เลิกบุหรี่

การเลิกบุหรี่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 462264231 %281%29

ประเทศไทยมีแนวโน้มประชากรที่สูบบุหรี่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยจากข้อมูลของสำนักสถิติแห่งชาติ ปี พ.ศ.2557 พบว่ามีประชากรที่สูบบุหรี่มากถึง 11,400,000 คน ในบุหรี่นั้นประกอบด้วยสารพิษกว่าพันชนิด สารพิษหลักได้แก่ นิโคติน (nicotine) เป็นสารที่ทำให้เกิดการเสพติด สารนี้เองจึงเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เลิกบุหรี่ได้ไม่สำเร็จ นิโคตินยังมีฤทธิ์เป็น vasoconstrictor คือทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง หัวใจจึงต้องทำงานมากขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดให้เพียงพอต่อการเลี้ยงร่างกาย นิโคตินจึงเป็นสาเหตุของการเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลันได้ ทาร์ (Tar) หรือน้ำมันดิน ทาร์จะเข้าไปเกาะภายในปอดและถุงลงทำให้การขยายตัวของถุงลมและการเลือกเปลี่ยนก๊าซบริเวณนั้นเกิดได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เมื่อการแลกเปลี่ยนก๊าซน้อยลงจนร่างกายไม่พอใช้จะเห็นได้ว่าผู้ที่สูบบุหรี่มันมีอาการเหนื่อยหอบง่าย ทาร์ยังก่อให้เกิดการระคายเคืองในระบบทางเดินหายใจเป็นสาเหตุของอาการไอเรื้อรังจากการสูบบุหรี่ นอกจากนี้ยังมีสารพิษอื่นอีกมาก เช่น แอมโมเนีย ทำให้แสบตา แสบจมูก ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ สารอาร์เซนิก แคดเมียม ตะกั่ว ไนโตรซามีน ที่ล้วนเป็นสารก่อมะเร็งทั้งสิ้น

การเลิกบุหรี่โดยใช้ยา

ยาที่ใช้สำหรับช่วยในการเลิกบุหรี่นั้น ที่นิยมมากที่สุดคือ การใช้นิโคตินเพื่อทดแทนการเสพติดนิโคตินจากการสูบบุหรี่ นอกจากนี้ยังมียาตัวอื่นที่สามารถใช้ได้ ได้แก่ บูโพรพิออน (bupropion) วาเรนิคลิน (varenicline) นอร์ทริปทิลีน (nortriptyline) เป็นต้น

การบำบัดโดยใช้นิโคตินทดแทนการสูบบุหรี่

การบำบัดโดยใช้นิโคตินทดแทน (nicotine replacement therapy; NRT) มีความปลอดภัยค่อนข้างสูงและมีประสิทธิภาพรองลงมาจากการใช้ยาวาเรนิคลิน กลไกคือนิโคตินในตัวยาจะจับกับตัวรับนิโคตินิก อะเซทิลโคลีน (nicotinic acetylcholine) โดยการบำบัดนี้ นิโคตินจะไม่ได้เข้าสู่กระแสเลือดได้รวดเร็วอย่างการสูบบุหรี่ ซึ่งจะช่วยลดการอยากบุหรี่และอาการถอนบุหรี่ได้ รูปแบบของนิโคตินทดแทนที่พบได้ในร้านขายยา ได้แก่ นิโคตินในรูปแบบหมากฝรั่ง และนิโคตินในรูปแบบแผ่นแปะ ซึ่งก่อนการใช้นิโคตินทดแทนสำหรับการเลิกบุหรี่ ผู้ป่วยจะต้องหยุดสูบบุหรี่ก่อนเริ่มใช้ยาเพื่อป้องกันการได้รับนิโคตินเกินขนาด

การใช้หมากฝรั่งนิโคติน นิโคตินจะค่อยถูกดูดซึมผ่านผนังกระพุ้งแก้ม เพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสการเลิกบุหรี่ ควรเคี้ยวอย่างน้อย 9 ชิ้นต่อวันในช่วง 6 สัปดาห์แรก และเคี้ยวมากที่สุด 24 ชิ้นต่อวัน วิธีการเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตินมีขั้นตอนคือ ขั้นแรกควรงดรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่เป็นกรดอย่างน้อย 15 นาทีก่อนการใช้ยา จากนั้นให้ค่อยเคี้ยวหมากฝรั่งช้าๆจนได้รสเผ็ดซ่า ให้หยุดเคี้ยวแล้วพักหมากฝรั่งไว้ที่กระพุ้งแก้ม เมื่อรสเผ็ดซ่าหายไปให้นำหมากฝรั่งที่กระพุ้งแก้มาเคี้ยวใหม่จนได้รสเผ็ดซ่าอีกครั้ง ทำเช่นนี้สลับกันต่อเนื่อง 30 นาทีและควรเปลี่ยนบริเวณตำแหน่งที่อม ผลข้างเคียงของการใช้หมากฝรั่งนิโคติน คือ เจ็บปาก เจ็บกราม อาจระคายเคืองบริเวณเคี้ยว นอกจากนี้ไม่ควรกลืนน้ำลายในระหว่างเคี้ยวเนื่องจากการกลืนนิโคตินอาจทำให้เกิดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร หรือเกิดอาการแสบอกได้  

นิโคตินอีกรูปแบบหนึ่งคือ รูปแบบแผ่นแปะ นิโคตินจะซึมผ่านทางผิวหนัง ตัวอย่างจะถูกปลดปล่อยอย่างต่อเนื่อง ขนาดที่ใช้ขึ้นอยู่กับจำนวนบุหรี่ที่สูบในแต่ละวัน โดย

  • ถ้าสูบบุหรี่มากกว่าหรือเท่ากับ 10 มวนต่อวัน ให้ใช้แผ่นแปะนิโคตินขนาดรวม 21 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นเวลา 6 สัปดาห์ จากนั้นใช้ขนาดรวม 14 มิลลิกรัมต่อวันอีกเป็นเวลา 2 สัปดาห์ และใช้ขนาด 7 มิลลิกรัมต่อวันไปอีกสองสัปดาห์
  • ถ้าสูบบุหรี่น้อยกว่า 10 มวน ให้ข้ามขั้นตอนการใช้ 21 มิลลิกรัม โดยให้ใช้ขนาดรวม 14 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นเวลา 6 สัปดาห์ จากนั้นใช้ขนาดรวม 7 มิลลิกรัมต่ออีกเป็นเวลาสองสัปดาห์

การใช้แผ่นแปะนิโคติน ควรแปะแผ่นแปะบริเวณที่ไม่มีขน เช่น บริเวรหน้าท้อง ไหล่ หลัง โดยติดแผ่นยาทุกวัน ในเวลาเดียวกัน ติดตลอด 24 ชั่วโมงไม่ต้องถอดออก แม้ว่าจะอาบน้ำก็ให้แปะแผ่นแปะไว้ด้วย ยกเว้นมีอาการนอนไม่หลับหรือฝันร้าย ให้แกะแผ่นแปะออกก่อนนอน เมื่อแปะแผ่นแปะแล้วไม่ต้องถูนวดเพราะจะทำให้การปลดปล่อยยาไม่สม่ำเสมอ ผลข้างเคียงที่พบได้ คือการระคายเคียงผิวหนังบริเวณที่แปะ จึงควรหลีกเลี่ยงการแปะแผ่นแปะนิโคตินซ้ำในบริเวณเดิม

การใช้ยาในการบำบัด

ยาที่ใช้ ได้แก่ bupropion varenicline และ nortriptyline โดยตัวยา bupropion และ varenicline ผู้ป่วยควรหยุดการใช้บุหรี่มาก่อน 1 ถึง 2 สัปดาห์ก่อนการใช้ยา ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยคือ อาการคลื่นไส้ อาเจียน varenicline อาจทำให้นอนไม่หลับ ฝันร้าย ส่วนยา nortriptyline ให้เริ่มใช้ยา 10 ถึง 28 วันก่อนที่จะเลิกบุหรี่ ผลข้างเคียงคือทำให้ปากแห้ง ง่วงนอนใจสั่น หัวใจเต้นเสียจังหวะ จึงต้องระมัดระวังในผู้ป่วยโรคหัวใจ การจะใช้ยาเหล่านี้รวมถึงการใช้นิโคตินทดแทน ผู้ที่สนใจที่จะเลิกบุหรี่สามารถติดต่อขอคำแนะนำเพื่อความปลอดภัยจากบุคลากรทางการแพทย์ได้ที่โรงพยาบาลและร้านขายยา

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่

ร้อยพันประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ เราเลือกตัวท็อปมาให้คุณ

นิโคติน
นิโคติน

วิธีรับมือกับการขาดนิโคติน