รู้จักกับถุงน้ำดี (ถุงน้ำดีที่ฉันจำใจต้องรู้จัก !)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มี.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ถุงน้ำดีเป็นถุงที่ใช้เก็บและหลั่งน้ำดีครับ  มีรูปร่างคล้าย ๆ แตงกวาขนาดย่อม ๆ อยู่ใต้ตับ  ค่อนข้างไปทางชายโครงด้านขวา  ผนังของถุงเป็นกล้ามเนื้อเรียบที่ทำหน้าที่บีบให้ถุงน้ำดีแฟบ  ปล่อยน้ำดีออกมา

ถุงน้ำดีจะเชื่อมกับท่อน้ำดีหลัก  ซึ่งปลายบนรับน้ำดีจากตับ  ส่วนปลายล่างจะเปิดออกสู่ลำไส้เล็กตอนต้อนจะเห็นได้ว่า  น้ำดีสร้างจากตับมาพักที่ถุงน้ำดี  ถุงน้ำดีไม่ได้เป็นตัวสร้างน้ำดีครับ  ดังนั้นในการรักษาโรคหากต้องตัดถุงน้ำดีออก  ร่างกายเราก็ยังมีน้ำดีใช้ย่อยอาหารอยู่  ไม่หายไปไหน  สบายใจได้ครับ  (ขาหมูและหมูสามชั้นของโปรดยังมีสิทธิ์รับประทานได้อยู่ !)

หน้าที่หลักของถุงน้ำดี  นอกจากจะเป็นที่พักของน้ำดีรอเวลาที่คุณจะรับประทานอาหารเข้าไปแล้ว  ระหว่างนั้นมันก็ทำการดูดน้ำออกจากน้ำดีด้วย  เจ้ากระบวนการนี้จะว่าดีก็ดีนะครับ  เพราะมันทำให้น้ำดีเข้มข้นขึ้น  พอหลั่งมาคลุกเคล้าอาหารก็จะทำหน้าที่ย่อยขนาดก้อนไขมันให้เล็กลงอย่างรวดเร็ว  แต่เจ้ากระบวนการนี้เองก็มีข้อเสียตามมาด้วย  คนไข้ที่ในน้ำดีมีองค์ประกอบไม่สมดุล  และพร้อมจะตกตะกอน  พอถูกถุงน้ำดีดูดน้ำออก  ของที่เหลือก็ข้นคลั่ก  พร้อมใจกันตกตะกอนเป็นก้อนนิ่วซะยังงั้น !

เวลาที่คุณรับประทานอาหาร  โดยเฉพาะอาหารไขมัน  ก็จะมีกลไกไปกระตุ้นให้ถุงน้ำดีบีบตัว  น้ำดีก็จะไหลออกมาลงถุง  ลงมาตามท่อของถุงน้ำดีผ่านท่อน้ำดีหลักสู่ลำไส้เล็กตอนต้น  ผสมกับอาหาร  เป็นอันเสร็จพิธีครับ  จากนั้นถุงน้ำดีก็รอน้ำดีงวดใหม่ที่จะมาเก็บและเตรียมให้เข้มข้นสำหรับมื้อถัดไป

น้ำดีเป็นของเหลวใส  สีเหลืองทอง  เวลาที่เข้มข้นขึ้นก็จะสีออกเขียวคล้ำ   คุณ ๆ ก็อาจเคยเห็นน้ำดีของตัวเองมาแล้ว  โดยเฉพาะเวลาอาเจียนกระหน่ำหนัก  ก็จะมีน้ำออกมาเป็นสีเขียว ๆ เหลือง ๆ และมีรสขม  (ที่คุณปู่คุณย่าบอกว่า  อาเจียนจนรากเขียวรากเหลืองนั่นแหละครับ)  ในน้ำดีมีสารหลายอย่างรวมกัน  โดยมีน้ำเป็นตัวหลักครับ  นอกนั้นก็มีเกลือน้ำดี  คอเลสเตอรอล  ไขมัน  และเม็ดสีจากเม็ดเลือดแดง  น้ำดีสร้างจากเซลล์ในตับ  หลั่งลงมาทางท่อน้ำดีหลัก  เลี้ยวเข้าสู่ที่พักในถุงน้ำดี

เจ้าคอเรสเตอรอลกับเม็ดสีที่เกิดจากการแตกของเม็ดเลือดแดงนี้เองครับที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของนิ่ว ทั้งคู่ไม่ละลายในน้ำ คอเรสเตอรอลนั้น ถ้ามีไม่มากก็จะอาศัยเกลือน้ำดีและไขมันชนิดอื่นหุ้มรอบตัว แล้วมั่วนิ่มละลายน้ำไปได้ แต่ถ้ามีปริมาณมาก เกลือน้ำดีก็อุ้มไม่ไหว คอเรสเตอรอลก็จะเริ่มฟอร์มเป็นผลึกและตกตะกอนเป็นนิ่วอีกที

ข้างฝ่ายเม็ดสีที่เกิดจากการแตกของเม็ดเลือดแดง ถ้ามีมากก็จะตกตะกอนเป็นนิ่วได้เช่นกัน โดยเฉพาะในโรคเลือดบางชนิด เช่น ทาลัสซีเมียที่เป็นกันมากทางภาคอีสานของเราครับ

ถุงน้ำดีถูกเลี้ยงโดยหลอดเลือดสำคัญที่แยกแขนงมาจากหลอดเลือดที่จะไปเลี้ยงตับ ทั้งหลอดเลือดและท่อถุงน้ำดี มีการทอดตัวที่หลากหลายมากครับหมายความว่าในแต่ละคนโครงสร้างตรงบริเวณนี้อาจแลดูไม่เหมือนกันเลย หากเทียบหมอผ่าตัดทางเดินน้ำดีกับช่างซ่อมรถ ก็จะพบว่าช่างซ่อมรถจะได้เปรียบมากกว่าครับ เพราะรู้อยู่แล้วว่าอุปกรณ์ใดจะวางอยู่ตรงที่ใดตั้งแต่ก่อนเปิดกระโปรงหน้าเสียอีก ในขณะที่หมอผ่าตัดต้องค่อยๆ  เลาะโครงสร้างต่าง ๆ ดูอย่างระมัดระวัง ดังนั้นในคนไข้ที่มีความผันแปรทางกายวิภาคไปจากคนส่วนใหญ่ก็ทำให้การผ่าตัดยุ่งยากขึ้น และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนเพิ่มขึ้นไปด้วย

เส้นประสาทนำความเจ็บปวดจากถุงน้ำดีเป็นเส้นประสาทชนิดที่นำความรู้สึกจากอวัยวะภายใน ความเจ็บปวดพวกนี้เราจะบอกตำแหน่งไม่ค่อยได้ชัด และอาจไม่ตรงกับตัวอวัยวะที่เป็นสาเหตุด้วยครับ ต่างจากเวลาเราปวดตามร่างกายภายนอก ซึ่งจะบอกตำแหน่งได้ชัดกว่า เช่น เจ็บติ่งหูขวา ปวดจั๊กแร้ซ้าย หรือคันขาหนีบทั้งสองข้าง เป็นต้น เวลาปวดถุงน้ำดีจึงมักรู้สึกอยู่แถว ๆ ลิ้นปี่ ที่เดียวกับกระเพาะอาหาร หลอดอาหาร ตับอ่อน บางคนมีร้าวไปหลังระหว่างสะบักกับหัวไหล่ ซึ่งมักจะเกิดเวลาปวดมาก ปวดรุนแรง

เราได้รู้จักถุงน้ำดีและน้ำดีในแง่ภายวิภาคและหน้าที่ตามปกติของมันแล้ว บทต่อไปเราจะคุยกันว่า ทำไมหนอจึงต้องเป็นคุณที่ดันมามีนิ่วในถุงน้ำดี

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "นิ่วในถุงน้ำดี" โดยรองศาสตราจารย์นายแพทย์พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่