ความรู้ทั่วไป

ปัญหาต่อมข้างก้นในสุนัขและแมว

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
Catdog m

ต่อมข้างก้นคืออะไร

เคยไหมบางครั้งเห็นสุนัขหรือแมวของท่านมีอาการคันก้นโดยเอาก้นไปถูหรือไถกับพื้นบ่อย นั่นเพราะสัตว์เลี้ยงของท่านเริ่มมีการคั่งค้างหรือะสมของสารคัดหลั่งจาก “ต่อมข้างก้น” (anal gland) นั่นเอง แต่เจ้าต่อมข้างก้นนี้มีเอาไว้ทำไมกันล่ะ หน้าที่หลักของต่อมข้างก้นคือผลิตสารที่ช่วยหล่อลื่นขณะที่สัตว์ขับถ่าย โดยสารคัดหลั่งนี้จะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาล และมีกลิ่นเหม็นมาก ซึ่งจะมีการหลั่งอยู่เรื่อยๆ แต่หากไม่ได้ทำการบีบเอาสารคัดหลั่งเหล่านี้ออกเป็นประจำ มักจะพบว่ามีการสะสมมากเกินและเกิดการอักเสบ (anal sacculitis) จนเป็นหนองและแตกออกในที่สุดนั่นเอง

สาเหตุของการอักเสบของต่อมข้างก้น

              นอกจากจะเกิดการสะสมคั่งค้างแล้วมักพบว่าปัจจัยที่เกี่ยวข้องที่สำคัญได้แก่เรื่องของฮอร์โมน และการทำความสะอาด การบีบต่อมข้างก้นทุกครั้งหลังอาบน้ำจะช่วยให้เจ้าของติดเป็นนิสัยและสัตว์ได้รับการระบายเอาสารคัดหลั่งเหล่านี้ออกไป ที่ต้องบีบออกเนื่องจากต่อมข้างก้นมีโอกาสสัมผัสกับสิ่งสกปรกจากอุจจาระตลอดเวลา จึงมีโอกาสที่จะเกิดการติดเชื้อได้อย่างง่ายดาย แต่ปัจจัยอื่นก็มีโอกาสทำให้เกิดปัญหาดังกล่าวได้เช่นกัน

  1. การอุดตันของท่อ - สัตว์บางตัวมีปัญหาความผิดปกติแต่กำเนิดทำให้ท่อเปิดของต่อมข้างก้นมีการอุดตันหรือตีบแคบ ของเหลวภายในจึงไม่ถูกหลั่งออกไป นอกจากจะทำให้การอุจจาระลำบากมากขึ้นแล้ว ยังทำให้มีโอกาสเกิดปัญหาการอักเสบและการแข็งตัว (impacted) ของต่อมข้างก้นได้ง่าย
  2. อายุ เพศและพันธุ์ – เชื่อว่าอายุและเพศไม่มีผลต่อการเกิดปัญหาต่อมข้างก้น เพราะเกิดขึ้นได้ทุกเพศทุกวัย แต่สุนัขพันธุ์เล็กมักเกิดต่อมข้างก้นอักเสบได้ง่ายกว่าพันธุ์ใหญ่
  3. อาหาร – อาหารที่มีกากใย (fiber) เยอะจะช่วยในการขับสารคัดหลั่งออกได้มากยิ่งขึ้น หรือการเปลี่ยนอาหารกะทันหันก็มักทำให้ประสิทธิภาพการย่อยหรือการขับถ่ายแย่ลง และมีผลต่อการขับสารจากต่อมด้วย
  4. การบีบต่อมก้น – ทุกครั้งที่มีการอาบน้ำ จะแนะนำให้มีการบีบต่อมก้นทุกครั้ง เนื่องจากมั่นใจว่าอย่างน้อยใน  สัปดาห์สุนัขจะได้รับการอาบน้ำอย่างแน่นอน และการบีบต่อมจะช่วยขับการคั่งค้างออกได้เป็นอย่างดี ซึ่งหากพาไปที่ร้านอาบน้ำ ตัดขน ก็สามารถบอกให้ทำให้ด้วยได้เลย แต่หากจะทำเองที่บ้านก็ทำได้ไม่ยาก สามารถทำได้ โดยการใช้สำลีหรือกระดาษทิชชู่หนาๆ รองปิดก้นเอาไว้ และทำการใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้กดลงไปบริเวณ 4 และ 8 นาฬิการอบรูทวาร เท่านี้ก็รู้สึกว่ามีน้ำสีน้ำตาลและเหม็นๆออกมา หลังจากทำเสร็จแล้วให้ใช้สเปรย์ฆ่าเชื้อหรือปรับกลิ่นพ่นเพื่อดับกลิ่นด้วย

รู้ได้ไงว่าสุนัขมีปัญหาต่อมก้น

              ส่วนใหญ่แล้วเจ้าของที่ไม่ทันสังเกตจะไม่พบปัญหาเหล่านี้ เพราะกว่าจะเห็นอีกทีก็มีอาการคันก้นมากจนเอาก้นไปถูและเกิดการแตกออกเรียบร้อยแล้ว แต่จริงๆหากเริ่มเห็นว่าสัตว์เริ่มถูก้น ก็เป็นอาการเบื้องต้นที่สำคัญแล้ว หรือหากคลำบริเวณก้นบ่อยๆก็จะสังเกตได้ว่าต่อมข้างก้นจะเริ่มแข็ง เนื่องจากมีการสะสมของของเหลวข้างในจนเต็มแล้วนั่นเอง

ถามสัตวแพทย์

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปหรือวีดีโอของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ