ปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง (Anaphylaxis) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 23 พ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 828,905 คน

รีวิวโดยทีมแพทย์และเภสัชกร HonestDocs วันที่ 05/02/2562

ปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง (Anaphylaxis) เป็นปฎิกิริยาแพ้ที่รุนแรงจนอาจถึงแก่ชีวิต ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการฉีดสารกระตุ้นเอพิเนฟริน (Epinephrine) และเข้ารับการรักษาอย่างฉุกเฉินทันทีที่มีอาการ

โฆษณาจาก HonestDocs
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

อาการของปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง

อาการของปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังได้รับสารกระตุ้น แต่ในบางครั้งอาจใช้เวลาเป็นชั่วโมงก่อนที่ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการ โดยอาการของปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงที่สังเกตได้ มีดังนี้

  • มีผื่นแดงนูนขึ้นรวมกันเป็นกลุ่ม และมีอาการคัน
  • เยื่อบุคอบวม หรือบวมที่ส่วนอื่นของร่างกาย
  • หายใจดังเสียงวี้ด
  • เป็นลม หมดสติ
  • แน่นหน้าอก
  • หายใจไม่ออก
  • ริมฝีปาก / ลิ้น บวม
  • เสียงแหบ
  • กลืนลำบาก
  • คลื่นไส้ อาเจียน
  • ท้องเสีย
  • ปวดท้องบีบเกร็ง
  • ชีพจรต่ำ
  • หายใจสั้น
  • หัวใจเต้นเร็ว
  • ใบหน้าหรือลำตัวเปลี่ยนเป็นสีซีดหรือแดง
  • รู้สึกทุรนทุราย

หากสงสัยว่าอาการที่เกิดขึ้นเป็นปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง คุณควรโทรแจ้งการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ทันที

สาเหตุของปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง

ในปัจจุบันสาเหตุของปฎิกิริยาภูมิแพ้นั้นยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่พบว่าหากร่างกายได้รับสารบางอย่างที่แพ้มากๆ สารนั้นๆ จะกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้ทำงานผิดปกติ โดยจะหลั่งสารเคมีบางอย่างที่ทำให้ร่างกายเกิดภาวะช็อค ทำให้ความดันเลือดลดต่ำลงกะทันหัน หรือทางเดินหายใจตีบแคบจนหายใจไม่ออก

ปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง อาจถูกกระตุ้นได้จากหลายสาเหตุ ได้แก่

  • แพ้อาหาร เช่น ถั่วลิสงหรือถั่วบางชนิด ข้าวสาลี ปลา นม ไข่
  • แพ้ยา โดยเฉพาะยาในกลุ่มเพนิซิลลิน (Penicillin)
  • แพ้พิษจากแมลง เช่น ผึ้ง ต่อ แตน มดคันไฟ
  • แพ้น้ำยางพารา

การรักษาปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง

วิธีการที่ดีที่สุดในการรักษาอาการภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง คือการหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ตั้งแต่ต้น แต่ในบางครั้งผู้ที่มีอาการแพ้ก็อาจสัมผัสสารกระตุ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น การถูกแมลงกัดต่อย รับประทานอาหารที่มีส่วนผสมที่แพ้โดยไม่รู้ เป็นต้น

ผู้ที่เคยมีอาการแพ้ชนิดนี้ ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงได้อีก ควรพกเอพิเนฟรินแบบฉีดติดตัวไว้ เช่น เอพิเนฟรินรูปแบบปากกา (EpiPen) ซึ่งสามารถฉีดยาเข้าสู่กล้ามเนื้อต้นขาของผู้ป่วยได้ทันทีในขณะเกิดอาการ โดยผู้ป่วยและบุคคลใกล้ชิด รวมถึงคนในครอบครัว ควรศึกษาวิธีการใช้อุปกรณ์ฉีดเอพิเนฟรินเอาไว้ เพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ในภาวะฉุกเฉินได้อย่างทันท่วงที

โฆษณาจาก HonestDocs
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้และภูมิคุ้มกันสามารถให้ความรู้เกี่ยวกับวิธีการใช้อุปกรณ์ฉีดเอพิเนฟรินแก่คุณได้เป็นอย่างดี และยังช่วยประเมินความเสี่ยงของการเกิดปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงต่อสารที่คุณเคยแพ้ในอนาคต โดยการซักประวัติและตรวจเพิ่มเติม

หากคุณเกิดปฎิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง สิ่งแรกที่ต้องทำคือการฉีดเอพิเนฟรินและโทร 1669 เพื่อเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินให้พาส่งโรงพยาบาลและรับการรักษาจากแพทย์ต่อไป

เมื่อหน่วยแพทย์ฉุกเฉินมาถึง ทีมแพทย์จะปฎิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้

  • เริ่มปฎิบัติการช่วยฟื้นคืนชีพ (Cardiopulmonary resuscitation หรือ CPR) ทันที หากผู้ป่วยมีภาวะหัวใจหยุดเต้นหรือหยุดหายใจ
  • ฉีดยาเอพิเนฟรินให้แก่ผู้ที่มีปฏิกิริยาแพ้รุนแรงเพื่อลดอันตรายจากการแพ้
  • ให้ออกซิเจนแก่ผู้ป่วย รวมถึงยาสูดขยายหลอดลม ยาแก้แพ้ หรือยาสเตียรอยด์ เพื่อลดการตีบแคบของทางเดินหายใจ

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เปนภูมิแพ้ทั้งแม่ละลูกควรทำยังไงดีค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ภูมิแพ้เกิดจากอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคภูมิแพ้มีสิทธ์หายได้หรือไม่
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
น้ำมูกไหลตลอดต้องทำอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำอย่างไรให้ภูมิแพ้หายขาด
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่