สิว (Acne; Acne vulgaris)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 17, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ความหมาย เป็นรูขุมขนบริเวณผิวหนังอุดตันในวัยรุ่นซึ่งมีไขมันจากต่อมไขมันมากขึ้น ทำให้เกิดเป็นหัวสิว

สาเหตุ เกิดจากเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นร่างกายจะสร้างฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ซึ่งจะกระตุ้นให้ต่อมไขมันบริเวณผิวหนังสร้างไขมันออกมามากโดยระบายออกมาตามรูขุมขน หากรูขุมขนอุดตันจะเกิดเป็นหัวสิวหรือ Comedone เรียกว่า สิวเสี้ยน ซึ่งมีลักษณะเป็นสิวหัวดำและสิวหัวขาว หากอุดตันมากขึ้นจะเกิดการอักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย สิวที่อักเสบจะมีลักษณะเป็นสิวหัวแดงหรือตุ่มหนอง หากอักเสบรุนแรงหัวสิวอาจเป็นตุ่มใหญ่ เรียกว่า สิวหัวช้าง เชื่อว่าเกิดจากกรรมพันธุ์และมีสาเหตุอีกหลายอย่างที่กระตุ้นให้สิวกำเริบ เช่น ความวิตกกังวล อารมณ์เครียด พักผ่อนไม่เพียงพอ ระยะก่อนมีประจำเดือน ได้รับยา (ยาคุมกำเนิด ยาสเตียรอยด์ INH, Rifampicin, Phenobarbital, Phenitoin, Thiouracil, Vitamin B12) การระคายผิว (การนวดหน้า การขัดหน้า การใช้ผ้าถูหน้าแรงๆ) การใช้เครื่องสำอางที่มีส่วนผสมของน้ำมันมะกอก ลาโนลิน ขี้ผึ้งขาว สบู่ที่มีส่วนผสมของกำมะถัน น้ำมันใส่ผมชนิดเหนียวเหนอะหนะ ครีมทาฝ้าลอกฝ้า อยู่ในที่ที่มีอากาศร้อนชื้น เหงื่อออกมาก

พยาธิสรีรภาพ แอนโดรเจนกระตุ้นต่อมไขมัน (Sebaceous gland) ให้สร้างไขมันซึ่งอยู่ในรูขุมขนขยายออก และมีเชื้อแบคทีเรีย เช่น Propioni-bacterium acne, Staphylococcus epidermis เป็นต้น ซึ่งเป็นเชื้อโรคที่อยู่ในผิวหนังตามปกติซึ่งจะหลั่งเอนไซม์สลายไขมัน เอนไซม์จะมีปฏิกิริยากับไขมันและสร้าง Free fatty acid ซึ่งทำให้เกิดการอักเสบ รูขุมขนสร้างเคอราติน (Keratin) ซึ่งเป็นโปรตีนชนิดหนึ่งที่ผิวหนัง สิ่งเหล่านี้จะขยายรูขุมขน

อาการ ระยะเริ่มเป็นจะพบสิวหัวดำหรือสิวหัวขาวขนาดเท่าหัวเข็มหมุดขึ้นบริเวณหน้าผากและแก้ม อาจขึ้นที่หน้าอกและหลังด้วย ต่อมาเมื่อมีการอักเสบจะกลายเป็นตุ่มแดงและตุ่มหนองซึ่งเมื่อหัวสิวยุบแล้วอาจะเป็นรอยสีน้ำตาลดำอยู่นานหลายเดือนกว่าจะจางลงไปพบบ่อยในคนผิวคล้ำ หากเป็นมากอาจะเป็นสิวหัวช้าง หรือเป็นถุงน้ำ (Cyst) เมื่อหายแล้วจะกลายเป็นหลุมหรือเป็นแผลเป็น (Keroid) หากเป็นไปไม่มาก หัวสิวที่เกิดขึ้นไม่อักเสบจะยุบหายไปเองโดยมีแผลเป็นเล็กๆ หลงเหลืออยู่

การวินิจฉัยโรค ตรวจดูพบสิวหัวดำหรือหัวขาว บริเวณที่พบบ่อย คือ หน้าผาก หลัง อาจเป็นตุ่มแดงหรือตุ่มหนอง

การรักษา

1. หากเป็นสิวเสี้ยน ใช้ยาทาแก้สิว ใช้เครื่องมือกดสิว

2. หากเป็นสิวหัวแดงหรือตุ่มหนอง ใช้ยาทาสิว และยาปฏิชีวนะอาจใช้ชนิดทาหรือชนิดรับประทาน เช่น Tetracycline, Erythromycin เป็นต้น ร่วมด้วย

3. หากเป็นรุนแรงจนทำให้ผิวหน้าขรุขระมาก ควรปรึกษาแพทย์ทางโรคผิวหนัง ผู้หญิงที่ใช้ยาคุมกำเนิดอาจต้องปรับยาคุมกำเนิด บางรายอาจต้องฉีดสเตียรอยด์เข้า ที่หัวสิวหรือรับประทานยาที่มีฤทธิ์ช่วยให้ต่อมไขมันมีขนาดเล็กลง ลดปริมาณไขมันในต่อมไขมัน ลดจำนวนเชื้อแบคทีเรีย และลดการอักเสบ ซึ่งยาเหล่านี้มีผลข้างเคียงจะต้องสั่งโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น หากเป็นถุงน้ำ (Cyst) อาจใช้ไนโตรเจนเหลว (Liquid nitrogen) แตะหัวสิวเพื่อช่วยลดการอักเสบ หากผิวหน้าขรุขระมากอาจแก้ไขโดยการใช้เครื่องมือขัดผิวหน้า (Dermabration) หรือใช้สารเคมีกัด ส่วนที่เป็นริ้วรอยแผลเป็นออกไป (Chemosurgery) ซึ่งต้องทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

การพยาบาล ให้คำแนะนำผู้ที่เป็นสิว ดังนี้

1. ล้างหน้าด้วยสบู่เด็ก หรือสบู่อ่อนกับน้ำสะอาด วันละไม่เกิน 2 ครั้ง ห้ามล้างหน้านานหรือถูกแรงๆ เพื่อป้องกันการแพ และการระคายเคืองผิวหนัง

2. ประคบบริเวณที่เป็นสิวด้วยน้ำอุ่นจัดๆ วันละ 1-2 ครั้ง นานครั้งละ 20-30 นาที เพราะจะช่วยลดไขมันบริเวณผิวหนังได้

3. อย่าบีบ เค้น กด หรือแกะสิวเอง เพราะจะทำให้เกิดการติดเชื้อและลุกลามได้

4. หลีกเลี่ยงการใช้เครื่องสำอางที่มีสเตียรอยด์ผสม เพราะจะเป็นสาเหตุของการติดเชื้อได้ง่าย

5. หลีกเลี่ยงการเกิดอารมณ์เครียด และความวิตกกังวล เพราะอาจทำให้สิวเห่อได้

6. ออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อช่วยในการไหลเวียนของเลือด

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่