การผ่าตัด

การปลูกถ่ายตับ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 23 ม.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 12 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,276,712 คน

การปลูกถ่ายตับ

การปลูกถ่ายตับเป็นหัตถการเพื่อกำจัดตับที่ป่วยหนักหรือเสียหายและทดแทนด้วยตับใหม่ที่มีสุขภาพดีกว่า การผ่าตัดจะแนะนำกับผู้ป่วยที่มีสภาพตับเสียหายจนไม่อาจรักษาได้และไม่สามารถทำงานได้ตามปรกติอีกต่อไป อย่างเช่นผู้ป่วยภาวะตับล้มเหลวหรือโรคตับระยะสุดท้าย

ตับสามารถค่อย ๆ ถูกทำลายได้จากอาการป่วย การติดเชื้อ หรือแอลกอฮอล์ได้ ซึ่งความเสียหายที่ตับจากสาเหตุเหล่านี้จะเรียกว่าภาวะตับแข็ง ส่วนภาวะตับล้มเหลวสามารถเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน อันเนื่องมาจากการติดเชื้อและการตายของเนื้อเยื่อตับ

โฆษณาจาก HonestDocs
ตรวจตับวันนี้ เริ่มที่ 637 บาท พร้อมจองคิวรพ.ให้ ไม่ต้องรอ

เซลล์ตับเสียแล้วซ่อมไม่ได้ ดื่มเหล้าบ่อย อ้วนลงพุง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันสูง หรือมีโรคตับ ควรตรวจอยู่เสมอ

Istock 1037536402

สาเหตุที่ก่อให้เกิดความเสียหายที่ตับมีตัวอย่างดังนี้:

  • โรคตับที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ (ARLD): ที่ซึ่งตับเกิดบาดแผลเนื่องมาจากการรับแอลกอฮอล์ปริมาณมาก ๆ ในช่วงหลายปี
  • ตับอักเสบ: โรคที่นำโดยเลือดอย่างโรคตับอักเสบ B และโรคตับอักเสบ C อาจเข้าไปสร้างความเสียหายแก่ตับได้
  • โรคตับแข็งที่ไม่ทราบสาเหตุ: เป็นภาวะที่ไม่สามารถระบุสาเหตุการเกิดความเสียหายที่ตับได้
  • ท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิ (PSC): ภาวะที่ก่อให้เกิดการอักเสบที่กินระยะเวลานานที่ตับ
  • การปลูกถ่ายตับสามารถใช้เป็นกรรมวิธีรักษาโรคมะเร็งตับได้อีกเช่นกัน

สำหรับผู้ที่มีภาวะตับล้มเหลว หนทางเดียวที่จะช่วยยืดชีวิตของพวกเขาคือการปลูกถ่ายตับ เนื่องมาจากตับนั้นไม่เหมือนกับอวัยวะไต หัวใจ หรือปอด ที่การฟอกเลือดสามารถทำงานแทนอวัยวะเหล่านี้ได้

ใครสามารถเข้ารับการปลูกถ่ายตับได้บ้าง?

ก่อนการปลูกถ่ายตับ คุณต้องผ่านกระบวนการประเมินความเหมาะสมอย่างเข้มงวดเสียก่อน โดยส่วนมาก ผู้ที่สามารถเข้ารับการปลูกถ่ายตับได้จะต้องตรงตามเงื่อนไขเหล่านี้เสียก่อน หากไม่ได้รับการปลูกถ่ายตับ คุณจะมีอายุขัยสั้นกว่าคนทั่วไป หรือจะมีคุณภาพชีวิตย่ำแย่จนแทบทนไม่ได้

แพทย์ต้องคาดการณ์ว่าคุณมีโอกาสรอดชีวิตอย่างน้อย 50% เป็นเวลาอย่างน้อย 5 ปีหลังการปลูกถ่าย และมีคุณภาพชีวิตที่ยอมรับได้

ผู้คนส่วนมากจะอยู่ในเกณฑ์เหล่านี้และสามารถเข้ารับการปลูกถ่ายตับได้ แต่ก็มีบางกรณีที่ทำให้คุณไม่เหมาะสมจะเข้ารับการผ่าตัด เช่น คุณไม่สามารถรับการผ่าตัดเปลี่ยนตับได้หากยังคงดื่มแอลกอฮอล์อยู่ หรือคุณเป็นมะเร็งตับที่ได้ลุกลามไปยังส่วนอื่นของร่างกายแล้วจะมีการทดสอบมากมายเพื่อระบุความเหมาะสมของคุณก่อนการผ่าตัดปลูกถ่ายตับ

โฆษณาจาก HonestDocs
เราจัดส่งยาถึงบ้านคุณ!

ส่งด่วนภายใน 1 วันในกรุงเทพ หรือส่งธรรมดาด้วย เคอร์รี่ ใน 2-3 วันทั่วประเทศ

Medicine delivery 01

ประเภทของการปลูกถ่ายตับ

การปลูกถ่ายตับมีกระบวนการอยู่ 3 หลัก:

  • การบริจาคอวัยวะจากผู้เสียชีวิต: เป็นการนำตับมาจากผู้ที่เพิ่งเสียชีวิต
  • การปลูกถ่ายตับที่มาจากผู้ให้บริจาคที่ยังมีชีวิต: จะใช้ชิ้นส่วนของตับจากผู้บริจาคที่ยังมีชีวิตอยู่ เนื่องจากตับสามารถฟื้นฟูตนเองได้ ซึ่งหมายถึงชิ้นส่วนตับทั้งจากผู้บริจาคและผู้รับบริจาคจะกลับมาเติบโตกลับไปยังขนาดเดิมได้
  • การบริจาคแบบแบ่ง: จะมีการนำตับมาจากผู้ที่เพิ่งเสียชีวิตมาตัดแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนแรกจะถูกนำไปปลูกถ่ายให้ผู้ป่วย ส่วนอีกส่วนจะถูกเลี้ยงให้เติบโตให้มีขนาดปกติ

การปลูกถ่ายตับส่วนมากดำเนินการด้วยการใช้ตับจากผู้บริจาคที่เสียชีวิตแล้ว

การรอคอยตับ

ในตอนนี้มีผู้ป่วยที่ต้องการตับมากกว่าจำนวนผู้ให้บริจาคอย่างมาก ทำให้ต้องมีการสำรองรายชื่อไว้ โดยส่วนมาก ระยะเวลารอการปลูกถ่ายจะเฉลี่ยอยู่ที่ 145 วันสำหรับผู้ใหญ่ และสำหรับเด็กจะเฉลี่ยอยู่ที่ 72 วัน

ขณะที่คุณอยู่ในกลุ่มสำรอง คุณต้องพยามรักษาสภาพร่างกายให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ และคอยการติดต่อกลับจากศูนย์ปลูกถ่ายอยู่เสมอ ทั้งกลางวันและกลางคืน

คุณต้องคอยแจ้งการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ กลับไปยังศูนย์ อย่างเช่นสุขภาพของคุณเปลี่ยนแปลง ย้ายที่อยู่ หรือเปลี่ยนข้อมูลการติดต่อ เป็นต้น

ชีวิตหลังการปลูกถ่ายตับ

อาการต่าง ๆ ของคุณจะดีขึ้นมาหลังการปลูกถ่าย แต่ผู้คนส่วนมากต้องพักรักษาตัวก่อนที่โรงพยาบาลเป็นเวลามากถึง 2 สัปดาห์ การฟื้นร่างกายจากการปลูกถ่ายเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลานาน ซึ่งส่วนมากจะค่อย ๆ กลับไปดำเนินกิจกรรมประจำวันได้ภายในเวลาไม่กี่เดือน คุณจะถูกนัดหมายติดตามผลเพื่อดูความก้าวหน้าของการรักษาและจะได้รับยากดภูมิคุ้มกันไว้เพื่อช่วยให้ร่างกายไม่สร้างปฏิกิริยาต่อต้านอวัยวะใหม่ ซึ่งมักจะต้องทานยาตัวนี้ไปตลอดชีวิต

ความเสี่ยงของการปลูกถ่ายตับ

ผลลัพธ์ระยะยาวของการปลูกถ่ายตับค่อนข้างดี โดยผู้ป่วยที่เข้ารับการปลูกถ่ายมากกว่า 9 ใน 10 คนยังคงมีชีวิตอยู่หลังจากผ่าตัด 1 ปี ประมาณ 8 ใน 10 คนจะมีชีวิตต่อไปอย่างน้อย 5 ปี และผู้คนส่วนมากสามารถใช้ชีวิตต่อไปมากถึง 20 ปี

อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดปลูกถ่ายตับก็เป็นหัตถกรรมใหญ่ที่มีความเสี่ยงจะเกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้เช่นเดียวกับการผ่าตัดอื่น ซึ่งอาจจะเกิดระหว่าง  หลังจากการผ่าตัดทันที หรือหลังจากนั้นหลายปีก็ได้

โดยปัญหาหลัก ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปลูกถ่ายตับมีดังนี้:

  • ร่างกายปฏิเสธตับใหม่
  • ตกเลือด
  • ตับใหม่ไม่สามารถทำงานได้ภายในชั่วโมงแรก ๆ ทำให้ต้องมีการปลูกถ่ายใหม่ทันทีที่ทำได้
  • มีความเสี่ยงที่ร่างกายจะติดเชื้อเพิ่มขึ้น
  • ไตเสียการทำงานไป
  • ปัญหากับการไหลเวียนโลหิตเข้าและออกตับใหม่
  • ความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งบางชนิดเพิ่มขึ้น อย่างมะเร็งผิวหนัง เป็นต้น

อีกทั้งยังมีโอกาสที่ภาวะเดิมจะกลับมารังควานคุณได้อีกเช่นกัน

ใครสามารถเข้ารับการปลูกถ่ายได้?

จะมีกระบวนการประเมินตัดสินการเข้าร่วมการปลูกถ่ายตับอย่างเข้มงวด เนื่องจากทั่วโลกยังคงขาดแคลนผู้ให้บริจาคตับอยู่มาก โดยส่วนมาก ผู้ที่สามารถเข้ารับการปลูกถ่ายตับได้จะต้องตรงตามเงื่อนไขเหล่านี้เสียก่อน หากไม่ได้รับการปลูกถ่ายตับ คุณจะมีอายุขัยสั้นกว่าคนทั่วไป หรือจะมีคุณภาพชีวิตย่ำแย่จนแทบทนไม่ได้

แพทย์ต้องคาดการณ์ว่าคุณมีโอกาสรอดชีวิตอย่างน้อย 50% เป็นเวลาอย่างน้อย 5 ปีหลังการปลูกถ่าย และมีคุณภาพชีวิตที่ยอมรับได้ ศูนย์ปลูกถ่ายมักใช้ระบบคะแนนเพื่อคำนวณความเสี่ยงอัตราการเสียชีวิตหากคนคนหนึ่งไม่ได้เข้ารับการปลูกถ่ายตับ

การประเมินคุณภาพชีวิต

การประเมินคุณภาพชีวิตมีขึ้นเพื่อสังเกตการณ์ว่าอาการของโรคที่คุณเป็นส่งผลต่อการใช้ชีวิตอย่างเช่น:

  • อาการเหนื่อยล้า อ่อนแอ หรือไม่สามารถเคลื่อนไหวได้
  • การบวมที่ช่วงท้อง ซึ่งเกิดมาจากการสะสมกันของของเหลว (มานเลือด) และไม่ตอบสนองต่อการรักษา
  • มีอาการหายใจลำบากที่ค่อย ๆ ทุเลาลง
  • ความเสียหายของตับส่งผลไปยังสมอง (โรคสมองจากโรคตับ) ทำให้เกิดความสับสน ลดระดับจิตสำนึก และอาจทำให้เกิดภาวะโคม่าได้ในกรณีที่รุนแรง
  • มีอาการคันที่ผิวหนังเรื้อรัง

การคาดประมาณอัตรารอดชีวิต

การประเมินอัตราการรอดชีวิตของคุณจะขึ้นอยู่กับ:

  • อายุ
  • สภาวะปัญหาสุขภาพอื่น ๆ อย่างโรคหัวใจ
  • การคาดการณ์สภาพของตับผู้บริจาคว่ามีสุขภาพดีขนาดไหนหลังการปลูกถ่าย
  • ความสามารถในการรับมือกับผลกระทบจากการผ่าตัดและผลข้างเคียงของการใช้ยากดภูมิคุ้มกัน (ทั้งทางร่างกายและจิตใจ)
  • การทดสอบจะดำเนินเพิ่มประเมินสุขภาพและโอกาสในการรอดชีวิตของคุณ โดยรวมไปถึงการตรวจสภาพหัวใจ ปอด ไต และตับ อีกทั้งยังเพื่อมองหาสัญญาณของมะเร็งตับอีกด้วย

ใครไม่สามารถเข้ารับการปลูกถ่ายได้?

แม้ว่าคุณจะมีเงื่อนไขตรงตามเกณฑ์ก็ตาม แพทย์อาจพิจารณาว่าคุณไม่เหมาะกับการปลูกถ่ายได้หากคุณมีภาวะที่ส่งผลต่อโอกาสในความสำเร็จของการผ่าตัด ยกตัวอย่างเช่น:

  • มีภาวะขาดสารอาหารและกล้ามเนื้ออ่อนแอรุนแรง
  • มีการติดเชื้อในร่างกาย: โดยสามารถรอให้การติดเชื้อหายไปเสียก่อนได้
  • AID (ระยะสุดท้ายของการติดเชื้อ HIV)
  • มีภาวะหัวใจและ/หรือตับรุนแรง อย่างภาวะหัวใจล้มเหลว หรือโรคอุดกั้นร้ายแรง (COPD)
  • มีปัญหาสุขภาพจิตหรือพฤติกรรมร้ายแรงจนทำให้คุณไม่อาจปฏิบัติตามคำแนะนำทางการแพทย์หลังการปลูกถ่ายได้
  • เป็นมะเร็งตับที่ลุกลามไปมาก: จนไม่อาจรักษาได้ด้วยการปลูกถ่ายตับอีกต่อไป

นอกจากนี้ การปลูกถ่ายตับยังไม่ถูกแนะนำกับผู้ที่ติดสุราหรือยา โดยศูนย์ปลูกถ่ายส่วนมากจะพิจารณาเฉพาะผู้ที่ต้องเข้ารับการปลูกถ่ายที่ไม่ได้รับแอลกอฮอล์หรือยาเสพติดใด ๆ ในช่วงไม่กี่เดือน

การรอคอยตับ

เนื่องจากกว่าทุกวันนี้ยังคงขาดแคลนตับดีอยู่มาก ทำให้การปลูกถ่ายตับมักไม่สามารถดำเนินการได้ทันที ทำให้คุณต้องอยู่ในกลุ่มสำรองชื่อไปก่อน

ขึ้นอยู่กับความต้องการทางการรักษาของแต่ละบุคคล คุณอาจถูกจัดให้อยู่ในรายชื่อต้น ๆ หรือกลาง ๆ ก็ได้ ซึ่งผู้ป่วยส่วนมากมีสุขภาพดีพอจะสามารถรออยู่บ้านเพื่อรอตับเข้ามา

การเตรียมความพร้อมรับการปลูกถ่าย

สำหรับผู้ใหญ่ ระยะเวลารอคอยตับที่จะนำมาปลูกถ่ายเฉลี่ยคือ 145 วัน และ 72 วันสำหรับเด็ก

อย่างไรก็ตาม เวลารอของคุณอาจจะสั้นกว่านั้นหากรายชื่อคุณอยู่ลำดับความสำคัญต้น ๆ ในบางกรณีคุณก็สามารถดันรายชื่อของคุณให้สั้นลงได้หากว่ามีญาติหรือเพื่อนที่มีเลือดกรุ๊ปเดียวกับคุณต้องการเป็นผู้บริจาคตับแก่คุณ

หากลูกของคุณต้องการปลูกถ่ายตับ คุณก็อาจประสงค์จะปรึกษากับแพทย์หรือบุคลากรที่ศูนย์ปลูกถ่ายถึงความเป็นไปได้ว่าคุณจะสามารถเป็นผู้บริจาคได้หรือไม่

การรับมือกับการรอคอยในรายชื่อสำรอง

การอาศัยกับภาวะที่ตับเป็นเรื่องที่ท้าทาย และยิ่งเพิ่มความกังวลให้กับการรอคอยที่จะมากขึ้นในแต่ละวัน ซึ่งอาจส่งผลต่อทั้งสภาพร่างกายและจิตใจของคุณ

ให้ติดต่อแพทย์ผู้ดูแลหรือศูนย์ปลูกถ่ายที่คุณมีรายชื่ออยู่หากคุณประสบกับความลำบากในการรับมือทางอารมณ์ที่ต้องเฝ้ารอการปลูกถ่ายตับ

การดำเนินการ

คุณจะได้รับการติดต่อทันทีที่ศูนย์ปลูกถ่ายได้รับตับที่เหมาะสมกับคุณ โดยการโทรฯ ติดต่ออาจเป็นช่วงเวลาใดก็ได้ ทำให้คุณอาจใช้อุปกรณ์ส่งเสียงดังเตือนคุณเมื่อมีการติดต่อ และหากจำเป็น คุณอาจต้องหาวิธีการขนส่งไปยังศูนย์ปลูกถ่ายเตรียมเอาไว้ ในบางกรณีทางศูนย์อาจแจ้งคุณว่าต้องงดการดื่มหรือรับประทานอาหารตั้งแต่เวลาที่ศูนย์ติดต่อคุณจนกว่าจะไปถึงศูนย์ปลูกถ่าย ทันทีที่คุณไปถึงศูนย์ปลูกถ่าย คุณจะต้องเข้าถ่ายเอกซเรย์หน้าอก และเข้าทำอีเล็กโทรคาร์ดิโอแกรม (ECG) เพื่อประเมินการทำงานของหัวใจและปอดของคุณอีกครั้ง และจึงจะได้รับยาสลบเพื่อเข้ารับการปลูกถ่ายในที่สุด

ประเภทของการปลูกถ่าย

การปลูกถ่ายตับมีอยู่ 3 ประเภทหลัก ๆ คือ:

การปลูกถ่ายตับใหม่

เป็นการปลูกถ่ายตับที่เกิดขึ้นบ่อยที่สุด ที่ซึ่งจะนำตับเก่าทั้งก้อนออกมาและใส่ตับของผู้บริจาคเข้าไปใหม่

ศัลยแพทย์จะกรีดเข้าช่องท้องของคุณและนำตับเก่าออกมา แล้วจึงนำตับของผู้บริจาคเข้าไปในตำแหน่งเดียวกันและทำการเชื่อมเส้นเลือดและท่อน้ำดีทั้งหมด

หลังจากใส่ตับใหม่แล้ว รอยกรีดที่ผิวหนังจะถูกปิดด้วยคลิปผ่าตัดก่อนใช้ท่อดูดของเหลวออก และจะถูกทิ้งคาไว้เช่นนั้นหลายวันหลังจากผ่าตัด

การปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคที่ยังคงมีชีวิตอยู่

การปลูกถ่ายตับที่นำมาจากผู้ให้บริจาคที่ยังมีชีวิตอยู่ มักจะเป็นตับจากสมาชิกในครอบครัว โดยเป็นการผ่าตัดนำชิ้นส่วน (กลีบ) ด้านซ้ายหรือขวาของทั้งผู้ให้และผู้รับบริจาคมา

การนำกลีบขวาของตับมักใช้กับการผ่าตัดให้ผู้ใหญ่ สำหรับเด็กจะเป็นกลีบตับทางซ้ายแทน เนื่องมาจากกลีบทางขวาจะมีขนาดใหญ่กว่าและมีความเหมาะสมกับร่างกายของผู้ใหญ่มากกว่า ในขณะที่กลีบซ้ายจะมีขนาดเล็กกว่าและเหมาะกับเด็กมากกว่า

หลังการผ่าตัดกับผู้ให้บริจาค กลีบที่นำไปปลูกถ่ายกับส่วนที่ยังเหลืออยู่ในร่างกายผู้ให้บริจาคจะฟื้นตัวอย่างรวดเร็วด้วยตัวเอง ในกรณีส่วนมาก ตับผู้ให้บริจาคจะเติบโตกลับมาเป็นขนาดเดิมภายใน 2 ถึง 3 เดือน

การบริจาคตับแบบแบ่ง

การบริจาคตับแบบตัดแบ่งจะเกิดขึ้นหากมีตับของผู้บริจาคที่เพิ่งเสียชีวิตที่เข้ากับผู้ป่วยทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยจะแบ่งไปใช้กันคนละครึ่ง

ตับที่นำมาจะถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน คือส่วนกลีบซ้ายและกลีบขวา กลีบขวาที่มีขนาดใหญ่จะถูกปลูกถ่ายให้ผู้รับบริจาคที่เป็นผู้ใหญ่ ในขณะที่กลีบซ้ายที่มีขนาดเล็กกว่าจะถูกปลูกถ่ายให้เด็ก

หลังการผ่าตัด

เมื่อการผ่าตัดเสร็จสิ้นลง คุณจะถูกพาตัวไปพักฟื้นที่ห้องเฝ้ารักษาพิเศษ (ICU) จะมีการใช้เครื่องช่วยหายใจ และมีการสอดท่อผ่านจมูกเข้าไปยังกระเพาะเพื่อเติมของเหลวและสารอาหารลงไป โดยท่อเหล่านี้มักจะถูกดึงออกหลังจากนั้นไม่กี่วัน คุณอาจจะได้รับยาแก้ปวดอีกด้วย ผู้คนส่วนมากจะฟื้นตัวดีพอจะออกจากห้อง ICU และไปพักฟื้นที่ห้องผู้ป่วยทั่วไปภายในเวลาไม่กี่วัน และสามารถออกจากโรงพยาบาลได้ภายใน 2 สัปดาห์ ซึ่งจะมีการนัดติดตามผลเป็นระยะ และต้องคอยรับประทานยาเพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายของคุณปฏิเสธอวัยวะใหม่

การอาศัยอยู่กับตับที่ปลูกถ่ายมา

การฟื้นร่างกายจากการปลูกถ่ายตับจะใช้เวลานานมาก แต่ผู้คนส่วนมากจะสามารถกลับไปดำเนินกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติหลังจากนั้น และจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างมาก

การพักฟื้นอาจกินเวลานานเป็นปี ๆ แม้ว่าร่างกายของคุณจะพร้อมกลับไปค่อย ๆ ทำกิจกรรมปกติได้ในช่วงไม่กี่อาทิตย์แรกหลังการผ่าตัดก็ตาม

การนัดติดตามผล

คุณจะถูกนัดหมายให้เข้ามาติดตามผลการรักษาหลังการปลูกถ่ายเป็นระยะ โดยระยะแรกจะมีความถี่บ่อยครั้งอย่างหนึ่งครั้งต่อสัปดาห์ ไป 4 ถึง 6 อาทิตย์ และอาจจะกลายเป็นหนึ่งครั้งต่อหลายเดือน หรืออาจจะหนึ่งครั้งต่อปี

ระหว่างการเข้าพบแพทย์ตามนัด คุณจะได้รับการทดสอบและประเมินการทำงานตับใหม่ และระดับยากดภูมิคุ้มกันในเลือดของคุณ

ยากดภูมิคุ้มกัน

คุณจะต้องรับประทานยากดภูมิคุ้มกันภายหลังการปลูกถ่ายตับไปตลอดชีวิตของคุณ เนื่องจากตามธรรมชาติแล้ว ร่างกายของมนุษย์จะจดจำได้แต่อวัยวะเดิมของร่างกาย ทำให้มันมองเห็นตับใหม่ว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม และกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิต้านทานเข้าไปโจมตีตับใหม่ทันที

ยากดภูมิคุ้มกันที่ใช้กับผู้ที่เข้ารับการปลูกถ่ายตับมีอยู่ 2 ประเภทคือ:

  • กลุ่มตัวยับยั้งคาล์ซินิวริน: อย่างเช่นไซโคลส์โพริน และทาโครมิมัส
  • คอร์ติโคสเตียรอยด์: อย่างเพรดนิโซโลน

ความเสี่ยงที่จะเกิดการปฏิเสธขึ้นจะมีสูงสุดในช่วง 3 เดือนแรกหลังการปลูกถ่าย ทำให้คุณจะได้รับยาเหล่านี้ในปริมาณโดสสูงมาก ๆ ตอนช่วงแรก ซึ่งจะค่อย ๆ ลดโดสลงเพื่อปรับให้ระดับของยามีฤทธิ์แค่ช่วยป้องกันการปฏิเสธอวัยวะเท่านั้น ซึ่งจะเป็นโดสที่ก่อให้เกิดภาวะข้างเคียงต่ำที่สุด

คุณอาจต้องใช้เวลาหลายเดือนกว่าที่แพทย์จะปรับขนาดยาให้อยู่ในระดับที่ดีที่สุด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของกลุ่มยายับยั้งคาล์ซินิวรินมีดังนี้:

  • ปวดศีรษะ
  • ความดันโลหิตสูง
  • อาการสั่น (สั่นแบบควบคุมไม่ได้)
  • ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเพิ่มขึ้น
  • ไตล้มเหลว
  • ผลข้างเคียงของคอร์ติโคสเตียรอยด์มีดังนี้:
  • อารมณ์แปรปรวน
  • กล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นและน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น: ต้องดูแลไม่ให้รับประทานอาหารมากเกินไป
  • สภาวะทางจิตเปลี่ยนแปลง อย่างเช่นมีอาการสับสน และความคิดสั้น: ให้ติดต่อแพทย์หรือทีมรักษาทันทีที่คุณประสบกับความคิดเหล่านี้

แม้ว่าผลข้างเคียงบางอย่างจะน่ากังวลอย่างมาก แต่คุณก็ไม่ควรหยุดทานยากดภูมิหรือปรับขนาดยาตามวิสาสะเด็ดขาด เนื่องจากอาจก่อให้เกิดภาวะปฏิเสธตับใหม่ได้

การออกกำลังกาย

หลังจากที่คุณออกจากโรงพยาบาลและกลับถึงบ้านแล้ว ควรออกกำลังกายด้วยการขยับร่างกายให้มากที่สุดเท่าที่อารมณ์จะพาไป เริ่มจากการทำกิจกรรมเบา ๆ อย่างการเดิน และค่อย ๆ เพิ่มระยะเวลากิจกรรมนั้น ๆ ขึ้นทีละน้อย คุณอาจเข้าพบนักกายภาพบำบัดเพื่อให้พวกเขาแนะนำการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับกรณีของคุณก็ได้ แต่ไม่ควรเล่นกีฬาที่มีการสัมผัสตัวผู้เล่นหรือว่ายน้ำเป็นเวลาหลายเดือน จนกว่าร่างกายคุณจะกลับมาสมบูรณ์พร้อม เนื่องจากมีความเสี่ยงที่จะเกิดการติดเชื้อจากกิจกรรมเหล่านี้มาก

อาหาร

ผู้ที่เข้ารับการปลูกถ่ายตับส่วนมากจะสามารถกลับทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพได้ทันที พยายามกำกับน้ำหนักของตนเองให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีที่สุดเสมอ ซึ่งจะทำได้ค่อนข้างยากหากคุณต้องทานยากลุ่มสเตียรอยด์ คุณสามารถขอรับคำแนะนำจากนักโภชนาการได้ตามความจำเป็น

แอลกอฮอล์

หากปัญหาตับของคุณเกิดมาจากการรับประทานแอลกอฮอล์อย่างหนักหน่วง แพทย์จะแนะนำให้คุณเลิกการดื่มแอลกอฮอล์ไปตลอดชีวิต แม้ว่าคุณจะไม่ได้มีภาวะตับจากแอลกอฮอล์ก็ตาม คุณก็ไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก ๆ อยู่ดี

เพศสัมพันธ์และการตั้งครรภ์

คุณสามารถกลับไปมีเพศสัมพันธ์ได้อีกครั้งทันทีที่สภาพร่างกายและจิตใจของคุณพร้อม อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้ป่วยที่เป็นผู้หญิงควรหาวิธีคุมกำเนิดไว้ก่อนเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ในช่วงที่พักฟื้นจากการปลูกถ่ายตับอย่างน้อยหนึ่งปี หากคุณเกิดตั้งครรภ์ ให้แจ้งทีมรักษาของคุณทันทีเนื่องจากยากดภูมิคุ้มกันจะส่งผลต่อทารกของคุณได้ ทำให้ต้องมีการสอดส่องระมัดระวังเป็นพิเศษ หากคุณวางแผนที่จะตั้งครรภ์ ควรปรึกษากับทีมรักษาของคุณก่อนเพื่อให้พวกเขาทำการปรับเปลี่ยนยากดภูมิคุ้มกันลงเพื่อลดความเสี่ยงต่าง ๆ ต่อทารก

การขับรถและการกลับไปทำงาน

คุณควรเลี่ยงการขับรถประมาณ 2 เดือน เนื่องจากการปลูกถ่ายและยากดภูมิคุ้มกันจะทำให้การมองเห็นและปฏิกิริยาตอบสนองของคุณลดลง ให้พูดคุยกับแพทย์ก่อนหากคุณรู้สึกว่าพร้อมจะขับรถแล้ว ระยะเวลาพักฟื้นก่อนกลับไปทำงานได้จะขึ้นอยู่กับลักษณะงานและความเร็วในการฟื้นตัวของคุณ บางคนสามารถกลับไปทำงานได้หลังการปลูกถ่าย 3 เดือน บางคนอาจต้องใช้เวลามากกว่านั้น หากมีคำถามก็สามารถสอบถามกับทีมรักษาของคุณได้ พึงจำไว้ว่าคุณต้องคอยรับประทานยากดภูมิคุ้มกันตลอดแม้จะกลับไปทำงานแล้วก็ตาม

ภาวะแทรกซ้อน

ภาวะแทรกซ้อนจากการปลูกถ่ายตับรวมไปถึงการปฏิเสธอวัยวะ การเพิ่มขึ้นของโอกาสติดเชื้อ การปลูกถ่ายไม่สำเร็จ ภาวะที่นำดี และความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะอื่น ๆ สูงขึ้น รวมไปถึงการเกิดมะเร็งบางประเภทขึ้น

ภาวะปฏิเสธตับ

เป็นภาวะที่เกิดขึ้นกับผู้ที่เข้ารับการปลูกถ่ายตับ 1 ใน 3 คน ที่ซึ่งระบบภูมิคุ้มกันเข้าโจมตีตับใหม่จนทำให้ตับไม่อาจทำงานได้ตามปรกติ สามารถเรียกได้ว่าภาวะร่างกายปฏิเสธอวัยวะใหม่ซึ่งมักจะเกิดขึ้นประมาณหลายสัปดาห์ไปจนถึงหลายเดือน

การปฏิเสธสามารถเกิดขึ้นโดยไม่แสดงอาการใด ๆ ได้ แต่ก็อาจมีสัญญาณต่อไปนี้:

  • อุณหภูมิร่างกายสูง (มีไข้)
  • อาเจียน
  • ท้องร่วง
  • หมดเรี่ยวแรง
  • ปวดช่องท้อง
  • ผิวเหลือง และมีสีเหลืองเกิดขึ้นบริเวณตาขาว
  • อุจจาระมีสีซีด มีปัสสาวะสีเข้ม และมีอาการคันผิวหนัง

ในกรณีส่วนมาก ภาวะปฏิเสธสามารถจัดการได้ด้วยการปรับเปลี่ยนโดสยากดภูมิคุ้มกัน

การติดเชื้อ

ยากดภูมิคุ้มกันจะไปกดระบบภูมิต้านทานของร่างกายลง ทำให้คุณมีโอกาสติดเชื้อต่าง ๆ มากขึ้น

คุณต้องคอยระมัดระวังตนเองจากการติดเชื้อต่าง ๆ โดยอาจรับประทานยาต้านไวรัส ยาปฏิชีวนะ หรือยาต้านเชื้อราเผื่อเอาไว้เป็นเวลาไม่กี่เดือนภายหลังการปลูกถ่าย เพื่อลดความเสี่ยงที่คุณจะไปรับเชื้อมาโดยไม่ตั้งใจลง

หากคุณคาดว่าตัวเองติดเชื้อ ให้ติดต่อทีมรักษาหรือศูนย์ปลูกถ่ายในทันทีเพื่อขอคำแนะนำและทำการรักษาป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงที่อาจจะเกิดขึ้นได้

อาการของการติดเชื้อที่พบได้มากคือมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ และท้องร่วง เป็นต้น

ภาวะที่ท่อน้ำดี

หลังการปลูกถ่ายตับ ผู้ป่วยมากกว่า 1 ใน 10 จะประสบกับปัญหาที่ระบบท่อน้ำดีอย่างมีการรั่วไหลของน้ำดี หรือการตีบขอดเนื่องจากบาดแผลที่เนื้อเยื่อท่อน้ำดี

หากคุณมีการรั่วไหลของน้ำดีขึ้น น้ำที่สะสมอยู่จะถูกขจัดออกจากช่องท้องด้วยการสอดท่อดูดเข้าไป

หากเป็นการตีบตันของท่อน้ำดี สามารถรักษาได้ด้วยการสอดสายสวนดามท่อน้ำดีเพื่อให้ของเหลวไหลได้สะดวกยิ่งขึ้น โดยอาจต้องมีการผ่าตัดเพิ่มเติมเกิดขึ้น

ไตล้มเหลว

ไตล้มเหลวเป็นภาวะที่ผู้ป่วยที่เข้ารับการปลูกถ่ายตับประสบ 1 ใน 3 คน และมักเกิดเป็นผลข้างเคียงของการใช้ยากดภูมิคุ้มกันเอง ภาวะไตล้มเหลวเกิดขึ้นเมื่อไตสูญเสียการทำงานไปและไม่สามารถกรองของเสียจากเลือดได้

อาการของภาวะไตล้มเหลวมีดังนี้:

  • เหนื่อยล้า
  • ข้อเท้า ขา หรือมือบวม
  • หายใจติดขัด
  • มีเลือดปนปัสสาวะ

แพทย์จะสอดส่องการทำงานของไตและระดับยากดภูมิคุ้มกันในเลือดของคุณระหว่างการนัดหมายติดตามผลเพื่อมองหาร่องรอยของปัญหาที่ไต

หากไตของคุณล้มเหลวขึ้นมา คุณจะต้องเข้ารับการฟอกเลือด (ด้วยเครื่องจักรที่ทำงานแทนไตจริง) หรือเข้ารับการปลูกถ่ายไต

การปลูกถ่ายไม่สำเร็จ

การปลูกถ่ายไม่สำเร็จหมายถึงอวัยวะที่ถูกปลูกถ่ายไม่สามารถทำงานได้ และเป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงที่สุดของการปลูกถ่ายตับ ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 1 ใน 10 ครั้ง สาเหตุส่วนมากคือการอุดตันของเลือดที่ไปเลี้ยงตับใหม่ หรือเกิดจากลิ่มเลือดนั่นเอง การล้มเหลวของอวัยวะปลูกถ่ายสามารถเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน หรือค่อย ๆ เกิดขึ้นก็ได้ อาการของมันมีภาวะดีซ่าน บวมน้ำ สภาพจิตเปลี่ยนแปลง และมีช่องท้องบวม การใช้ยาสามารถช่วยคงสภาพร่างกายได้ในเวลาสั้น ๆ เท่านั้น หนทางรักษาเพียงอย่างเดียวคือดำเนินการปลูกถ่ายตับใหม่อีกครั้งให้เร็วที่สุด

มะเร็ง

ผู้ที่เข้ารับการปลูกถ่ายตับจะมีความเสี่ยงเป็นมะเร็งบางประเภทสูงขึ้น อย่างเช่น:

โดยมีการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะประมาณ 1 ใน 50 ครั้งที่จะเกิดมะเร็งประเภทที่ส่งผลต่อเซลล์เม็ดเลือดขาวกับคนไข้ เรียกว่าภาวะเม็ดเลือดขาวมากเกินหลังการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะ (PTLD)

เนื่องมาจากความเสี่ยงต่อภาวะเหล่านี้ จึงควรต้องเข้ารับการติดตามผลทุกครั้งที่แพทย์นัดหมายคุณไว้ และต้องทำการทดสอบคัดกรองมะเร็งทุกครั้งที่มีโอกาส คุณควรต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับแสงอาทิตย์ หรือต้องแสงอัลตราไวโอเลตเทียมนาน ๆ อย่างเตียงอบผิว หรือหลอดไฟ เป็นต้น

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่