเอง ลุงป้าขัดแย้งกับหลาน

พ่อแม่มักเครียดเรื่องลูกที่โตแล้วไม่ได้ดังใจ สามีขัดแย้งกับ ภรรยาได้สารพัด พบบ่อยคือเรื่องมีชู้ พี่น้องขัดแย้งกันเองเพราะเขย และสะใภ้ ลุงป้ามักขัดแย้งกับหลานเรื่องสมบัติ

ความขัดแย้งในองค์กร เช่น ขัดแย้งกับเพื่อนร่วมงาน กับ ลูกน้อง กับเจ้านาย กับลูกค้า สารพัดจะมีเรื่องขัดอกขัดใจ ความขัดแย้งกับเพื่อนบ้านมักเป็นเรื่องที่เห็นง่ายเป็นรูปธรรม เช่น เพื่อนบ้านทิ้งขยะเรียราดมาหน้าบ้านเรา เพื่อนบ้านปลูกต้นไม้รุกลำเข้าเขตบ้านเรา เพื่อนบ้านเลียงหมามารบกวนบ้านเรา บางครั้งก็ไม่มีเรื่อง เช่น ขัดแย้งเพียงเพราะไม่ชอบหน้ากัน

วิธีแก้เครียดประเภทรู้ว่าเครียดอะไรนั้นง่าย คือแก้สาเหตุ แต่คนส่วนใหญ่มักเลือกไม่ทำหรือซื้อเวลาไปเรื่อย ๆ แล้วก็เครียดไปเรื่อยๆเมื่อเวลาผ่านไป ความขัดแย้งที่เคยเห็นชัดมักขยายตัวและแปรรูป เช่น พี่น้องขัดแย้งกันเรื่องเปิดไฟปิดไฟในห้องนอน ไม่พูดกันดี ๆ ก็ลามไปถึงเรื่องอื่นๆ

หลายครั้งการแก้ไขสาเหตุก็ทำไม่ได้ เช่น พูดกับเพื่อนบ้าน เรื่องขยะหลายครั้งแล้วก็ไม่สำเร็จ เช่นนี้อาจจะต้องใช้วิธีอื่น ๆ เช่นให้เลิกพยายามแล้วเก็บขยะเองด้วยความสุข นั่งดูต้นไม้เขางอกงาม เข้าบ้านเราแล้วชื่นชม หรือยิ่งหมาเขาตาย แล้วไปจ่ายค่าปรับพร้อม ทั้งเตรียมตัวตกนรกเพราะใจร้าย

ระดับที่ 2 คือ เราขัดแย้งกับตัวเอง

ที่พบบ่อยคือ อยากได้ แต่ไม่สามารถเอามาได้ เช่น อยากไป เรียนเมืองนอกแล้วก็เอาแต่อยาก ไม่ฝึกฝนภาษาอังกฤษ ก็เลยสอบ ไม่ได้สักที ถ้าเป็นแบบนี้ให้เลิกอยากเสียก็จะหายเครียด แต่ถ้าอยากได้แล้วพัฒนาตนเองให้มีความสามารถ ไปเรียนภาษาอังกฤษให้สอบได้ เช่นนี้ก็จะภูมิใจและชีวิตก้าวไปอีกหนึ่งก้าว เช่นนี้ความเครียดมี ประโยชน์ เพราะช่วยกระตุ้นให้เราพัฒนาตนเอง

ระดับที่ 3 คือ ความขัดแย้งในระดับจิตใต้สำนึก

เป็นความขัดแย้งที่มักไม่มีใครรู้และตนเองก็ไม่รู้ ส่วนใหญ่เป็น ความขัดแย้งที่มีรากฐานมาจากพ่อแม่ เกิดจากการเลียงดูของพ่อแม่ และประสบการณ์ในวัยเด็ก เช่น เกลียดพ่อ แต่ด้วยจารีตประเพณีที่คนเราควรรักพ่อมิใช่เกลียดพ่อ ก็ทำให้เกิดความขัดแย้งในใจระดับที่ ไม่รู้ตัว ความขัดแย้งจะเป็นความเครียดเรือรังคอยทิมแทงให้หงุดหงิด ไม่เป็นสุข และตัดสินใจทำอะไรที่สืบเนื่องจากความเกลียดพ่อเสมอๆเช่น ทะเลาะกับทุกคนที่รู้สึกว่าเหมือนพ่อโดยไม่รู้ตัว เป็นต้น

ความเครียดในระดับจิตใต้สำนึกมักแก้ยาก เพราะมันฝังลงลึกในจิตใจมานานแสนนาน ส่วนใหญ่ทำได้เพียงขอให้รู้ตัวและยอมรับ เช่นรู้ว่าตนเองเกลียดพ่อและยอมรับเสียว่าตนเองเกลียดพ่อ

ถ้าพ่อเลว ก็ขอให้รู้ว่าพ่อเลวและเราเลือกพ่อไม่ได้ ถ้าพ่อไม่เลวแต่เราคิดเช่นนั้น ก็ขอให้น้อมรับว่าตนเองต้องตกนรก พูดง่าย ๆ ว่า ถ้าพ่อเลวจริง เช่น กินเหล้าทุกวัน ตบตีแม่ทุกคืน ปลำน้องสาวเราด้วย ให้รู้และยอมรับว่าตนเองเกลียดพ่อ แต่ถ้าเราเป็นฝ่ายเข้าใจอะไรผิดก็อย่าโวยวายถ้ากรรมจะตามสนอง

การแก้ไขความขัดแย้งในระดับจิตใต้สำนึกเรื่องพ่อแม่เหล่านี้ ต้องอาศัยการทำจิตบำบัดกับจิตแพทย์ผู้เชียวชาญ ซึ่งหายากในเมือง ไทย หาพบก็ไม่ทราบว่าคิดราคาชั่วโมงละเท่าไร ทั้งยังไม่สามารถ ประกันผลการรักษาได้ ถ้าพบจิตแพทย์ฝีมือดี ผมสามารถบอกได้ว่า ผลลัพธ์การรักษาดีแน่นอน แต่ปัญหาคือ ไม่รู้ว่าเขาอยู่ไหนและมีเวลา ให้หรือเปล่า เพราะจิตแพทย์ในบ้านเรางานล้นมือทุกคน

ดังนั้นคลายเครียดด้วยวิธีอื่นจะง่ายและลงทุนน้อยกว่ามาก

การทำจิตบำบัดที่ได้ผลดีไม่ได้ต้องการแค่คุณหมอฝีมือดี แต่ ต้องการผู้ป่วยที่พร้อมจะให้ความร่วมมือและพร้อมจะเปลี่ยนแปลงตนเองด้วย ซึ่งยิ่งยากเข้าไปใหญ่

“พร้อมจะเปลี่ยนแปลงตนเอง” มิได้หมายถึงเปลี่ยนนิสัย ธรรมดา แต่หมายถึงพร้อมจะให้คุณหมอขุดคุ้ยบาดแผลในอดีต ขึ้นมาตีแผ่และพูดคุยกันป

 เป็นกระบวนการที่เจ็บปวดมากกว่าท่าแผลตามร่างกาย มากนัก มีผู้ป่วยจำนวนไม่มากที่ทนได้

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "บำบัดเครียด" โดยน.พ. ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
การคลายความเครียดสำหรับเด็ก
การคลายความเครียดสำหรับเด็ก

การคลายความเครียดสำหรับเด็ก : จะทำให้การผ่อนคลายความเครียดเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตของเด็กได้อย่างไร

การช่วยเหลือนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ให้ประสบความสำเร็จที่โรงเรียน
การช่วยเหลือนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ให้ประสบความสำเร็จที่โรงเรียน

8 ขั้นตอนต่อไปนี้เป็นกุญแจที่จะช่วยให้ผู้สอนสามารถช่วยเหลือนักเรียนให้ประสบความสำเร็จ