ภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรง (Posttraumatic Stress Disorder หรือ PTSD) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 6, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรง (Posttraumatic Stress Disorder หรือ PTSD) เป็นโรคที่จัดอยู่ในกลุ่มโรควิตกกังวลชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นความผิดปกติทางจิตใจภายหลังประสบกับเหตุการณ์รุนแรง โดยผู้ป่วยอาจประสบเหตุการณ์รุนแรงนั้นด้วยตัวเอง หรือ เป็นผู้รู้เห็นเหตุการณ์รุนแรงนั้น หรือบุคคลใกล้ชิดหรือบุคคลที่รักประสบกับเหตุการณ์รุนแรงนั้น 

ซึ่งเหตุการณ์รุนแรงหรือเหตุการณ์สะเทือนขวัญนั้น แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

  • ภัยจากธรรมชาติ ได้แก่ คลื่นยักษ์ น้ำท่วม พายุ แผ่นดินไหว ฯลฯ
  • ภัยที่เกิดจากมนุษย์ ได้แก่ สงคราม  อุบัติเหตุหมู่  การถูกทารุณกรรม  ข่มขืนกระทำชำเรา ฆาตกรรม ฯลฯ

สาเหตุ

เกิดจากความวิตกกังวล หวาดกลัวต่อการบาดเจ็บหรือการตาย และการยึดติดอยู่กับความรู้สึกกลัว หวาดวิตก และความรู้สึกสิ้นหวัง จากเหตุการณ์รุนแรงหรือเหตุการณ์สะเทือนขวัญ โดยที่ร่างกายและจิตใจไม่สามารถปรับตัวสู่ภาวะปกติได้

อาการ

ภายหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญแบ่งอาการเป็น 2 ระยะดังนี้

1. ความเครียดแบบเฉียบพลัน (Acute Stress Disorder : ASD) 

อาการของ ASD จะเกิดขึ้นภายใน 2-3 สัปดาห์แรกหรือประมาณ 1 เดือน หลังเกิดเหตุการณ์สะเทือนขวัญ โดยมีอาการตอบสนองครั้งแรก คือ กลัว สิ้นหวัง สับสนไม่รู้ว่าตนเองอยู่ที่ไหน เป็นต้น หากไม่ได้รับการช่วยเหลือทางด้านจิตใจที่เหมาะสมในระยะนี้หรือผู้ป่วยไม่สามารถปรับตัวยอมรับกับเหตุการณ์สะเทือนขวัญนั้นได้ก็มีแนวโน้มที่จะพัฒนาไปสู่ภาวะ PTSD

2. PTSD  เป็นอาการที่ส่งผลทำให้เกิดความรู้สึกโศกเศร้า หรือมีความบกพร่องในการเข้าสังคม ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง   

อาการของ PTSD จะแสดงอาการภายใน 6 เดือนหลังจากเกิดเหตุการณ์รุนแรง หรืออาจจะเกิดช้ากว่านี้ก็ได้  และหากมีอาการ PTSD มากกว่า 3 เดือนขึ้นไป จะถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรค PTSD เรื้อรัง  ซึ่งอาการ PTSD แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มอาการ ดังนี้

  • Re-experiencing  เป็นอาการของผู้รอดจากเหตุการณ์สะเทือนขวัญที่ไม่สามารถปลดปล่อยความคิดจากเหตุการณ์นั้นได้ โดยมีการหวนกลับมาของเหตุการณ์ทางมโนภาพ ความคิด และการรับรู้ ฝันร้ายถึงเหตุการณ์นั้นบ่อยๆ  มีการกระทำหรือความรู้สึกว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นอีกรวมไปถึงภาพลวงตา ภาพหลอน มีความทุกข์ทรมานจิตใจอย่างรุนแรงเมื่อพบสิ่งที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์นั้นซ้ำอีก  ร่วมกับมีอาการทางกาย เช่น เหงื่อออก หายใจสั้น เมื่อมีความคิดถึงเหตุการณ์นั้น
  • Avoidance/numbing  ผู้ป่วยพยายามหลีกเลี่ยงความคิด ความรู้สึก หรือพูดถึงเหตุการณ์นั้น  พยายามหลีกเลี่ยงกิจกรรม สถานที่ หรือบุคคลที่กระตุ้นให้นึกถึงเหตุการณ์นั้น รู้สึกเฉยชาไม่สนใจสิ่งรอบข้าง การที่ไม่สามารถนึกถึงช่วงสำคัญของเหตุการณ์นั้น  ความรู้สึกสนใจในการเข้าร่วมกิจกรรมสำคัญต่าง ๆ ลดลง  มีความรู้สึกแยกตัวหรือห่างเหินจากผู้อื่น  จำกัดการแสดงออก เช่น ไม่สามารถรู้สึกถึงความรัก   รู้สึกว่าไม่มีอนาคต เช่น ไม่คาดหวังในอาชีพการงาน การแต่งงาน การมีครอบครัว หรือการมีอายุยืนยาว
  • Hyperarousal   มีภาวะตื่นตัวสูงผิดปกติ เช่น มีปัญหาการนอนหลับหรือไม่สามารถนอนหลับได้นาน  มีอารมณ์หงุดหงิด ฉุนเฉียว หรือโกรธง่าย  ไม่มีสมาธิ มีอาการระแวดระวัง   มีอาการตกใจกลัวเกินความเป็นจิรง  

**หากมีอาการ PTSD เรื้อรังก็อาจส่งผลให้เกิดโรคต่างๆ ได้ เช่น โรคหัวใจ โรคอ้วน ติดแอลกอฮอล์ ละเลยการดูแลสุขภาพของตนเอง โรคซึมเศร้า ฆ่าตัวตาย เป็นต้น

การรักษา

เป้าหมายของการรักษามุ่งเน้นให้ความคิดทางลบของผู้ป่วยลดน้อยลง และเพิ่มความคิดความรู้สึกทางบวกของผู้ป่วยให้มากขึ้น ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

  • สร้างความรู้สึกมั่นคงภายนอก  เช่น ที่อยู่อาศัย,การักษาทางการแพทย์,การดูแลสุขภาพ (หลัก3อ.) , ความช่วยเหลือจากครอบครัว,กิจกรรมความสุขในชีวิตประจำวัน , ให้ความรู้เกี่ยวกับอาการ,สร้างความเชื่อมั่นและส่งเสริมแรงจูงใจในการรักษารวมถึงช่วยพัฒนาความมั่นคงภายในของผู้รับบริการ
  • สร้างความมั่นคงภายในจิตใจ เพื่อพัฒนาความสามารถในการจัดการอารมณ์และมองเห็นคุณค่าแห่งตนโดยการทำกลุ่มจิตบำบัดซึ่งกระตุ้นให้ผู้ป่วยนึกถึงความทรงจำที่ดีกับเหตุการณ์ในชีวิต เช่น ความความภูมิใจ,สิ่งที่เคยมีความสุข,ความสัมพันธ์กับคนอื่น  ฝึกจินตนาการถึงสิ่งที่ทำให้มีความสุขหรือมีพลัง  จัดกิจกรรมที่ทำให้มีความสุข

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เหารักษาอย่างไรให้หายขาด
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่