ปัสสาวะเล็ดราด ในผู้สูงอายุ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 20, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

อาการปัสสาวะเล็ดราด คือการที่มีปัสสาวะปริมาณน้อยหรือมากเล็ดราดออกมาโดยไม่ตั้งใจ อาการนี้พบบ่อยในผู้สูงอายุ จนหลายๆ ครั้งทั้งผู้ป่วยและญาติตลอดจนบุคลากรทางการแพทย์อาจมองว่าเป็นเรื่องปกติตามอายุ แต่แท้จริงแล้วถือว่าผิดปกติ มีผู้ป่วยน้อยกว่าครึ่งหนึ่งที่จะปรึกษาแพทย์เรื่องปัสสาวะเล็ดราด เพราะอาจคิดว่าเป็นเรื่องน่าอาย ไม่น่าเล่าให้ผู้อื่นฟัง บางครั้งอาจไม่รู้ว่ามีวิธีการรักษาหลายวิธีได้ผลและแก้ไขได้ โดยไม่ได้รักษาด้วยการผ่าตัดเท่านั้น ยังมีการรักษาวิธีอื่นอีกมากสำหรับภาวะนี้

ชนิดของอาการปัสสาวะเล็ดราด

  • ปัสสาวะเล็ดราดเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น เช่น ไอ จาม เบ่ง กระโดดหรือยกของหนัก โดยเกิดจากมีการเพิ่มขึ้นของแรงดันในช่องท้องส่งผลต่อกระเพาะปัสสาวะ ทำให้มีปัสสาวะปริมาณไม่มากเล็ดออกมา พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย สาเหตุที่สำคัญในผู้หญิงคือ การเคยคลอดบุตร ซึ่งมีผลทำให้กระบังลมหย่อน ในผู้ชายมักพบหลังการผ่าตัดต่อมลูกหมาก
  • ปัสสาวะเล็ดราดเมื่อปวดปัสสาวะ และมีความต้องการจะปัสสาวะหลังจากเพิ่งปัสสาวะไปไม่นาน จะปวดปัสสาวะบ่อย ซึ่งบางครั้งถูกกระตุ้นจากการเปลี่ยนท่าทางหรือได้ยินเสียงน้ำไหล อาจเกิดจากมีความผิดปกติของผนังกระเพาะปัสสาวะที่ไวต่อการบีบตัว มีการอักเสบติดเชื้อ มีเนื้องอกหรือมะเร็งของกระเพาะปัสสาวะ การควบคุมทางระบบประสาทผิดปกติ ทำให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวทั้งที่ยังมีปัสสาวะในกระเพาะปัสสาวะไม่มาก เช่น ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โพรงสมองคั่งน้ำ
  • ปัสสาวะเล็ดราดจากการที่มีปัสสาวะล้นกระเพาะปัสสาวะ ภาวะนี้จะพบในผู้ที่มีปัสสาวะล้นกระเพาะปัสสาวะจนท้นออกมา จะพบว่ามีก้อนบริเวณท้องน้อยจากกระเพาะปัสสาวะขยายตัว พบในผู้ป่วยที่ระบบประสาทควบคุมการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะเสียไป เช่น ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เป็นมานานจนระบบประสาทอัตโนมัติเสียไป หรือผู้ป่วยที่มีโรคที่ประสาทไขสันหลัง หรือในผู้ป่วยที่มีการอุดกั้นของทางออกของปัสสาวะ ทำให้เบ่งปัสสาววะไม่ออก เช่น ในผู้ป่วยที่มีต่อมลูกหมากโตและเกิดการบวมอุดทางออกของกระเพาะปัสสาวะ หรือในผู้ป่วยที่มีท่อปัสสาวะตีบ
  • ปัสสาวะเล็ดราดโดยที่ไม่มีความผิดปกติของระบบควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะโดยตรง แต่เกิดจากปัญหาทางสมองในการคิดอ่าน เช่น สมองเสื่อม หาห้องน้ำไม่พบ ไม่ทราบว่าตนเองต้องเข้าห้องน้ำ มีอาการซึม สับสนเฉียบพลัน หรือมีปัญหาด้านการเคลื่อนไหวทำให้ไปห้องน้ำได้ทัน เช่น มีปัญหาเข่าเสื่อม เดินลำบากหรือแขนขาอ่อนแรงจากโรคทางระบบประสาท

การตรวจประเมิน

เมื่อมาพบแพทย์ แพทย์จะซักประวัติเกี่ยวกับความผิดปกติของการปัสสาวะ ประวัติการเป็นโรค ประวัติการผ่าตัด การใช้ยา แล้วตรวจร่างกาย และตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุของการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ การตรวจร่างกายที่สำคัญได้แก่ การตรวจทางหน้าท้อง แพทย์อาจตรวจทางทวารหนักเพื่อคลำต่อมลูกหมากในผู้ชาย และตรวจทางช่องคลอดในผู้หญิง ตลอดจนตรวจระบบประสาทในการควบคุมการปัสสาวะและการเคลื่อนไหว ทดสอบการไอเพื่อดูว่ามีปัสสาวะเล็ดหรือไม่ และสวนปัสสาวะ หลังจากผู้ป่วยปัสสาวะเองแล้ว เพื่อดูว่ามีปัสสาวะค้างในกระเพาะปัสสาวะที่ผู้ป่วยปัสสาวะเองได้ไม่หมดหรือไม่ การตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สำคัญ คือ การตรวจปัสสาวะ เพื่อดูว่ามีการอักเสบ ติดเชื้อหรือมีเลือดปนหรือไม่

การรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุของปัสสาวะเล็ดราด เช่น หากปัสสาวะเล็ดราดเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น จากกระบังลมหย่อน อาจให้ฝึกขมิบก้น ซึ่งจะเป็นการบริหารกระบังลมของช่องเชิงกรานไปด้วย หรือหากปัสสาวะเล็ดราดเมื่อปวดปัสสาวะ และมีความต้องการจะปัสสาวะหลังจากที่เพิ่งปัสสาวะไปไม่นาน ก็อาจฝึกให้กลั้นปัสสาวะให้นานขึ้น หรือใช้ยาเพื่อลดการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะ

สิ่งที่ผู้ป่วยควรปฏิบัติเพื่อลดการเกิดปัสสาวะเล็ดราด

  • งดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์และกาเฟอีน เนื่องจากจะกระตุ้น การปัสสาวะ         
  • งดอาหารที่มีความเป็นกรดสูง         
  • งดยาปัสสาวะ เพราะจะทำให้มีปัสสาวะเล็ดราดมากขึ้น         
  • ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี เช่น ผู้ป่วยโรคเบาหวานควรคุมน้ำตาลให้ดี เพื่อไม่ให้มีปัสสาวะมากและเกิดปัสสาวะบ่อย
  • หลีกเลี่ยงการท้องผูก โดยกินผัก ผลไม้เป็นประจำ         
  • ออกกำลังกายการเคลื่อนไหวเป็นประจำ         
  • ควบคุมน้ำหนักตัว         
  • ตรวจและรักษาโรคต่อมลูกหมากโต

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่