การกินเพื่อสุขภาพ

การกินยากลุ่มสเตดิน เพื่อป้องกันคอเลสเตอรอลสูงดีหรือเปล่า?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
การกินยากลุ่มสเตดิน เพื่อป้องกันคอเลสเตอรอลสูงดีหรือเปล่า?

ดอน เพื่อนรักของผมคนหนึ่ง มีภาพลักษณ์เป็นคนสุขภาพดี ขนาด เขาฉลองวันเกิดอายุหกสิบไปแล้ว แต่ดูหน้าตาราวกับคนอายุสี่สิบ ไม่แปลกนักหรอกครับเพราะดอนเป็นนักกีฬาฮอคกีน้ำแข็งที่ลงแข่งอาทิตย์ละหลายนัดมาตลอดหลายสิบปี หุ่นเขาทั้งแข็งแกร่งและปราดเปรียว ใครจะไปนึก ว่าดอนมีทั้งปัญหาคอเลสเตอรอลสูงและโรคหัวใจมานานแล้ว ไม่ใช่แค่ดอนหรอกครับ ทุกวันนี้ในสหรัฐอเมริกา สาเหตุการเสียชีวิตที่พบมากที่สุด ทั้งชายและหญิงก็คือโรคหัวใจ แม้จะมาจากหลายปัจจัย แต่ที่สําคัญที่สุด หนึ่งในนั้นก็คือคอเลสเตอรอลสูง

แล้วเจ้าคอเลสเตอรอลส่วนใหญ่มาจากไหนกัน ? น่าแปลกใจครับ เพราะไม่ใช่จากอาหาร ร่างกายคนเราสร้างคอเลสเตอรอลขึ้นมาและใช้มัน ในหลายทาง ทั้งสร้างผนังเซลล์ สร้างฮอร์โมนที่ส่งคําสั่งไปยังอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย มีในวิตามินดี เอสโทรเจนและเทสโทสเทอโรน (ฮอร์โมนเพศหญิงและชาย) ตลอดจนช่วยในการย่อยอาหาร เราไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้ หากปราศจากคอเลสเตอรอล ระดับคอเลสเตอรอลที่วัดได้ในเลือด เป็นปริมาณที่สมดุลระหว่างของที่ร่างกายสร้างขึ้น จากอาหารที่กินและจากที่ คุณจะกําจัดออก คอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL : high-density lipoprotein) มีหน้าที่ในการลําเลียงคอเลสเตอรอลกลับไปที่ตับเพื่อกําจัดทิ้ง เป็นตัวบ่งชี้ว่าคุณจัดการกับคอเลสเตอรอลได้ดีเพียงใด คอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL : low-density lipoprotein) สัมพันธ์กับระดับคอเลสเตอรอลที่เพิ่มสูงในเลือดและตะกรันคราบไขมันที่ก่อตัวที่ผนังหลอดเลือดด้วย ตะกรันนี้มีส่วนประกอบทั้งคอเลสเตอรอล แคลเซียม เกล็ดเลือด และสารอื่นๆ เมื่อพอกตัวหนาขึ้นจะทําให้เส้นเลือดแดงอุดตัน เกิดหัวใจวายหรือสโตรคตามมา ค่า LDL ยิ่งสูงจะยิ่งเสี่ยงต่อโรคหัวใจ ในขณะที่ HD ที่สูง บ่งบอกว่าหัวใจได้รับการปกป้อง

มียาที่ออกฤทธิ์ลดระดับ LDL ในเลือดของคุณลงและมียาที่ช่วย เพิ่มระดับ HDL แม้ว่าอันหลังนี้จะยังไม่ได้ผลแน่นอนนัก แต่ยาที่มีฤทธิ์ ดังกล่าว กลับไม่มีหลักฐานว่าช่วยลดโอกาสเกิดโรคหัวใจหรือลดการตาย ลงได้แต่อย่างใด แต่สําหรับยากลุ่มสเตติน (statin) นั้นแตกต่างไปครับ สเตตินเป็นกลุ่มยาที่ลด LDL ออกฤทธิ์โดยไปขัดขวางการสร้างคอเลสเตอรอล และอาจจะช่วยให้มีการดูดซึมคอเลสเตอรอลออกจากตะกรันใน หลอดเลือดด้วย สําหรับผู้ที่เป็นโรคหัวใจหรือมีความเสี่ยงสูงต่อหัวใจวาย สเตตินเป็นยารักษาที่สําคัญมาก ความนิยมใช้ยาตัวนี้ทําให้ทั้งคู่แข่งแบบ ขาดลอย คนอเมริกันหลายล้านคนกินเป็นยาประจําวัน รวมทั้งดอนเพื่อน ผมซึ่งมีคุณพ่อที่เสียชีวิตด้วยโรคหัวใจขณะอายุไม่มาก ตัวเขาเองก็มีระดับ คอเลสเตอรอลสูงจากพันธุกรรม ซึ่งไม่สามารถควบคุมด้วยการออกกําลัง และอาหารอย่างคนทั่วไป คนที่เป็นอย่างดอนสมควรกินยาสเตตินครับ แต่ถ้าเป็นคนทั่วไปหรือไม่ได้มีความเสี่ยงสูงอย่างดอน การกินยาสเตติน ไว้เลยจะดีหรือไม่ คําตอบคงยังไม่ชัดเจน จริงอยู่ที่ยาจะช่วยลด LDL แต่ มันใช่ทางที่ควรเลือกแน่หรือ

ลองมาดูจีนภรรยาของผมเป็นตัวอย่าง เธอปฏิบัติตัวตามคําแนะนา ทุกอย่าง แทบจะไม่กินอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง ออกกําลังกายแทบทุกวันและไม่เคยสูบบุหรี่เลย แต่ครอบครัวเธอมีประวัติคอเลสเตอรอลสูง ไม่ว่าเธอจะออกกําลังและควบคุมอาหารอย่างไร ร่างกายของเธอก็ยังมีระดับ LDL และคอเลสเตอรอลรวมสูงกว่าปกติอยู่นิดหน่อย โชคดีที่ระดับ HDL ของจีนก็สูงด้วยเช่นกัน ผมอยากรู้ว่าเธอจะได้ประโยชน์จากการกินยาสเตตินไหม ปีนี้ ผมเอาผลตรวจเลือดของเธอมาคํานวณความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ (คุณเองก็ควรคํานวณดูครับ ใช้วิธีตามนี้เลย : www.nhibi.nih.gov/ Guidelines/cholesterol/atglance.htm.)

ปัจจัยเสี่ยงแรกคือ คุณเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจแล้วหรือยัง ? นี่รวมถึงประวัติเจ็บหน้าอกจากหัวใจขาดเลือด เส้นเลือดแดงที่คออุดตันหรือ หรือเกือบอุดตัน เลือดไหลเวียนไปมือเท้าได้น้อย สําหรับจีน คําตอบทุกข้อของเธอคือ ไม่ใช่ อย่างที่สอง หากคุณยังไม่เป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ คุณมีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหัวใจอย่างอื่นเช่น สูบบุหรี่ ความดันโลหิตสูง ค่า LDL ต่ํา ประวัติครอบครัวมีคนเป็นโรคหัวใจทั้งที่อายุน้อย (สําหรับผู้ชาย ญาติใกล้ชิด อายุน้อยกว่า 55 ปี สําหรับผู้หญิง ญาติใกล้ชิดอายุน้อยกว่า 65 ปี) และอายุ (ชายอายุเกิน 45 หญิงอายุเกิน 55) จีนตอบ ไม่ใช่ ลําดับต่อมา ผมเอาวิธีคํานวณพิเศษมาใช้ทํานายความเสี่ยงที่เธอจะหัวใจวายหรือเสียชีวิต จากโรคหัวใจ ภายในเวลาสิบปีข้างหน้า มีชื่อเรียกว่า คะแนนความเสี่ยงของฟรามิงแอม (Cvdrisk.nhibi.hih.gov/calculator.asp) ผมรู้ว่าดู ยุ่งยากอยู่สักหน่อย แต่ถ้าลองทําดู คุณจะพบว่าไม่ยากครับ

ด้วยการคํานวณนี้ ผลปรากฏว่า ความเสี่ยงที่จีนจะเกิดหัวใจวาย หรือตายจากโรคหัวใจในสิบปีนั้นมีเพียง 1% ถึงแม้เธอจะมีค่าคอเลสเตอรอล สูงก็ตาม ในกรณีแบบเดียวกับจีน คุณควรชั่งน้ำหนักระหว่างข้อดีของสเตติน กับผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น ถึงสเตตินจะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิด โรคหัวใจได้ แต่ถ้าแนวโน้มของข้อดีนั้นมีประโยชน์ต่อคุณน้อยมาก คุณควรคํานึงถึงความเสี่ยงด้วย ในกรณีของสเตติน ผลข้างคียงแม้พบได้น้อย แต่ก็รวมถึงอาการปวดกล้ามเนื้อหรือกล้ามเนื้ออักเสบ สับสน เพิ่มความเสี่ยงต่อ การเป็นเบาหวาน ถ้าคุณเป็นโรคหัวใจไปแล้วหรือเสี่ยงต่อโรคหัวใจอย่างยิ่ง ข้อดีของยาย่อมเหนือกว่าความเสี่ยงอย่างไม่ต้องสงสัย แต่ถ้าคุณแทบไม่เสี่ยงต่อโรคหัวใจ ทําไมจะต้องกินยาไปตลอดชีวิตและเสี่ยงกับผล ข้างเคียงของยาด้วยละครับ ?

อีกประเด็นหนึ่งที่ควรกล่าวถึงยาสเตติน เพราะคุณอาจได้ฟังมามาก คือมีหลักฐานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ว่า นอกเหนือจากการที่สเตตินจะลดคอเลสเตอรอลที่ไม่ดีลงแล้ว ยังลดการอักเสบที่ผนังหลอดเลือดด้วย การอักเสบนี้เป็นต้นเหตุที่ทําให้ตะกรันไขมันมาเกาะ ถ้าลดการอักเสบได้ ตะกรันก็ ย่อมเกิดน้อยลง ซึ่งทําให้โอกาสเกิดการอุดตันหลอดเลือดน้อยลงตามนี้ อาจอธิบายว่าทําไมในการศึกษาหลายชิ้น สเตตินช่วยลดความเสี่ยงต่อโรค หัวใจได้ ทั้งๆ ที่คนนั้นไม่ได้มีคอเลสเตอรอลสูง การอักเสบสามารถตรวจ วัดได้โดยการหาค่าโปรตีนซีรีแอคทีฟ (C-reactive protein) ในเลือด วงการแพทย์กําลังติดตามศึกษาเรื่องนี้กันอยู่เพื่อหาหนทางป้องกันโรคหัวใจ สําหรับจีน ค่าโปรตีนซี-รีแอคทีฟของเธอต่ำ ดังนั้น ไม่ว่าจะพิจารณาจาก แง่ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจหรือการอักเสบของหลอดเลือด ชั่งน้ำหนักข้อดีข้อเสียแล้ว ก็ไม่สนับสนุนการกินยาสเตตินอยู่ดี

บทสรุปของหมอเบซเซอร์

สเตตินไม่ใช่ยาสําหรับทุกคน แม้ว่าข้อดีของการใช้ยานี้จะมีมาก โดยเฉพาะเมื่อ คิดถึงว่าคนสมัยนี้ตายเพราะโรคหัวใจมากมายขนาดไหน แต่ก็ยังมีข้อถกเถียงเอง ข้อสรุปว่าเหมาะสมสําหรับทุกคนแม้กระทั่งคนที่ไม่เสี่ยงต่อโรคหัวใจอย่างนั้นหรือ ถ้าคุณเป็นผู้มีความเสี่ยงสูงที่จะตายจากโรคหัวใจหรือสโตรคอยู่แล้ว ไม่ต้องไปกลัวอะไร ถ้ายาช่วยลดคอเลสเตอรอลจะเสี่ยงอะไรอื่น ๆ ไปข้าง

คิดให้รอบคอบก่อนกินยา

คนไข้หลายคนสามารถลดระดับคอเลสเตอรอลได้เองโดยไม่ต้องใช้ยา และถึงแม้ว่า ที่สุดแล้วคุณจะต้องกินยา แต่การปฏิบัติตามคําแนะนํานี้ จะช่วย ลดความเสี่ยงที่คุณจะเกิดโรคหัวใจลงอย่างแน่นอน

  • กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ
  • กินอาหารที่มีไขมันทรานส์ ไขมันอิ่มตัว และคอเลสเตอรอลต่ำ เช่น ทําเบอร์เกอร์ไก่งวงไม่ใส่ชีส ตอนจะกินก็เพิ่มผัก และกินกับขนมปังโฮลวีตแบบก้อน
  • กินอาหารเส้นใยสูง เลือกกินอาหารเช้าเป็นข้าวโอ๊ตหรือธัญพืชอบกรอบ โรยด้วยผลไม้ หรือจะผสมกราโนล่าสูตรคุณเอง (มีข้าวโอ๊ต ถั่ว น้ำผึ้ง น้ำมัน ผลไม้แห้ง และอื่นๆ ตามชอบ)จะได้ควบคุมความหวานและน้ำมันได้
  • ลดน้ำหนักตัวที่เกินพอดีลง จะเป็นการลดคอเลสเตอรอลไปพร้อมกัน
  • ออกกําลังกาย การออกกําลังเป็นประจําจะช่วยลดคอเลสเตอรอล
  • เลิกสูบบุหรี่ แม้จะไม่เกี่ยวกับการลดคอเลสเตอรอล แต่จะหยุดการทําลายผนังหลอดเลือด ซึ่งเป็นตําแหน่งที่ตะกรันคอเลสเตอรอลมาเกาะ

 หากคุณเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์และอยากอ่านเกี่ยวกับหัวข้อนี้เพิ่มเติม สามารถสนับสนุนผู้แต่ง นายแพทย์ริชาร์ด เบซเซอร์  ได้โดยการซื้อหนังสือ “ความจริงจากหมอไขข้อกังขาปัญหาสุขภาพ”

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่