Doctor men
เขียนโดย
พญ. สุชาดา สมศักดิ์ แพทย์เวชกรรมทั่วไป
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HD
การกินเพื่อสุขภาพ

ทำไมเมื่ออากาศร้อนแล้วจึงรู้สึกปวดหัว

ไขคำตอบ ทำไมเมื่ออากาศร้อนแล้วจึงปวดหัว บางครั้งเหมือนจะเป็นไข้ และวิธีปฏิบัติเพื่อป้องกันและรักษาอาการไม่สบายเนื้อสบายตัวที่มักเกิดเมื่ออากาศร้อน
เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ: 6 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2020 รีวิวเมื่อวันที่ 20 พ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
ทำไมเมื่ออากาศร้อนแล้วจึงรู้สึกปวดหัว

ความรู้สึกร้อน-เย็น เกี่ยวพันกับศูนย์ควบคุมความร้อนในร่างกายหรือกลไกต่างๆ ที่สมอง ส่วนที่เรียกว่า ไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) สมองส่วนนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือส่วนหน้าและส่วนหลัง โดยส่วนหน้าจะควบคุมไม่ให้อุณหภูมิกายสูงเกินไป ส่วนหลังจะควบคุมไม่ให้อุณหภูมิกายต่ำเกินไป ซึ่งถ้าหากกลไกเหล่านี้ทำงานผิดปกติ หรืออยู่ในอากาศที่อุณหภูมิร้อนหรือหนาวจัดเกินไป อาจส่งผลต่อการทำงานของระบบอื่นภายในร่างกายได้

อาการปวดศีรษะเพราะอากาศร้อน เป็นอาการปวดที่ไม่ได้เกิดจากสาเหตุจากโรคอื่น เรียกว่าเป็นการปวดศีรษะแบบปฐมภูมิ (Primary Headache) ได้แก่

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614
  • อาการปวดศีรษะไมเกรน (Migraine Headache) ซึ่งมักมีอาการปวดตุบๆ และมักเป็นข้างเดียว
  • อาการปวดศีรษะแบบบีบรัด (Tension typed Headache) อาจเกิดจากการบีบรัด ตึงตัวของกล้ามเนื้อโดยรอบ

ทั้งสองอย่างเป็นอาการปวดศีรษะที่พบได้บ่อยในคนทั่วไป และไม่ได้เฉพาะเจาะจงว่าจะต้องเกิดจากภาวะอากาศร้อนเป็นตัวกระตุ้นเท่านั้น อาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น ความเครียด พักผ่อนน้อย รับประทานอาหารบางชนิดอย่างช็อกโกแลต กล้วย วนิลา นอกจากนี้ รอบของการมีประจำเดือนก็สามารถทำให้เกิดอาการปวดศีรษะได้เช่นเดียวกัน

อากาศร้อนจนปวดหัว...คิดไปเองหรือร่างกายกำลังบอกอะไร?

ความร้อนในร่างกายเกิดขึ้นได้จากหลายทางด้วยกัน โดยปกติแล้วมาจากการทำงานของกล้ามเนื้อ การหดและการคลายตัวของกล้ามเนื้อทำให้เกิดพลังงานความร้อนได้ โดยจะสังเกตได้ว่า ในเวลาอากาศหนาวเย็น ขนจะลุก ร่างกายจะหนาวสั่นไปหมด เนื่องจากการหดตัวของกล้ามเนื้อทำให้เกิดพลังงานสร้างความอบอุ่นให้แก่ร่างกาย

ความร้อนยังอาจเกิดขึ้นจากการย่อยอาหารในกระเพาะและลำไส้ ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญของร่างกาย นอกจากนี้ ยังมีฮอร์โมนบางชนิด เช่น เอพิเนฟรีน (Epinephrine) นอร์เอพิเนฟรีน (Norepinephrine) และไทรอกซิน (Thyroxin) ซึ่งกระตุ้นให้มีการเผาผลาญให้เกิดพลังงาน ฮอร์โมนเหล่านี้จะหลั่งในภาวะที่ร่างกายตื่นเต้นหรือตกใจ

อีกสิ่งหนึ่งที่มักจะเกิดในหน้าร้อนคือ โรคลมแดด (Heat Stroke) หรืออาการที่เป็นลมจากอากาศร้อนจัด เกิดจากร่างกายระบายความร้อนได้ไม่ทัน จนมีอุณหภูมิสูงขึ้น ร่วมกับอาการขาดน้ำที่จะมาช่วยหล่อเลี้ยงร่างกาย ซึ่งจะช่วยลดอุณหภูมิของร่างกายให้เป็นปกติ นอกจากนี้ยังเกิดจากการสูญเสียน้ำจากร่างกายออกไปทางเหงื่อจำนวนมาก แล้วไม่ได้ดื่มน้ำเข้าสู่ร่างกายเพื่อทดแทนเหงื่อที่เสียไป ปัจจัยเหล่านี้อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ร่างกายเกิดภาวะช็อกจากการขาดน้ำได้ จนเกิดอาการปวดศีรษะ หน้ามืดเป็นลม อ่อนเพลีย คลื่นไส้อาเจียน กระสับกระส่าย ไปจนถึงภาวะหมดสติ ซึ่งเป็นอันตรายแก่ชีวิตได้

หากมีอาการปวดหัวเพราะร้อน ควรทำอย่างไร

การรักษาอาการปวดศีรษะแบบปฐมภูมิ โดยทั่วไปจะใช้ยารับประทานบรรเทาอาการปวดเป็นหลัก มียาหลายชนิดที่ช่วยได้ เช่น ยาพาราเซตามอล (Paracetamol) ยาไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) ร่วมกับการผ่อนคลายกล้ามเนื้อในรูปแบบต่างๆ การพักผ่อนให้เพียงพอก็จะช่วยให้อาการปวดดีขึ้นเช่นกัน

ส่วนอาการปวดศีรษะไมเกรนที่เป็นมากขึ้นเมื่อต้องเผชิญสภาพอากาศร้อน อาจต้องใช้ยาป้องกันไมเกรนร่วมด้วย ซึ่งเป็นยาที่แตกต่างจากยาที่ใช้รักษาอาการปวดทั่วไป

อย่างไรก็ตาม หากกินยาไปแล้วยังปวดศีรษะมากก็ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม เนื่องจากอาการปวดหัวยังสามารถเกิดจากสาเหตุจากโรคอื่น (Secondary Headache) ก็ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีอาการปวดศีรษะแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ร่วมกับอาการตาพร่ามัว อาเจียนพุ่ง กินไม่ได้ มีไข้สูง หรือปวดมากหลังจากเพิ่งได้รับการกระทบกระแทกบริเวณศีรษะมาไม่นาน ยิ่งควรไปพบแพทย์โดยด่วน

ปวดหัวเมื่ออากาศร้อน บ่งชี้ถึงโรคภัยไข้เจ็บอะไรหรือไม่?

อุณหภูมิปกติของร่างกายคนจะอยู่ที่ประมาณ 36.5-37.5 องศาเซลเซียส เฉลี่ยประมาณ 37 องศาเซลเซียส หรือ 98.7 องศาฟาเรนไฮด์ แต่หากเจออากาศร้อนมากๆ อุณหภูมิร่างกายอาจสูงขึ้นได้แต่ไม่เกิน 40 องศาเซลเซียส ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการเพลียแดด ร่วมกับอาการเฉพาะของ ไข้หวัดแดด (Summer Flu) ดังต่อไปนี้

  • ตัวร้อน มีไข้รุมๆ แต่ต่ำกว่า 40 องศาเซลเซียส
  • ปวดศีรษะ มึนศีรษะ อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
  • ริมฝีปากแห้ง แข็ง แต่ไม่แตกลอก ปากแห้ง คอแห้ง แสบคอ แต่ไม่ถึงกับเจ็บคอ
  • ตาแดง อาจมีอาการปวดแสบที่กระบอกตา ซึ่งกรณีนี้ต้องระวังมาก เพราะเป็นอาการแสดงว่าร่างกายสะสมความร้อนไว้มากจนเริ่มรับไม่ไหวแล้ว ควรรีบไปพบแพทย์
  • ครั่นเนื้อครั่นตัว เป็นตะคริว
  • นอนไม่ค่อยหลับ หรือหลับๆ ตื่นๆ
  • ปากจืด ปากขม เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน
  • ปั่นป่วนท้อง ท้องเสีย ขับถ่ายไม่ปกติ เช่น ถ่ายไม่เป็นเวลา ถ่ายยาก ปัสสาวะกะปริบกะปรอย เวลาปัสสาวะจะรู้สึกมีความร้อนสูงออกมาด้วย

การป้องกันและการรักษาไข้หวัดแดด คล้ายๆ กับวิธีรักษาไข้หวัด ดังนี้

  • หลีกเลี่ยงการเผชิญแสงแดดและความร้อนโดยตรงเป็นเวลานาน ควรพกร่มหรือสวมเสื้อคลุมกันแดด หากต้องอยู่กลางแจ้งนานๆ
  • ลดอุณหภูมิร่างกาย อยู่ในที่ร่มที่อากาศถ่ายเทสะดวก ใช้ผ้าเช็ดตัวเพื่อลดความร้อนในร่างกาย
  • หลีกเลี่ยงการพึ่งแอร์เย็นๆ ทันทีทันใด เพราะร่างกายอาจปรับอุณหภูมิไม่ทัน จนเป็นหวัดแดดได้
  • ช่วงที่อากาศร้อนควรสวมเสื้อผ้าที่โปร่งสบาย เนื้อผ้าไม่หนาเกินไป สีอ่อน ระบายอากาศได้ดี
  • ดื่มน้ำสะอาดวันละ 8 แก้ว และรับประทานอาหารที่มีวิตามินซีสูง เพื่อช่วยป้องกันหวัด
  • หากมีไข้ไม่ลด ให้กินยาลดไข้ ยาแก้หวัด ยาแก้หวัดลดน้ำมูก
  • รักษาสุขภาพอนามัยให้ดี ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะหลังเข้าห้องน้ำและก่อนรับประทานอาหาร เพื่อเป็นการกำจัดเชื้อโรคและไวรัสหวัดในเบื้องต้น
  • นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
  • ออกกำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง เป็นเวลาต่อเนื่อง เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง

4 การอ้างอิง
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
รศ.นพ.ชาญวิทย์ พรนภดล สาขาวิชาจิตเวชเด็กและวัยรุ่น ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล, ร้อนๆ ระวังลูกเป็นหวัดแดด (http://www1.si.mahidol.ac.th/Healtygamer/information/news/13966).
Michelle Blanda, MD; Chief Editor: Jeter (Jay) Pritchard Taylor, III, MD, Tension Headache (https://emedicine.medscape.com/article/792384-overview), 21 November 2017.
Jasvinder Chawla, MD, MBA; Chief Editor: Helmi L Lutsep, MD, Migraine Headache (https://emedicine.medscape.com/article/1142556-overview), 31 January 2019.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป