ฝี (Abscess; Boils; Furuncles)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 17, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ความหมาย เป็นการอักเสบของต่อมไขมันและขุมชน หรือเป็นก้อนสีแดงกดเจ็บที่มีใจกลางเป็นเชื้อโรคกับเซลล์ที่ตายแล้ว พบได้ทุกวัย ส่วนใหญ่มักขึ้นเพียงไวเดียวหรือขึ้นหลายตัวติดๆ กัน เรียกว่า ฝีฝักบัว (Carbuncles) และมักเกิดที่ชั้นใต้ผิวหนังรอบก้น ใบหน้า ลำคอ รักแร้ และขาหนีบ

สาเหตุ เกิดจากเชื้อแบคทีเรียกลุ่มสแตฟีโลค็อกคัส (Staphylococcus) อาจติดต่อโดยการสัมผัสถูกผู้ป่วยโดยตรง อาจเกิดในผู้ป่วยเบาหวานหรือผู้ที่รับประทานยาสเตียรอยด์ รวมถึงการรักษาความสะอาดไม่เพียงพอ หรือการเสียดสีกับเสื้อผ้า

พยาธิสรีรภาพ เมื่อเชื้อเข้าไปในร่างกาย ตามปกติที่ผิวหนังจะมีสิ่งปิดกั้น เชื้อซึ่งเป็นสาเหตุของปฏิกิริยาของการอักเสบในรูขุมขน ปกติแล้วแผลจะแตกและหายเองในเวลา 2-3 สัปดาห์ เนื่องจากฝีไม่ว่าจะเกิดที่ใดก็ตามจะเป็นกลไกของร่างกายในการควบคุมให้เชื้อโรคอยู่ในขอบเขตไม่ให้แพร่กระจาย จึงมีการสร้างผนังหุ้มรอบเชื้อโรคไว้ หากมีภูมิคุ้มกันในร่างกายอ่อนแอมักจะมีฝีได้ง่าย และมีความเสี่ยงที่ฝีจะรุนแรงและมีขนาดใหญ่นั่นเป็นเพราะภูมิคุ้มกันในร่างกายไม่สามารถกำจัดเชื้อโรคได้

อาการ มีตุ่มหรือก้อนบวมแดง มีอาการปวดและกดเจ็บ มีผมหรือขนอยู่ตรงกลาง หากขึ้นใหม่ๆ จะมีลักษณะแข็ง โดยตุ่มนี้จะขยายโตขึ้นและเจ็บมาก ต่อมาจะค่อยๆ นุ่มลงและกลัดหนอง บางครั้งเมื่อฝีเป่งมากๆ จะแตกเองได้ แล้วอาการเจ็บปวดจะทุเลาลง อาจพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงมีการอักเสบร่วมด้วย เช่น เป็นฝีที่เท้าอาจมีต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบบวมและแดง เป็นฝีที่มืออาจมีการอักเสบของต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ เป็นฝีฝักบัวอาจมีไข้และมีอาการอ่อนเพลียร่วมด้วย เป็นฝีหัวเดียวอาการทั่วไปมักเป็นปกติ เป็นต้น เมื่อฝีหายแล้วอาจมีแผลเป็น

การวินิจฉัยโรค ตรวจหาสาเหตุ เช่น การเพาะเชื้อ (Culture) เป็นต้น

การรักษา ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นจัดๆ ประคบวันละ 2-3 ครั้ง ครั้งละ 10-15 นาที ให้ยาแก้ปวดลดไข้ ยาปฏิชีวนะ เช่น คล็อกซาซิลลิน (Cloxacillin) อีริโทรไมซิน (Erythromycin) เป็นต้น หากฝีสุกอาจใช้เข็มเจาะดูดหรือผ่าระบายเอาหนองออก หากฝีมีขนาดใหญ่ แพทย์จะผ่าเอาฝีออก ผู้ป่วยอาจต้องได้รับการดมยาสลบ

การพยาบาล ทำความสะอาดแผล โดยเปลี่ยนผ้าปิดแผล (Dressing) และใช้ก๊อซชิ้นเล็กๆ อุดแผลไว้ (Packing) หากเป็นฝีบริเวณก้นให้แช่ก้น (Sitz baths) เพื่อช่วยให้แผลสะอาดหายเร็วและมีการเคลื่อนไหวของลำไส้ดีขึ้น แนะนำให้ผู้ป่วยรักษาความสะอาดและทำให้แผลแห้ง ส่วนการดูแลผู้ป่วยหลังผ่าฝีซึ่งคล้ายกับการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่