Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
มะเร็งและโรคร้าย

ตรวจภูมิแพ้ ทางออกของคนที่ไม่รู้ว่าตนเองแพ้อะไร

ตรวจภูมิแพ้ ภาวะแพ้ อาการแพ้ สารก่อแพ้ ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง มีกี่วิธี? แต่และแบบต่างกันอย่างไร?
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 15 ส.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 31 พ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 600,634 คน

ตรวจภูมิแพ้ ทางออกของคนที่ไม่รู้ว่าตนเองแพ้อะไร

จาม คัดจมูก น้ำมูกไหล คันตา เป็นผื่นแดง คัน ฯลฯ อาการเหล่านี้บ่งบอกว่า คุณกำลังแพ้อะไรสักอย่าง แน่นอนว่า วิธีรักษาและป้องกันโรคภูมิแพ้ที่ดีที่สุดคือ การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ แต่ปัญหาคือ หลายคนไม่รู้ว่าอาการแพ้ที่ตัวเองเป็นบ่อยๆ นั้นเกิดจากอะไรกันแน่ หากต้องการทราบสาเหตุที่แน่ชัดก็ควรเข้ารับการ ตรวจภูมิแพ้ เพื่อที่จะป้องกันได้ตรงจุด

โรคภูมิแพ้เกิดจากอะไร?

โรคภูมิแพ้มีหลายชนิด เช่น แพ้ยา แพ้อาหาร แพ้อากาศ แพ้ฝุ่น แพ้การสัมผัสสารต่างๆ เป็นต้น ไม่ว่าจะแพ้อะไรก็ล้วนเกิดจากกลไกเดียวกันทั้งสิ้น คือ ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดว่า สารก่อภูมิแพ้นั้นๆ เป็นอันตรายจึงปล่อยสารฮีสตามีนออกมาเพื่อต่อต้าน และทำให้เกิดอาการแพ้ตามมานั่นเอง

สารก่อภูมิแพ้แบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทหลัก ดังต่อไปนี้

  • สารก่อภูมิแพ้ที่เข้าสู่ร่างกายโดยการสูดดม เช่น เกสรดอกไม้ ไรฝุ่น รังแคสัตว์ มักทำให้มีอาการคัดจมูก คันจมูก น้ำมูกไหล จามบ่อย คันตา และมีเสมหะไหลลงคอ มักมีอาการแบบเป็นๆ หายๆ
  • สารก่อภูมิแพ้จากอาหารที่รับประทาน เช่น อาหารทะเล ถั่ว นม ไข่ สังเกตได้จากอาการชา หรือคันที่ปาก หู คอ หรือดวงตา มีผื่นคล้ายลมพิษ บวมตามใบหน้า ปาก ลิ้น คอ กลืนอาหารลำบาก หายใจติดขัด เวียนศีรษะ อาเจียน หากแพ้รุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ แต่บางคนก็มีอาการภูมิแพ้อาหารแฝง (Food Intolerance) ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายไม่สามารถย่อยอาหารบางอย่างได้ตามปกติทำให้มักเกิดอาการปวดท้อง ท้องอืด ท้องเสียตามมา ซึ่งอาจสับสนกับการแพ้สารก่อภูมิแพ้จากอาหาร (Food allergy) จริงๆ ได้
  • สารก่อภูมิแพ้ที่สัมผัสผิวหนัง เช่น ผลิตภัณฑ์สำหรับผิว ยางจากผักผลไม้หรือต้นไม้ ผู้ป่วยจะมีอาการคัน เกิดตุ่มนูนลมพิษ หรือมีผื่นขึ้นตามผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณที่สัมผัสสารก่อภูมิแพ้

ทำไมต้องตรวจภูมิแพ้

แม้ว่าผู้ป่วยโรคภูมิแพ้หลายคนจะสามารถปรับตัวและเรียนรู้การใช้ชีวิตร่วมกับอาการแพ้ที่เกิดขึ้นได้ หรือบางคนต้องรับประทานยาแก้แพ้เป็นประจำ แต่การตรวจภูมิแพ้นั้นก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะคุณจะได้ทราบว่า สารก่อภูมิแพ้คืออะไรกันแน่และสามารถหลีกเลี่ยงได้ นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ยังสามารถให้คำแนะนำแก่คุณได้โดยเฉพาะซึ่งอาจช่วยให้คุณใช้ชีวิตได้ปกติเกือบเทียบเท่าคนที่ไม่เป็นโรคภูมิแพ้เลยทีเดียว

การเตรียมตัวก่อนตรวจภูมิแพ้

  • แจ้งให้แพทย์ทราบถึงยา อาหารเสริม วิตามิน และสมุนไพรชนิดใดๆ ที่กำลังใช้อยู่ก่อนเข้ารับการตรวจ เพราะยาบางตัวอาจทำให้ผลการทดสอบคลาดเคลื่อนได้ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง ที่กำลังใช้ยารักษาโรคดังกล่าวอยู่
  • งดรับประทานยาแก้แพ้และยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์ ทั้งยาที่แพทย์สั่งและยาที่หาซื้อมาใช้เอง งดยาเหล่านี้เป็นเวลาอย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนเข้ารับการทดสอบ แต่หากจำเป็นต้องใช้ยาควรปรึกษาแพทย์ก่อนว่าจะสามารถใช้ได้ หรือไม่
  • ควรพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อเตรียมพร้อมร่างกายก่อนเข้ารับการตรวจ ไม่ควรป่วย หรือมีไข้

วิธีการตรวจภูมิแพ้

ในขั้นต้นแพทย์จะสอบถามถึงอาการที่เข้าข่ายภูมิแพ้ จากนั้นจึงซักประวัติสุขภาพและพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคุณ เพื่อประเมินว่า อาการภูมิแพ้น่าจะเกิดขึ้นจากอะไร รวมถึงประวัติสุขภาพของคนในครอบครัวเพราะโรคภูมิแพ้นั้นสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ อีกทั้งภูมิแพ้บางชนิดยังมีความสัมพันธ์กับโรคอื่นๆ เช่น หอบหืด เป็นต้น

หลังจากซักประวัติ ขั้นตอนต่อไปคือ การตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสารที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ มีวิธีดังต่อไปนี้

1. การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Allergy skin test) เป็นการนำน้ำยาที่สกัดจากสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ ในอากาศ เช่น ฝุ่นบ้าน ไรฝุ่น แมลงสาบ รังแค สัตว์เลี้ยง เกสร หญ้า พืช เรื้อรา และสารก่อภูมิแพ้จากอาหาร เช่น นม ไข่ ถั่ว อาหารทะเล มาทดสอบกับผิวหนังของผู้ป่วย วิธีนี้ทำได้ง่าย ราคาไม่แพง และทราบผลได้ทันที การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังทำได้ 2 วิธี ได้แก่

  • วิธีสะกิด (Skin prick test) จะใช้น้ำยาสกัดสารก่อภูมิแพ้หยดลงบนผิวหนังบริเวณแขน จากนั้นใช้เข็มสะกิดเบาๆ ที่ตรงกลางหยดน้ำยา เพื่อให้สารก่อภูมิแพ้เข้าไปสัมผัสในชั้นผิวหนัง หากคุณมีภูมิแพ้ต่อสารนั้นๆ ก็จะเกิดปฏิกิริยาแพ้ ตามมาด้วยรอยนูนและผื่นแดง วิธีนี้สามารถทราบผลได้ใน 20 นาทีหลังการทดสอบ วิธีนี้นิยมใช้กันมากเพราะทำง่าย สะดวกรวดเร็ว ไม่เจ็บ และเสี่ยงต่อการเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกายได้น้อย
  • วิธีฉีดเข้าไปในผิวหนัง (Intradermal test) คล้ายๆ กับวิธีสะกิด แต่จะใช้เข็มฉีดยาฉีดน้ำยาสกัดจากสารก่อภูมิแพ้เข้าไปในชั้นผิวหนังแทน หากมีอาการแพ้ก็จะเกิดเป็นรอยนูนจุดเล็กๆ วิธีนี้สามารถอ่านผลได้ภายใน 20 นาทีหลังฉีดเช่นกัน แต่วิธีนี้ทำยาก เสียเวลา ใช้อุปกรณ์มาก เจ็บ และเสี่ยงเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกายได้มากกว่าวิธีการสะกิด

2. การตรวจเลือดหาปริมาณสารก่อภูมิต้านทาน (Serum Specific IgE) ทำได้ด้วยการเจาะเลือดเพียง 1 ครั้ง ก็สามารถระบุสารก่อภูมิแพ้ได้หลายชนิด ไม่ต้องเสียเวลาเข้ารับการทดสอบนาน ไม่ต้องงดยาแก้แพ้ก่อนตรวจและไม่เสี่ยงต่อการเกิดอาการแพ้ทั่วร่างกาย แต่ข้อเสียคือวราคาแพงและต้องใช้เวลานานกว่าจะทราบผลตรวจ

3. การลองเลี่ยงอาหารที่สงสัยว่าแพ้ หากเป็นอาการภูมิแพ้ที่คาดว่าจะเกิดจากการรับประทานอาหาร แพทย์จะให้คุณลองหยุดรับประทานอาหารชนิดนั้นๆ สลับกับการกลับมารับประทานอีกครั้ง เพื่อสังเกตว่า ระหว่างรับประทานและหยุดรับประทานมีอาการต่างกันอย่างไร หากระหว่างรับประทานแล้วมีอาการแพ้แสดงว่า คุณแพ้อาหารชนิดนั้น

ตรวจภูมิแพ้มีผลข้างเคียงหรือไม่?

การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังมีความเสี่ยงทำให้เกิดอาการแพ้ในระหว่างทดสอบได้เพราะเป็นการหยดสารก่อภูมิแพ้เข้าไปในผิวหนังเพื่อดูปฏิกิริยาแพ้ ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยได้แก่ อาการคัน หรือบวมบริเวณผิวหนังที่ทำการทดสอบ ส่วนอาการแพ้อย่างรุนแรงนั้นพบได้น้อย คุณสามารถวางใจได้หากเป็นการตรวจกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้ เพราะแพทย์จะมีวิธีการรับมือกับอาการแพ้ที่เกิดขึ้นกับคุณอย่างปลอดภัย

สำหรับใครที่เลือกตรวจเลือดเพื่อระบุสารก่อภูมิแพ้นั้นก็มีผลข้างเคียงทั่วไปอย่างอาการเจ็บ หรือมีรอยฟกช้ำบริเวณที่เจาะเลือด และผู้ป่วยบางรายที่กลัวเข็ม หรือกลัวเลือดอาจเป็นลมได้

ตรวจภูมิแพ้ในเด็กได้หรือไม่?

เด็กๆ สามารถตรวจภูมิแพ้ได้เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ ไม่ว่าจะมีอายุเท่าไรก็ตาม แต่หากเป็นการตรวจด้วยวิธีสะกิด (Prick test) มักทำในเด็กอายุ 6 เดือนขึ้นไป เนื่องจากเด็กที่มีอายุน้อยกว่านี้จะมีความไวของผิวหนังน้อยทำให้ผลตรวจผิดพลาดได้ แต่หากลูกของคุณอายุไม่ถึง 6 เดือน และมีอาการภูมิแพ้อย่างชัดเจนก็สามารถปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการทดสอบภูมิแพ้ได้

ข้อปฏิบัติหลังตรวจภูมิแพ้

เมื่อทราบแน่ชัดแล้วว่า ตัวเองแพ้อะไร คราวนี้คุณก็สามารถหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ชนิดนั้นและป้องกันอาการแพ้ที่ตามมาได้แล้ว โดยแพทย์จะแนะนำว่า ควรทำและไม่ควรทำอะไรบ้างเพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารที่เป็นตัวการของภูมิแพ้ หากสามารถปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดและสม่ำเสมอ คุณก็จะสามารถใช้ชีวิตได้ปกติอย่างคนทั่วไปได้

ตรวจภูมิแพ้ที่ไหนดี ราคาเท่าไหร่?

ปัจจุบันหลายๆ โรงพยาบาลทั้งรัฐและเอกชนต่างมีบริการตรวจภูมิแพ้ซึ่งมีราคาและรายการตรวจที่แตกต่างกันไป ดังนั้นเพื่อความมั่นใจและไม่เป็นการเสียเวลา แนะนำให้โทรสอบถามเกี่ยวกับรายละเอียดการตรวจและค่าใช้จ่ายจากทางโรงพยาบาลโดยตรงก่อน

เปรียบเทียบราคาตรวจภูมิแพ้


โรงพยาบาล/คลินิก
(ชื่อแพ็กเกจ)
ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอาหารทะเล ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอาหารตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ ตรวจสารก่อภูมิแพ้ในอากาศและอาหาร
รพ. เปาโล (8 ชนิด) - - - 2,000
รพ. เจ้าพระยา รวม 2,090 1,990 2,590
รพ. สมิติเวช 2,2002,900 เด็ก 2,700
ผู้ใหญ่ 3,500
5,500
รพ. พญาไท (รวม 20 ชนิด) 3,500 (20 ชนิด) 3,500 (รวม 40 ชนิด) 5,600

*ราคาข้างต้นอาจมีการเปลี่ยนแปลง และอาจยังไม่รวมค่าแพทย์หรือค่ายา

โรคภูมิแพ้เป็นโรคยอดฮิตที่สร้างความรำคาญและเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้ไม่น้อย หลายคนต้องรับประทานยาแก้แพ้บ่อยๆ บางรายมีอาการแพ้รุนแรงจนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต และมีบ่อยครั้งที่เมื่อก่อนไม่เป็นอะไร แต่นานไปกลับมีอาการแพ้รุนแรงยิ่งขึ้น การตรวจภูมิแพ้เพื่อหาสาเหตุและหลีกเลี่ยงอาการแพ้เป็นวิธีที่ดีที่จะช่วยให้คุณใช้ชีวิตอย่างปกติได้

ที่มาของข้อมูล

ธาริณี ก่อวิริยกมล, รู้ทันโรคภูมิแพ้ ทดสอบง่ายๆ ด้วย Prick Test (http://www.skinhospital.co.th/article/info/5/20)

ปารยะ อาศนะเสน, จะทราบได้อย่างไรว่าเป็นโรคภูมิแพ้หรือไม่ (http://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=977)

โรงพยาบาลเจ้าพระยา, โปรแกรมทดสอบภูมิแพ้ Skin Test สำหรับเด็กและผู้ใหญ่ (https://med.mahidol.ac.th/ramachannel/homehttps://www.chaophya.com/2018/06/โปรแกรมทดสอบภูมิแพ้//article/ไม่จริงนะ-ทุเรียนหมอนท/)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่