เลิกบุหรี่

การเลิกบุหรี่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 462264231 %281%29

ประเทศไทยมีแนวโน้มประชากรที่สูบบุหรี่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยจากข้อมูลของสำนักสถิติแห่งชาติ ปี พ.ศ.2557 พบว่ามีประชากรที่สูบบุหรี่มากถึง 11,400,000 คน ในบุหรี่นั้นประกอบด้วยสารพิษกว่าพันชนิด สารพิษหลักได้แก่ นิโคติน (nicotine) เป็นสารที่ทำให้เกิดการเสพติด สารนี้เองจึงเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เลิกบุหรี่ได้ไม่สำเร็จ นิโคตินยังมีฤทธิ์เป็น vasoconstrictor คือทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง หัวใจจึงต้องทำงานมากขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดให้เพียงพอต่อการเลี้ยงร่างกาย นิโคตินจึงเป็นสาเหตุของการเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลันได้ ทาร์ (Tar) หรือน้ำมันดิน ทาร์จะเข้าไปเกาะภายในปอดและถุงลงทำให้การขยายตัวของถุงลมและการเลือกเปลี่ยนก๊าซบริเวณนั้นเกิดได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เมื่อการแลกเปลี่ยนก๊าซน้อยลงจนร่างกายไม่พอใช้จะเห็นได้ว่าผู้ที่สูบบุหรี่มันมีอาการเหนื่อยหอบง่าย ทาร์ยังก่อให้เกิดการระคายเคืองในระบบทางเดินหายใจเป็นสาเหตุของอาการไอเรื้อรังจากการสูบบุหรี่ นอกจากนี้ยังมีสารพิษอื่นอีกมาก เช่น แอมโมเนีย ทำให้แสบตา แสบจมูก ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ สารอาร์เซนิก แคดเมียม ตะกั่ว ไนโตรซามีน ที่ล้วนเป็นสารก่อมะเร็งทั้งสิ้น

การเลิกบุหรี่โดยใช้ยา

ยาที่ใช้สำหรับช่วยในการเลิกบุหรี่นั้น ที่นิยมมากที่สุดคือ การใช้นิโคตินเพื่อทดแทนการเสพติดนิโคตินจากการสูบบุหรี่ นอกจากนี้ยังมียาตัวอื่นที่สามารถใช้ได้ ได้แก่ บูโพรพิออน (bupropion) วาเรนิคลิน (varenicline) นอร์ทริปทิลีน (nortriptyline) เป็นต้น

การบำบัดโดยใช้นิโคตินทดแทนการสูบบุหรี่

การบำบัดโดยใช้นิโคตินทดแทน (nicotine replacement therapy; NRT) มีความปลอดภัยค่อนข้างสูงและมีประสิทธิภาพรองลงมาจากการใช้ยาวาเรนิคลิน กลไกคือนิโคตินในตัวยาจะจับกับตัวรับนิโคตินิก อะเซทิลโคลีน (nicotinic acetylcholine) โดยการบำบัดนี้ นิโคตินจะไม่ได้เข้าสู่กระแสเลือดได้รวดเร็วอย่างการสูบบุหรี่ ซึ่งจะช่วยลดการอยากบุหรี่และอาการถอนบุหรี่ได้ รูปแบบของนิโคตินทดแทนที่พบได้ในร้านขายยา ได้แก่ นิโคตินในรูปแบบหมากฝรั่ง และนิโคตินในรูปแบบแผ่นแปะ ซึ่งก่อนการใช้นิโคตินทดแทนสำหรับการเลิกบุหรี่ ผู้ป่วยจะต้องหยุดสูบบุหรี่ก่อนเริ่มใช้ยาเพื่อป้องกันการได้รับนิโคตินเกินขนาด

การใช้หมากฝรั่งนิโคติน นิโคตินจะค่อยถูกดูดซึมผ่านผนังกระพุ้งแก้ม เพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสการเลิกบุหรี่ ควรเคี้ยวอย่างน้อย 9 ชิ้นต่อวันในช่วง 6 สัปดาห์แรก และเคี้ยวมากที่สุด 24 ชิ้นต่อวัน วิธีการเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตินมีขั้นตอนคือ ขั้นแรกควรงดรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่เป็นกรดอย่างน้อย 15 นาทีก่อนการใช้ยา จากนั้นให้ค่อยเคี้ยวหมากฝรั่งช้าๆจนได้รสเผ็ดซ่า ให้หยุดเคี้ยวแล้วพักหมากฝรั่งไว้ที่กระพุ้งแก้ม เมื่อรสเผ็ดซ่าหายไปให้นำหมากฝรั่งที่กระพุ้งแก้มาเคี้ยวใหม่จนได้รสเผ็ดซ่าอีกครั้ง ทำเช่นนี้สลับกันต่อเนื่อง 30 นาทีและควรเปลี่ยนบริเวณตำแหน่งที่อม ผลข้างเคียงของการใช้หมากฝรั่งนิโคติน คือ เจ็บปาก เจ็บกราม อาจระคายเคืองบริเวณเคี้ยว นอกจากนี้ไม่ควรกลืนน้ำลายในระหว่างเคี้ยวเนื่องจากการกลืนนิโคตินอาจทำให้เกิดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร หรือเกิดอาการแสบอกได้  

นิโคตินอีกรูปแบบหนึ่งคือ รูปแบบแผ่นแปะ นิโคตินจะซึมผ่านทางผิวหนัง ตัวอย่างจะถูกปลดปล่อยอย่างต่อเนื่อง ขนาดที่ใช้ขึ้นอยู่กับจำนวนบุหรี่ที่สูบในแต่ละวัน โดย

  • ถ้าสูบบุหรี่มากกว่าหรือเท่ากับ 10 มวนต่อวัน ให้ใช้แผ่นแปะนิโคตินขนาดรวม 21 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นเวลา 6 สัปดาห์ จากนั้นใช้ขนาดรวม 14 มิลลิกรัมต่อวันอีกเป็นเวลา 2 สัปดาห์ และใช้ขนาด 7 มิลลิกรัมต่อวันไปอีกสองสัปดาห์
  • ถ้าสูบบุหรี่น้อยกว่า 10 มวน ให้ข้ามขั้นตอนการใช้ 21 มิลลิกรัม โดยให้ใช้ขนาดรวม 14 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นเวลา 6 สัปดาห์ จากนั้นใช้ขนาดรวม 7 มิลลิกรัมต่ออีกเป็นเวลาสองสัปดาห์

การใช้แผ่นแปะนิโคติน ควรแปะแผ่นแปะบริเวณที่ไม่มีขน เช่น บริเวรหน้าท้อง ไหล่ หลัง โดยติดแผ่นยาทุกวัน ในเวลาเดียวกัน ติดตลอด 24 ชั่วโมงไม่ต้องถอดออก แม้ว่าจะอาบน้ำก็ให้แปะแผ่นแปะไว้ด้วย ยกเว้นมีอาการนอนไม่หลับหรือฝันร้าย ให้แกะแผ่นแปะออกก่อนนอน เมื่อแปะแผ่นแปะแล้วไม่ต้องถูนวดเพราะจะทำให้การปลดปล่อยยาไม่สม่ำเสมอ ผลข้างเคียงที่พบได้ คือการระคายเคียงผิวหนังบริเวณที่แปะ จึงควรหลีกเลี่ยงการแปะแผ่นแปะนิโคตินซ้ำในบริเวณเดิม

การใช้ยาในการบำบัด

ยาที่ใช้ ได้แก่ bupropion varenicline และ nortriptyline โดยตัวยา bupropion และ varenicline ผู้ป่วยควรหยุดการใช้บุหรี่มาก่อน 1 ถึง 2 สัปดาห์ก่อนการใช้ยา ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยคือ อาการคลื่นไส้ อาเจียน varenicline อาจทำให้นอนไม่หลับ ฝันร้าย ส่วนยา nortriptyline ให้เริ่มใช้ยา 10 ถึง 28 วันก่อนที่จะเลิกบุหรี่ ผลข้างเคียงคือทำให้ปากแห้ง ง่วงนอนใจสั่น หัวใจเต้นเสียจังหวะ จึงต้องระมัดระวังในผู้ป่วยโรคหัวใจ การจะใช้ยาเหล่านี้รวมถึงการใช้นิโคตินทดแทน ผู้ที่สนใจที่จะเลิกบุหรี่สามารถติดต่อขอคำแนะนำเพื่อความปลอดภัยจากบุคลากรทางการแพทย์ได้ที่โรงพยาบาลและร้านขายยา

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่

ร้อยพันประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ เราเลือกตัวท็อปมาให้คุณ