มะเร็งและโรคร้าย

ตรวจภูมิแพ้ ทางออกของคนที่ไม่รู้ว่าตัวเองแพ้อะไร

ตรวจภูมิแพ้ ภาวะแพ้ อาการแพ้ สารก่อแพ้ ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง มีทั้งหมดกี่วิธี? แต่และแบบต่างกันอย่างไร? ตรวจภูมิแพ้ เจาะเลือดดีไหม? ตรวจภูมิแพ้ ที่ไหนดี?
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 6 มิ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 439,012 คน

ตรวจภูมิแพ้ ทางออกของคนที่ไม่รู้ว่าตัวเองแพ้อะไร

รีวิวโดยทีมแพทย์และเภสัชกร HonestDocs วันที่ 31/05/2562

“จาม คัดจมูก น้ำมูกไหล คันตา เป็นผื่นแดง คัน ฯลฯ” อาการเหล่านี้บ่งบอกว่าคุณกำลังแพ้อะไรสักอย่าง ซึ่งวิธีรักษาและป้องกันโรคภูมิแพ้ที่ดีที่สุด ทำได้ด้วยการหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ แต่...ปัญหาคือ หลายคนไม่รู้ว่าอาการแพ้ที่ตัวเองเป็นบ่อยๆ นั้นเกิดจากอะไรกันแน่ ซึ่งหากต้องการทราบสาเหตุที่แน่ชัด ก็ควรเข้ารับการ ตรวจภูมิแพ้ เพื่อที่จะป้องกันได้ตรงจุด

โรคภูมิแพ้เกิดจากอะไร?

โรคภูมิแพ้มีหลายชนิด เช่น แพ้ยา แพ้อาหาร แพ้อากาศ แพ้ฝุ่น แพ้การสัมผัสสารต่างๆ เป็นต้น ซึ่งล้วนเกิดจากกลไกเดียวกันทั้งสิ้น คือระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดว่าสารก่อภูมิแพ้นั้นๆ เป็นอันตราย จึงปล่อยสารฮีสตามีนออกมาเพื่อต่อต้าน และทำให้เกิดอาการแพ้ตามมานั่นเอง

สารก่อภูมิแพ้แบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทหลัก ดังต่อไปนี้

  • สารก่อภูมิแพ้ที่เข้าสู่ร่างกายโดยการสูดดม เช่น เกสรดอกไม้ ไรฝุ่น รังแคสัตว์ มักทำให้มีอาการคัดจมูก คันจมูก น้ำมูกไหลเป็นสีใส จามบ่อย คันตา และมีเสมหะไหลลงคอ มักมีอาการแบบเป็นๆ หายๆ
  • สารก่อภูมิแพ้จากอาหารที่รับประทาน เช่น อาหารทะเล ถั่ว นม ไข่ สังเกตได้จากอาการชาหรือคันที่ปาก หู คอ หรือดวงตา มีผื่นคล้ายลมพิษ บวมตามใบหน้า ปาก ลิ้น คอ กลืนอาหารลำบาก หายใจติดขัด เวียนศีรษะ อาเจียน หากแพ้รุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ แต่บางคนก็มีอาการภูมิแพ้อาหารแฝง (Food Intolerance) ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายไม่สามารถย่อยอาหารบางอย่างได้ตามปกติ ทำให้มักเกิดอาการปวดท้อง ท้องอืด ท้องเสียตามมา ซึ่งอาจสับสนกับการแพ้สารก่อภูมิแพ้จากอาหาร (Food allergy) จริงๆ ได้
  • สารก่อภูมิแพ้ที่สัมผัสผิวหนัง เช่น ผลิตภัณฑ์สำหรับผิว ยางจากผักผลไม้หรือต้นไม้ ผู้ป่วยจะมีอาการคัน เกิดตุ่มนูนลมพิษ หรือมีผื่นขึ้นตามผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณที่สัมผัสสารก่อภูมิแพ้

ทำไมต้องตรวจภูมิแพ้

ผู้ป่วยโรคภูมิแพ้หลายคนสามารถปรับตัวและเรียนรู้การใช้ชีวิตร่วมกับอาการแพ้ที่เกิดขึ้นได้ บางคนก็ต้องรับประทานยาแก้แพ้เป็นประจำ แต่การตรวจภูมิแพ้นั้นก็สำคัญ เพราะคุณจะได้ทราบว่าสารก่อภูมิแพ้คืออะไรกันแน่และหลีกเลี่ยงได้ นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ยังสามารถให้คำแนะนำแก่คุณโดยเฉพาะ ซึ่งอาจช่วยให้คุณใช้ชีวิตได้ปกติเกือบเทียบเท่าคนที่ไม่เป็นโรคภูมิแพ้เลยทีเดียว

การเตรียมตัวก่อนตรวจภูมิแพ้

  • แจ้งให้แพทย์ทราบถึงยา อาหารเสริม วิตามิน และสมุนไพรชนิดใดๆ ที่กำลังใช้อยู่ก่อนเข้ารับการตรวจ เพราะยาบางตัวอาจทำให้ผลการทดสอบคลาดเคลื่อนได้ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ และโรคความดันโลหิตสูง ที่กำลังใช้ยารักษาโรคดังกล่าวอยู่
  • งดรับประทานยาแก้แพ้และยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์  ทั้งยาที่แพทย์สั่งและยาที่หาซื้อมาใช้เอง เป็นเวลาอย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนเข้ารับการทดสอบ แต่หากจำเป็นต้องใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์ก่อนว่าจะสามารถใช้ได้หรือไม่
  • ควรพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อเตรียมพร้อมร่างกายก่อนเข้ารับการตรวจ ไม่ควรป่วยหรือมีไข้

วิธีการตรวจภูมิแพ้

ในขั้นต้นแพทย์จะสอบถามถึงอาการที่เข้าข่ายภูมิแพ้ จากนั้นจึงซักประวัติสุขภาพและพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคุณ เพื่อประเมินว่าอาการภูมิแพ้น่าจะเกิดขึ้นจากอะไร รวมถึงประวัติสุขภาพของคนในครอบครัว เพราะโรคภูมิแพ้นั้นสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ และภูมิแพ้บางชนิดยังมีความสัมพันธ์กับโรคอื่นๆ เช่น หอบหืด เป็นต้น

หลังจากซักประวัติ ขั้นตอนต่อไปก็คือการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสารที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ มีวิธีดังต่อไปนี้

1. การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Allergy skin test) เป็นการนำน้ำยาที่สกัดจากสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ ในอากาศ เช่น ฝุ่นบ้าน ไรฝุ่น แมลงสาบ รังแคสัตว์เลี้ยง เกสร หญ้า พืช เรื้อรา และสารก่อภูมิแพ้จากอาหาร เช่น นม ไข่ ถั่ว อาหารทะเล มาทดสอบกับผิวหนังของผู้ป่วย วิธีนี้ทำได้ง่าย ราคาไม่แพง และทราบผลได้ทันที การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังทำได้ 2 วิธี ได้แก่

  • วิธีสะกิด (Skin prick test) จะใช้น้ำยาสกัดสารก่อภูมิแพ้หยดลงบนผิวหนังบริเวณแขน จากนั้นใช้เข็มสะกิดเบาๆ ที่ตรงกลางหยดน้ำยา เพื่อให้สารก่อภูมิแพ้เข้าไปสัมผัสในชั้นผิวหนัง หากคุณมีภูมิแพ้ต่อสารนั้นๆ ก็จะเกิดปฏิกิริยาแพ้ ตามมาด้วยรอยนูนและผื่นแดง สามารถทราบผลได้ใน 20 นาทีหลังการทดสอบ วิธีนี้นิยมใช้กันมาก เพราะทำง่าย สะดวกรวดเร็ว ไม่เจ็บ และเสี่ยงต่อการเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกายได้น้อย
  • วิธีฉีดเข้าไปในผิวหนัง (Intradermal test) คล้ายๆ กับวิธีสะกิด แต่จะใช้เข็มฉีดยาฉีดน้ำยาสกัดจากสารก่อภูมิแพ้เข้าไปในชั้นผิวหนังแทน หากมีอาการแพ้ก็จะเกิดเป็นรอยนูนจุดเล็กๆ อ่านผลได้ภายใน 20 นาทีหลังฉีดเช่นกัน แต่วิธีนี้ทำยาก เสียเวลา ใช้อุปกรณ์มาก เจ็บ และเสี่ยงเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกายได้มากกว่าวิธีการสะกิด

2. การตรวจเลือดหาปริมาณสารก่อภูมิต้านทาน (Serum Specific IgE) ทำได้ด้วยการเจาะเลือดเพียง 1 ครั้ง ก็สามารถระบุสารก่อภูมิแพ้ได้หลายชนิด ไม่ต้องเสียเวลาเข้ารับการทดสอบนาน ไม่ต้องงดยาแก้แพ้ก่อนตรวจ และไม่เสี่ยงต่อการเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกาย แต่มีราคาแพง และต้องใช้เวลานานกว่าจะทราบผลตรวจ

3. การลองเลี่ยงอาหารที่สงสัยว่าแพ้ หากเป็นอาการภูมิแพ้ที่คาดว่าจะเกิดจากการรับประทานอาหาร แพทย์จะให้คุณลองหยุดรับประทานอาหารชนิดนั้นๆ สลับกับการกลับมารับประทานอีกครั้ง เพื่อสังเกตว่าระหว่างรับประทานและหยุดรับประทานมีอาการต่างกันอย่างไร หากระหว่างรับประทานแล้วมีอาการแพ้ แสดงว่าคุณแพ้อาหารชนิดนั้น

ตรวจภูมิแพ้ มีผลข้างเคียงหรือไม่

การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังมีความเสี่ยงทำให้เกิดอาการแพ้ในระหว่างทดสอบได้ เพราะเป็นการหยดสารก่อภูมิแพ้เข้าไปในผิวหนังเพื่อดูปฏิกิริยาแพ้ ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อย ได้แก่ อาการคันหรือบวมบริเวณผิวหนังที่ทำการทดสอบ ส่วนอาการแพ้อย่างรุนแรงนั้นพบได้น้อย คุณสามารถวางใจได้หากเป็นการตรวจกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้ เพราะแพทย์จะมีวิธีการรับมือกับอาการแพ้ที่เกิดขึ้นกับคุณอย่างปลอดภัย

สำหรับใครที่เลือกตรวจเลือดเพื่อระบุสารก่อภูมิแพ้นั้นก็มีผลข้างเคียงทั่วไปอย่างอาการเจ็บหรือมีรอยฟกช้ำบริเวณที่เจาะเลือด และผู้ป่วยบางรายที่กลัวเข็มหรือกลัวเลือดอาจเป็นลมได้

ตรวจภูมิแพ้ในเด็กได้หรือไม่?

เด็กๆ สามารถตรวจภูมิแพ้ได้เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ ไม่ว่าจะมีอายุเท่าไรก็ตาม แต่หากเป็นการตรวจด้วยวิธีสะกิด (Prick test) มักทำในเด็กอายุ 6 เดือนขึ้นไป เนื่องจากเด็กที่มีอายุน้อยกว่านี้จะมีความไวของผิวหนังน้อย ทำให้ผลตรวจผิดพลาดได้ แต่หากลูกของคุณอายุไม่ถึง 6 เดือน และมีอาการภูมิแพ้อย่างชัดเจน ก็สามารถปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการทดสอบภูมิแพ้ได้

ข้อปฏิบัติหลังตรวจภูมิแพ้

เมื่อทราบแน่ชัดแล้วว่าตัวเองแพ้อะไร ทีนี้คุณก็สามารถหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ชนิดนั้นและป้องกันอาการแพ้ที่ตามมาได้แล้ว โดยแพทย์จะแนะนำว่าควรทำและไม่ควรทำอะไรบ้างเพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารที่เป็นตัวการของภูมิแพ้ หากสามารถปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดและสม่ำเสมอ คุณก็จะสามารถใช้ชีวิตได้ปกติอย่างคนทั่วไปได้

ตรวจภูมิแพ้ที่ไหนดี ราคาเท่าไหร่?

ปัจจุบันหลายๆ โรงพยาบาล ทั้งรัฐและเอกชนต่างมีบริการตรวจภูมิแพ้ ซึ่งมีราคาและรายการตรวจที่แตกต่างกันไป เพื่อความมั่นใจและไม่เป็นการเสียเวลา แนะนำให้โทรสอบถามเกี่ยวกับรายละเอียดการตรวจและค่าใช้จ่ายจากทางโรงพยาบาลโดยตรง

เปรียบเทียบราคาตรวจภูมิแพ้

โรงพยาบาล/คลินิก
(ชื่อแพ็กเกจ)
ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอาหารทะเล ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอาหารตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอากาศและอาหาร
รพ. เปาโล (8 ชนิด) - - - 2,000
รพ. เจ้าพระยา รวม 2,090 1,990 2,590
รพ. สมิติเวช 2,2002,900 เด็ก 2,700
ผู้ใหญ่ 3,500
5,500
รพ. พญาไท (รวม 20 ชนิด) 3,500 (20 ชนิด) 3,500 (รวม 40 ชนิด) 5,600

*ราคาข้างต้นอาจมีการเปลี่ยนแปลง และอาจยังไม่รวมค่าแพทย์หรือค่ายา

โรคภูมิแพ้เป็นโรคยอดฮิตที่สร้างความรำคาญและเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้ไม่น้อย หลายคนต้องรับประทานยาแก้แพ้บ่อยๆ บางรายมีอาการแพ้รุนแรงจนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต และมีบ่อยครั้งที่เมื่อก่อนไม่เป็นอะไร แต่นานไปกลับมีอาการแพ้รุนแรงยิ่งขึ้น การตรวจภูมิแพ้เพื่อหาสาเหตุและหลีกเลี่ยงอาการแพ้เป็นวิธีที่ดีที่จะช่วยให้คุณใช้ชีวิตอย่างปกติได้

ที่มาของข้อมูล

ธาริณี ก่อวิริยกมล, รู้ทันโรคภูมิแพ้ ทดสอบง่ายๆ ด้วย Prick Test (http://www.skinhospital.co.th/article/info/5/20)

ปารยะ อาศนะเสน, จะทราบได้อย่างไรว่าเป็นโรคภูมิแพ้หรือไม่ (http://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=977)

โรงพยาบาลเจ้าพระยา, โปรแกรมทดสอบภูมิแพ้ Skin Test สำหรับเด็กและผู้ใหญ่ (https://med.mahidol.ac.th/ramachannel/homehttps://www.chaophya.com/2018/06/โปรแกรมทดสอบภูมิแพ้//article/ไม่จริงนะ-ทุเรียนหมอนท/)

โรงพยาบาลเปาโล, โปรแกรมทดสอบภูมิแพ้ (http://paolohospital.com/phahol/promotion/allergy-2/)

Brian Krans, Allergy Testing (https://www.healthline.com/health/allergy-testing)

If You Get Skin Testing for Allergies, (https://www.webmd.com/allergies/skin-test#1)

Allergy testing, (https://acaai.org/allergies/allergy-treatment/allergy-testing)

Finding the cause of allergies, (https://www.webmd.com/allergies/allergy-prevention)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่