ปัสสาวะเล็ดราด ในผู้สูงอายุ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 20, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

อาการปัสสาวะเล็ดราด คือการที่มีปัสสาวะปริมาณน้อยหรือมากเล็ดราดออกมาโดยไม่ตั้งใจ อาการนี้พบบ่อยในผู้สูงอายุ จนหลายๆ ครั้งทั้งผู้ป่วยและญาติตลอดจนบุคลากรทางการแพทย์อาจมองว่าเป็นเรื่องปกติตามอายุ แต่แท้จริงแล้วถือว่าผิดปกติ มีผู้ป่วยน้อยกว่าครึ่งหนึ่งที่จะปรึกษาแพทย์เรื่องปัสสาวะเล็ดราด เพราะอาจคิดว่าเป็นเรื่องน่าอาย ไม่น่าเล่าให้ผู้อื่นฟัง บางครั้งอาจไม่รู้ว่ามีวิธีการรักษาหลายวิธีได้ผลและแก้ไขได้ โดยไม่ได้รักษาด้วยการผ่าตัดเท่านั้น ยังมีการรักษาวิธีอื่นอีกมากสำหรับภาวะนี้

ชนิดของอาการปัสสาวะเล็ดราด

  • ปัสสาวะเล็ดราดเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น เช่น ไอ จาม เบ่ง กระโดดหรือยกของหนัก โดยเกิดจากมีการเพิ่มขึ้นของแรงดันในช่องท้องส่งผลต่อกระเพาะปัสสาวะ ทำให้มีปัสสาวะปริมาณไม่มากเล็ดออกมา พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย สาเหตุที่สำคัญในผู้หญิงคือ การเคยคลอดบุตร ซึ่งมีผลทำให้กระบังลมหย่อน ในผู้ชายมักพบหลังการผ่าตัดต่อมลูกหมาก
  • ปัสสาวะเล็ดราดเมื่อปวดปัสสาวะ และมีความต้องการจะปัสสาวะหลังจากเพิ่งปัสสาวะไปไม่นาน จะปวดปัสสาวะบ่อย ซึ่งบางครั้งถูกกระตุ้นจากการเปลี่ยนท่าทางหรือได้ยินเสียงน้ำไหล อาจเกิดจากมีความผิดปกติของผนังกระเพาะปัสสาวะที่ไวต่อการบีบตัว มีการอักเสบติดเชื้อ มีเนื้องอกหรือมะเร็งของกระเพาะปัสสาวะ การควบคุมทางระบบประสาทผิดปกติ ทำให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวทั้งที่ยังมีปัสสาวะในกระเพาะปัสสาวะไม่มาก เช่น ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โพรงสมองคั่งน้ำ
  • ปัสสาวะเล็ดราดจากการที่มีปัสสาวะล้นกระเพาะปัสสาวะ ภาวะนี้จะพบในผู้ที่มีปัสสาวะล้นกระเพาะปัสสาวะจนท้นออกมา จะพบว่ามีก้อนบริเวณท้องน้อยจากกระเพาะปัสสาวะขยายตัว พบในผู้ป่วยที่ระบบประสาทควบคุมการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะเสียไป เช่น ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เป็นมานานจนระบบประสาทอัตโนมัติเสียไป หรือผู้ป่วยที่มีโรคที่ประสาทไขสันหลัง หรือในผู้ป่วยที่มีการอุดกั้นของทางออกของปัสสาวะ ทำให้เบ่งปัสสาววะไม่ออก เช่น ในผู้ป่วยที่มีต่อมลูกหมากโตและเกิดการบวมอุดทางออกของกระเพาะปัสสาวะ หรือในผู้ป่วยที่มีท่อปัสสาวะตีบ
  • ปัสสาวะเล็ดราดโดยที่ไม่มีความผิดปกติของระบบควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะโดยตรง แต่เกิดจากปัญหาทางสมองในการคิดอ่าน เช่น สมองเสื่อม หาห้องน้ำไม่พบ ไม่ทราบว่าตนเองต้องเข้าห้องน้ำ มีอาการซึม สับสนเฉียบพลัน หรือมีปัญหาด้านการเคลื่อนไหวทำให้ไปห้องน้ำได้ทัน เช่น มีปัญหาเข่าเสื่อม เดินลำบากหรือแขนขาอ่อนแรงจากโรคทางระบบประสาท

การตรวจประเมิน

เมื่อมาพบแพทย์ แพทย์จะซักประวัติเกี่ยวกับความผิดปกติของการปัสสาวะ ประวัติการเป็นโรค ประวัติการผ่าตัด การใช้ยา แล้วตรวจร่างกาย และตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุของการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ การตรวจร่างกายที่สำคัญได้แก่ การตรวจทางหน้าท้อง แพทย์อาจตรวจทางทวารหนักเพื่อคลำต่อมลูกหมากในผู้ชาย และตรวจทางช่องคลอดในผู้หญิง ตลอดจนตรวจระบบประสาทในการควบคุมการปัสสาวะและการเคลื่อนไหว ทดสอบการไอเพื่อดูว่ามีปัสสาวะเล็ดหรือไม่ และสวนปัสสาวะ หลังจากผู้ป่วยปัสสาวะเองแล้ว เพื่อดูว่ามีปัสสาวะค้างในกระเพาะปัสสาวะที่ผู้ป่วยปัสสาวะเองได้ไม่หมดหรือไม่ การตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สำคัญ คือ การตรวจปัสสาวะ เพื่อดูว่ามีการอักเสบ ติดเชื้อหรือมีเลือดปนหรือไม่

การรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุของปัสสาวะเล็ดราด เช่น หากปัสสาวะเล็ดราดเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น จากกระบังลมหย่อน อาจให้ฝึกขมิบก้น ซึ่งจะเป็นการบริหารกระบังลมของช่องเชิงกรานไปด้วย หรือหากปัสสาวะเล็ดราดเมื่อปวดปัสสาวะ และมีความต้องการจะปัสสาวะหลังจากที่เพิ่งปัสสาวะไปไม่นาน ก็อาจฝึกให้กลั้นปัสสาวะให้นานขึ้น หรือใช้ยาเพื่อลดการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะ

สิ่งที่ผู้ป่วยควรปฏิบัติเพื่อลดการเกิดปัสสาวะเล็ดราด

  • งดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์และกาเฟอีน เนื่องจากจะกระตุ้น การปัสสาวะ         
  • งดอาหารที่มีความเป็นกรดสูง         
  • งดยาปัสสาวะ เพราะจะทำให้มีปัสสาวะเล็ดราดมากขึ้น         
  • ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี เช่น ผู้ป่วยโรคเบาหวานควรคุมน้ำตาลให้ดี เพื่อไม่ให้มีปัสสาวะมากและเกิดปัสสาวะบ่อย
  • หลีกเลี่ยงการท้องผูก โดยกินผัก ผลไม้เป็นประจำ         
  • ออกกำลังกายการเคลื่อนไหวเป็นประจำ         
  • ควบคุมน้ำหนักตัว         
  • ตรวจและรักษาโรคต่อมลูกหมากโต

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่