มะเร็งและโรคร้าย

ภาวะไตวาย

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
ภาวะไตวาย

หลายท่านคงจะเคยได้ยินคำว่า “ไตวาย ตายไว” กันมาบ้างแล้ว ที่ฟังดูน่ากลัวกันนักก็เพราะว่าภาวะไตวายนั้น มีผลต่ออัตราการเพิ่มการเสียชีวิตของผู้ป่วยทุกราย เนื่องจาก “ไต” (Kidney) นั้น เป็นอวัยวะภายในที่สำคัญที่ทำหน้าที่ในการกรองของเสียในร่างกาย ถ้าไตสูญเสียการทำงาน หรือ ที่เราเรียก “ไตวาย” (Kidney Failure) นั้น จะทำให้คนเราไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้ เนื่องจาก จะเกิดภาวะของเสียจากเลือดคั่งในร่างกาย ทำให้ระบบการทำงานของอวัยวะภายในต่างๆ ล้มเหลวตามมานั่นเอง ซึ่งเราสามารถทำความเข้าใจที่มาของโรคไตวายได้ดังนี้

ไตทำหน้าที่อะไร

โดยปกติ “ ไต” (Kidney) ของคนเรามีอยู่ 2 ข้าง คือ ข้างซ้ายและข้างขวา อยู่บริเวณช่องท้องด้านหลังของกระดูกสันหลังส่วนบั้นเอว  โดยไตแต่ละข้างมีรูปร่างเหมือนเม็ดถั่ว ความยาวประมาณ 11 ซม. กว้างประมาณ 6 ซม. และหนาประมาณ 3 ซม.  ระหว่างไตจะมีท่อเลือดดำขนาดใหญ่ (Inferior vena cava) ส่งเลือดเข้าไปกรองของเสียที่ไตและไหลออกมาจากท่อเลือดแดงใหญ่ (Aorta) ที่ไตเช่นเดียวกัน

หน้าที่หลักของไต คือ การกรองของเสียที่อยู่ในเลือดแล้วขับถ่ายออกมาทางปัสสาวะ ทำให้น้ำปัสสาวะมีสารพวกยูเรียที่มีกลิ่นเฉพาะตัวที่เกิดจากการสลายสารพวกโปรตีนด้วย นอกจากนี้ไตยังทำหน้าที่รักษาสมดุลของน้ำในร่างกายและ ปรับสมดุลกรดด่างในร่างกาย

ภาวะไตวายเกิดขึ้นได้อย่างไร

โดยปกติแล้ว ไตจะสามารถทำหน้าที่กรองของเสียในเลือดได้ตามปกติ แต่ไตที่เริ่มเสื่อมจะไม่สามารถกรองของเสียได้ และความสามารถในการกรองจะลดลงจนไม่สามารถทำหน้าที่กรองของเสียในเลือดได้ เราจึงเรียกว่า “ภาวะไตวาย”  (renal failure หรือ kidney failure)

ภาวะไตวายนั้น สามารถแบ่งออกได้ เป็น 2 ชนิด คือ ภาวะไตวายเฉียบพลัน กับ ภาวะไตวายเรื้อรัง 

โดยภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Failure หรือ Acute Renal Failure) นั้นสามารถเกิดขึ้นจากการติดเชื้อ อุบัติเหตุหรือการเจ็บป่วยรุนแรงจนเป็นเหตุให้ไตสูญเสียหน้าที่ในการทำงานได้ เช่น ร่างกายขาดน้ำรุนแรงจากภาวะลมร้อน การติดเชื้อในกระแสเลือดแบบเฉียบพลัน เป็นต้น  อาการจะเกิดขึ้นทันทีทันใด โดยที่ผู้ป่วยจะเริ่มมีภาวะปัสสาวะน้อยลงจนไม่มีปัสสาวะเลย เริ่มมึนงง สับสน คลื่นไส้อาเจียน บางรายมีอาการง่วงอ่อนเพลียรุนแรง ปวดบริเวณชายโครง หายใจหอบถี่  จากนั้นจะเริ่มมีอาการหมดสติไม่รู้สึกตัวเข้าสู่ภาวะไตวายเฉียบพลันทันที

ภาวะไตวายเรื้อรัง (Chronic Kidney Failure หรือ Chronic Renal Failure) นั้น อาการจะค่อยเป็นค่อยไป แบ่งออกเป็น 5 ระยะ ได้แก่

  • ระยะที่ 1  ระยะไม่แสดงอาการ สามารถตรวจพบได้ทางห้องปฏิบัติการ โดยประเมินค่าความสามารถการกรองของไตที่เริ่มลดลง ค่าการทำงานของไตคงที่ประมาณ 90 มิลลิลิตรต่อนาที และอาจพบอาการไตอักเสบ หรือพบภาวะโปรตีนรั่วออกมาปะปนในเลือดหรือในปัสสาวะ
  • ระยะที่ 2  เป็นระยะไม่แสดงอาการแต่ค่าการทำงานของไตลดลงเหลือประมาณ 60-89 มิลลิลิตรต่อนาที
  • ระยะที่ 3  ค่าการทำงานของไตลดลงเหลือประมาณ 30-59 มิลลิลิตรต่อนาที
  • ระยะที่ 4  เริ่มแสดงอาการ ค่าการทำงานของไต ลดลงเหลือเพียง 15-29  มิลลิลิตรต่อนาที ผู้ป่วยเริ่มมีอาการมึนงง เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ผิวแห้งและคัน กล้ามเนื้อเป็นตะคริวบ่อยขึ้น มีอาการบวมน้ำที่ตามข้อ ขา และเท้า ใต้ตาคล้ำ ปวดปัสสาวะบ่อย แต่ปริมาณปัสสาวะน้อยลง โลหิตจาง หรือรู้สึกไม่สบายเนื้อไม่สบายตัวตลอดเวลา
  • ระยะที่ 5 ระยะสุดท้าย มีการตรวจพบการเสียสมดุลของ แคลเซียม ฟอสเฟต หรือสารต่าง ๆ ที่อยู่ในเลือด นำมาสู่ภาวะกระดูกบางและเปราะหักง่าย ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีอาจเสียชีวิตได้

การป้องกันโรคไตวาย

ตามที่ทราบกันไปแล้วว่า สาเหตุของการเกิดภาวะไตวายนั้นมีหลายสาเหตุ เช่น การสูญเสียเลือดมากเกินไป การมีภาวะความดันโลหิตสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน โรคเรื้อรังที่ทำให้ไตเสื่อมเช่น โรคเบาหวาน การติดเชื้อรุนแรง ผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิด รวมถึง การได้รับสารพิษ หรือร่างกายเสียสมดุลจากภาวะผิดปกติต่างๆ เป็นต้น

ดังนั้น การป้องกันโรคไตวายที่ดีที่สุด คือ การดูแลสุขภาพ ถนอมไตไม่ให้ทำงานหนัก หลีกเลี่ยงปัจจัยสาเหตุต่างๆ โดยเฉพาะหากท่านพบว่ามีภาวะไตวายในระยะที่ 1-3 ซึ่งอาจจะยังไม่แสดงอาการแต่ไตเริ่มสูญเสียหน้าที่แล้วนั้น ต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างใกล้ชิด ไปตรวจตามนัดอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงอาหารและยาที่มีผลต่อไต หรือทำให้ไตทำงานหนัก โดยเฉพาะอาหารรสจัด อาหารเค็ม หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ดื่มสุรา ควบ คุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ และ หลีกเลี่ยงการใช้ยา โดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะยาแก้ปวดต่างๆ ดูแลเอาใจใส่ไตด้วยการดูแลสุขภาพ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่