Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

แพ้ฝุ่น ไม่ได้เกิดจากฝุ่นเสมอไป ศึกษาสาเหตุและวิธีดูแลตัวเองเมื่อแพ้ฝุ่น

ผู้ที่มีอาการแพ้ฝุ่นจะคุ้นเคยเป็นอย่างดีกับการจาม แต่การจามไม่ใช่อาการที่รบกวนคุณเพียงอย่างเดียวเท่านั้น การแพ้ฝุ่นยังทำให้ผู้คนจำนวนมากมีอาการคัดจมูกหรือมีน้ำมูกไหล หรือทำให้มีอาการคันที่ตา ตาแดง หรือมีน้ำตาไหล ร่วมด้วย
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 21 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 21 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 6 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 484,859 คน

ผู้ที่มีอาการแพ้ฝุ่นคงคุ้นเคยเป็นอย่างดีกับการจามบ่อยๆ วันละหลายๆ ครั้ง เมื่อเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยฝุ่น แต่ไม่ใช่อาการเพียงอย่างเดียวเท่านั้นที่รบกวนคุณ เพราะอาการแพ้ฝุ่นยังทำให้ผู้คนจำนวนมากมีอาการคัดจมูก มีน้ำมูกไหล หรือทำให้มีอาการคันที่ตา ตาแดง มีน้ำตาไหลร่วมด้วยได้เช่นกัน


แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพ อายุมากกว่า 50 ปี ลด 15%

เริ่มที่ 2,541 บาท คัดกรองโรคที่เจอบ่อย พร้อมจองคิวให้ ไม่ต้องรอนาน เลือกดูและสอบถามเราวันนี้

Istock 643564758

ภาพรวม

การแพ้ฝุ่นจะทำให้ผู้ป่วยมีอาการหายใจลำบาก และอาจเป็นตัวกระตุ้นอาการของโรคหอบหืดได้ เช่น หายใจมีเสียงวี้ด ไอ แน่นหน้าอก หายใจหอบเหนื่อย หายใจไม่อิ่ม นอกจากนี้ ฝุ่นยังสามารถทำให้บางคนมีอาการคันได้ด้วย

อาการภูมิแพ้ฝุ่นจะเกิดขึ้นในขณะอยู่ในบ้านของตนเอง หรือในบ้านของคนอื่นก็ได้ โดยมักมีอาการแย่ลงช่วงระหว่างหรือภายหลังการดูดฝุ่น การกวาดบ้าน หรือการปัดฝุ่น เพราะจะทำให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย เมื่อผู้ป่วยสูดหายใจเอาฝุ่นเข้าไปจึงเกิดอาการแพ้ตามมา

อาการของโรคแพ้ฝุ่น

  • จาม
  • คัดจมูก น้ำมูกไหล
  • ตาแดง คันตา มีน้ำตาไหล
  • หายใจมีเสียงวี๊ด ไอ แน่นหน้าอก หายใจหอบเหนื่อย หายใจไม่อิ่ม
  • คัน

ปัจจัยกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ฝุ่น

  • ตัวไรฝุ่น (Dust Mites)
  • แมลงสาบ
  • เชื้อรา
  • เกสรดอกไม้
  • ขนสัตว์ หรือเสื้อขนสัตว์

การจัดการกับอาการแพ้ฝุ่น และการรักษา

  • อย่าใช้พรมในบ้าน โดยเฉพาะในห้องนอน เพราะเป็นแหล่งสะสมชั้นดีของฝุ่น
  • อย่าให้สัตว์เลี้ยงอยู่ในห้องนอน ถ้าจะให้ดีควรให้สัตว์เลี้ยงอยู่นอกบ้าน
  • ลดความชื้นภายในบ้าน เพื่อป้องกันเชื้อรา
  • ใช้ที่นอนและหมอนชนิดกันไรฝุ่น และซักผ้าปูที่นอนบ่อยๆ ด้วยน้ำร้อน
  • ติดตั้งที่กรองอากาศคุณภาพสูงในเครื่องปรับอากาศ
  • ไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้เพื่อรับการวินิจฉัยอาการแพ้ ช่วยหาสาเหตุของการเกิดอาการที่แน่ชัด และรับคำแนะนำการใช้ยาที่เหมาะสมสำหรับคุณ 

ปัจจัยกระตุ้นอาการแพ้ฝุ่น

องค์ประกอบที่พบบ่อยในฝุ่นภายในบ้านที่อาจเป็นสาเหตุที่แท้จริงของอาการแพ้ฝุ่นของคุณ มีดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพ อายุมากกว่า 50 ปี ลด 15%

เริ่มที่ 2,541 บาท คัดกรองโรคที่เจอบ่อย พร้อมจองคิวให้ ไม่ต้องรอนาน เลือกดูและสอบถามเราวันนี้

Istock 643564758

ตัวไรฝุ่น (Dust mites)

ตัวไรฝุ่นเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการแพ้ฝุ่นภายในบ้าน และยังเป็นสาเหตุของหอบหืดในเด็กที่พบได้บ่อย ตัวไรฝุ่นจะมีชีวิตและเพิ่มจำนวนได้ง่ายในสภาพอากาศอบอุ่นและมีความชื้น โดยอุณหภูมิที่ตัวไรฝุ่นชอบคือ ตั้งแต่ 21.1 องศาเซลเซียสขึ้นไป ร่วมกับความชื้น 75-80% และจะตายเมื่อความชื้นลดลงต่ำกว่า 50% เราจึงไม่ค่อยพบตัวไรฝุ่นในสภาพอากาศแห้ง และมีชีวิตอยู่ได้ด้วยการกินเซลล์ผิวหนังของคนและสัตว์เลี้ยงที่หลุดลอกออกมาทุกๆ วัน 

ตัวไรฝุ่นมักพบได้ในหมอน ที่นอน พรม และเฟอร์นิเจอร์หุ้มเบาะ โดยตัวไรฝุ่นพวกนี้จะลอยขึ้นสู่อากาศเมื่อมีการใช้เครื่องดูดฝุ่น เดินบนพรม หรือนอนลงบนเตียง โดยปกติแล้วตัวไรฝุ่นพวกนี้จะมีขนาดเล็กมาก ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า และไม่อาจกำจัดด้วยวิธีการทำความสะอาดตามปกติ นอกจากนี้ การทำความสะอาดบ้านบ่อยครั้งหรือทำมากเกินไปจะยิ่งทำให้อาการแพ้ฝุ่นของผู้ป่วยแย่ลงได้ เนื่องจากจะทำให้มีฝุ่นฟุ้งกระจายเป็นจำนวนมาก แต่อย่างไรบ้านของคุณก็ไม่ควรมีความสกปรกอย่างเห็นได้ชัดเช่นกัน เพราะจะเป็นปัจจัยกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาแพ้ไรฝุ่นได้ 

แมลงสาบ

แมลงสาบเป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในอาคารบ้านเรือนได้ทุกประเภท รวมไปถึงสิ่งปลูกสร้างใกล้เคียง บางคนมีอาการแพ้เกิดขึ้นเมื่อมีแมลงสาบอยู่ใกล้ๆ โดยอนุภาคขนาดเล็กๆ จากแมลงสาบเป็นองค์ประกอบที่พบบ่อยในฝุ่นภายในบ้าน และอาจเป็นสาเหตุที่แท้จริงของอาการแพ้ฝุ่นของคุณได้

เชื้อรา

เชื้อรา (Mold) สามารถสร้างสปอร์ให้ลอยอยู่ในอากาศได้ เมื่อผู้ป่วยที่แพ้เชื้อราสูดดมสปอร์เหล่านี้เข้าไป จะทำให้มีอาการแพ้เกิดขึ้น ซึ่งเชื้อราที่เป็นสาเหตุนั้นมีจำนวนหลากหลายชนิด บางชนิดก็สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่านี้ ในขณะบางชนิดไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าได้

เชื้อรามีอยู่ได้ทุกที่ โดยอยู่บนไม้แปรรูปต่างๆ ใบไม้ที่ล่วงแล้ว และในสถานที่ที่มีความชื้น เช่น ในห้องน้ำและห้องครัว

เกสร/ละอองเกสร

เกสรต่างๆ มาจากต้นไม้ หญ้า ดอกไม้ และวัชพืช คนเราสามารถแพ้เกสรดอกไม้ได้หลายชนิด บางคนอาจแพ้เฉพาะเกสรดอกไม้จากต้นไม้ชนิดหนึ่งเท่านั้น บางคนอาจแพ้เฉพาะเกสรจากหญ้าบางชนิด 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพ อายุมากกว่า 50 ปี ลด 15%

เริ่มที่ 2,541 บาท คัดกรองโรคที่เจอบ่อย พร้อมจองคิวให้ ไม่ต้องรอนาน เลือกดูและสอบถามเราวันนี้

Istock 643564758

ขนสัตว์ เสื้อขนสัตว์

สัตว์เลี้ยงของคุณสามารถทำให้เกิดอาการแพ้ได้หลายช่องทาง ทั้งสะเก็ดจากผิวหนัง รังแค น้ำลาย หรือปัสสาวะของสัตว์ ล้วนแล้วแต่เป็นสาเหตุของอาการแพ้ได้ทั้งสิ้น โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสร่วมกับฝุ่นภายในบ้าน เช่น ในบ้านที่มีการเลี้ยงนก ขนนกและขี้นก อาจรวมตัวกันและกลายเป็นฝุ่นภายในบ้าน และทำให้มีอาการแพ้เกิดขึ้นตามมา

การตรวจหาสาเหตุของการแพ้ฝุ่น

หากคุณคิดว่าคุณมีอาการแพ้ฝุ่น สามารถปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้เพื่อหาสาเหตุของอาการแพ้ฝุ่นของคุณต่อไป โดยแพทย์ด้านโรคภูมิแพ้จะถามคำถามคุณหลายคำถามเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมภายในบ้านและสิ่งแวดล้อมในที่ทำงานของคุณ ประวัติทางการแพทย์ของครอบครัว ความถี่และความรุนแรงของอาการ รวมถึงประวัติการสัมผัสกับสัตว์เลี้ยงหรือปัจจัยกระตุ้นอื่นๆ 

ในบางครั้งการซักประวัติทางการแพทย์จะทำให้พอคาดการณ์ได้ว่าสิ่งใดคือตัวร้ายที่ทำให้เกิดอาการภูมิแพ้ขึ้น เช่น เด็กผู้หญิงคนหนึ่งมีอาการคัดจมูกทุกครั้งที่เล่นกับแมวของเพื่อน นั่นแสดงว่าเด็กหญิงคนนี้อาจจะแพ้แมว หรือแพ้ฝุ่นภายในบ้านของเพื่อนเธอที่ฝังตัวอยู่ภายในขนแมวตัวนั้นก็ได้

หลังจากซักประวัติแล้ว แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้อาจให้คุณรับการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Test) เพื่อหาว่าอะไรคือสาเหตุที่แท้จริงของการเกิดอาการแพ้ ซึ่งเป็นการทดสอบโดยใช้สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อยๆ เช่น เกสรจากต้นไม้ หรือสารสกัดจากสัตว์เลี้ยง หยดลงบนผิวหนัง อาจเป็นที่แขนหรือแผ่นหลังก็ได้ แล้วใช้เข็มปลอดเชื้อขนาดเล็กสะกิดที่หยดน้ำยานั้น เพื่อให้ของเหลวนั้นซึมเข้าสู่ผิวหนัง และสังเกตอาการที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น หากมีผลบวก คือ ผิวบริเวณดังกล่าวบวมหรือนูนแดง ก็หมายความว่าคุณมีอาการแพ้ต่อสารก่อภูมิแพ้ชนิดนั้นๆ นอกจากนี้ ในบางครั้งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้อาจสั่งเจาะเลือดและทดสอบใต้ผิวหนังเพิ่มเติม หากผลการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังยังไม่ชัดเจน

โรคแพ้ฝุ่นหลีกเลี่ยงได้อย่างไร?

ในการจัดการป้องกันอาการแพ้ฝุ่นเบื้องต้น แพทย์จะแนะนำให้ผู้ป่วยเริ่มจากการปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมและกิจกรรมภายในบ้านของคุณ เพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ ซึ่งนับเป็นวิธีที่ดีที่สุด 

ต่อไปนี้เป็นวิธีง่ายๆ ในการลดการสัมผัสกับฝุ่นภายในบ้านที่คุณสามารถปฏิบัติตามได้

  • หากเป็นไปได้ ควรเลือกใช้พื้นไม้แทนพรม โดยเฉพาะภายในห้องนอน
  • ทำความสะอาดบ้านเป็นประจำ โดยใช้เครื่องดูดฝุ่นสุญญากาศ หรือเครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรองอากาศคุณภาพสูง (HEPA Filter) หากมีอาการแพ้ขณะทำความสะอาดบ้าน แนะนำให้สวมหน้ากากกรองอากาศคุณภาพสูงที่เรียกว่า หน้ากาก N95 ขณะทำความสะอาดบ้าน ปัดฝุ่น หรือใช้เครื่องดูดฝุ่น ทั้งนี้ อาจต้องใช้เวลานานกว่า 2 ชั่วโมงภายหลังการทำความสะอาด กว่าที่ฝุ่นในอากาศจะตกลงสู่พื้น ดังนั้น ขอแนะนำให้ทำความสะอาดในขณะที่ผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ฝุ่นไม่ได้อยู่ในบ้าน และให้หลีกเลี่ยงการทำความสะอาดห้องนอนของผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ฝุ่นในเวลากลางคืน
  • เลือกใช้ที่นอน ผ้าปูที่นอน และหมอนกันไรฝุ่น รวมทั้งทำความสะอาดเครื่องนอนเป็นประจำด้วยน้ำร้อน
  • ทำความสะอาดพื้นผิวภายในบ้านด้วยผ้าเปียก เพื่อป้องกันสารก่อภูมิแพ้ฟุ้งขึ้นไปในอากาศ
  • ใช้เครื่องกรองอากาศคุณภาพสูง (HEPA Air Cleaner) ภายในห้องนอนของผู้ที่มีอาการแพ้ฝุ่น
  • ไม่ให้สัตว์เลี้ยงอยู่ในห้องนอนของผู้ที่แพ้ฝุ่น หรือหากจะให้ดีควรเลี้ยงไว้นอกบ้าน
  • เก็บอาหารที่ไม่แช่เย็นในภาชนะปิด และทิ้งเศษอาหารในถังขยะที่มีฝาปิดสนิท
  • หากแมลงสาบเป็นปัญหาของอาการแพ้ ให้ใช้ที่ดักแมลงสาบ และใช้บริการจากบริษัทกำจัดแมลงภายในบ้านอย่างสม่ำเสมอ
  • ใช้แผ่นกรองอากาศคุณภาพสูงที่มีการจัดอันดับ MERV ระดับ 11 หรือ 12 ภายในเครื่องปรับอากาศที่อยู่ในบ้าน และเปิดเครื่องไว้เพื่อให้มีการกรองอากาศภายในบ้านเพื่อกำจัดฝุ่นที่ลอยอยู่ในอากาศ แนะนำให้เปลี่ยนแผ่นกรองอากาศนี้ทุก 3 เดือนเป็นอย่างน้อย หรือทุกครั้งก่อนการเปลี่ยนฤดูกาล เพื่อช่วยให้อากาศภายในบ้านสะอาดตลอดทั้งปี และอย่าลืมรับบริการตรวจเช็คเครื่องปรับอากาศจากศูนย์บริการทุกๆ 6 เดือน
  • หาซื้อเครื่องวัดความชื้น (Hydrometer) มาวัดความชื้นภายในบ้านของคุณ และพยายามรักษาระดับความชื้นภายในบ้านให้ต่ำกว่า 55% หากอาศัยในสภาพอากาศที่ชื้นอยู่ตลอดเวลา อาจหาซื้อเครื่องกำจัดความชื้นภายในบ้านมาใช้ก็ได้ รวมทั้งใช้พัดลมระบายอากาศเพื่อกำจัดความชื้นภายในห้องน้ำและภายในห้องครัว และซ่อมแซมหากมีการรั่วไหลของน้ำภายในบ้าน เพื่อช่วยกำจัดความชื้นภายในบ้าน

มียารักษาโรคแพ้ฝุ่นหรือไม่?

หากคุณพยายามลดการสัมผัสฝุ่นภายในบ้านแล้ว แต่ยังไม่สามารถช่วยบรรเทาอาการให้ดีขึ้นได้มากนัก แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้อาจแนะนำให้ใช้ยาบรรเทาอาการ ได้แก่ ยาแก้คัดจมูก ยาต้านฮีสตามีนหรือยาแก้แพ้ ซึ่งเป็นยาที่ใช้บ่อยในการรักษาโรคภูมิแพ้ โดยตัวยาจะช่วยลดอาการคัดแน่นจมูก น้ำมูกไหล จาม และคันได้ หรือใช้ยาสเตียรอยด์ (Corticosteroid) ชนิดพ่นจมูก ซึ่งเป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการบรรเทาอาการจมูกอักเสบ เนื่องจากออกฤทธิ์โดยป้องกันไม่ให้ร่างกายหลั่งสารเคมีที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ แพทย์จะประเมินและติดตามอาการเพื่อหาว่ายาใดที่ดีที่สุดสำหรับคุณ ควรใช้ยาวันละกี่ครั้ง และควรใช้ในปริมาณเท่าใด



บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
กล้วย และประโยชน์ของกล้วยแต่ละชนิด
กล้วย และประโยชน์ของกล้วยแต่ละชนิด

สรรพคุณของกล้วยแต่ละชนิด ประกอบไปด้วยอะไรบ้าง ประโยชน์ที่คุณไม่ควรพลาดในปริมาณแค่ 105 แคลอรี่

ดูในแอป