มาลาเรีย (Malaria) คืออะไร?


การติดเชื้อชนิดนี้พบได้บ่อยในเขตร้อน และกึ่งเขตร้อนทั่วโลก

มาลาเรียเป็นโรคที่อันตรายถึงชีวิต โดยเกิดจากเชื้อปรสิตที่อยู่ในยุงที่อาศัยอยู่ในอาการเขตร้อน ซึ่งปรสิตที่ทำให้เกิดมาลาเรียจะเข้าโจมตีเม็ดเลือดแดงในกระแสเลือด ทำให้เกิดภาวะซีดอย่างรุนแรง ไข้ และอาการอื่น ๆ ที่อาจดำเนินไปอย่างรวดเร็วจากระดับไม่รุนแรงจนเสียชีวิต

แม้ว่าจะไม่มีการติดต่อโรคนี้ในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ต้นยุด 1950 แต่มีการระบาดของโรคนี้ซึ่งทำให้นักท่องเที่ยวที่เดินทางกลับเข้าสู่สหรัฐอเมริกาติดเชื้อ ทำให้ยุงมีการติดเชื้อและทำให้ผู้อื่นติดเชื้อได้

สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคมาลาเรียคืออะไร?

โรคมาลาเรียเกิดเมื่อปรสิตชนิด Plasmodium เข้าสู่กระแสเลือดของคุณ

โดยส่วนใหญ่แล้วเชื้อมาลาเรียจะเข้าสู่กระแสเลือดผ่านทางน้ำลายของยุง Anopheles (ยุงก้นป่อง) ซึ่งมีการติดเชื้อนี้มาจากคนอื่นที่มีการติดเชื้อมาลาเรีย ในบางกรณีอาจพบว่าเชื้อมาลาเรียอาจติดต่อจากมารดาสู่ทารก จากการได้รับเลือดหรือจากการผ่าตัดเปลี่ยนอวัยวะ หรือจากการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน แต่พบได้น้อย

การเลือกใช้ยาเพื่อป้องกันการติดเชื้อหรือเพื่อรักษาการติดเชื้อมาลาเรียนั้นขึ้นกับสายพันธุ์ของเชื้อ และยานั้นสามารถใช้ได้ผลกับการติดเชื้อจากบริเวณนั้นของโลกหรือไม่

ซึ่งก็มีเชื้อปรสิต 5 สายพันธุ์ที่ให้เกิดโรคมาลาเรียในคน การติดเชื้อเหล่านี้ไม่ว่าสายพันธุ์ใดในตระกูล สามารถทำให้เสียชีวิตได้ทั้งสิ้น ดังนี้

P. falciparum: สายพันธุ์นี้พบได้ทั่วโลกโดยเฉพาะในแอฟริกา

โดยเชื้อมาลาเรียสายพันธุ์ falciparum เป็นเชื้อที่อันตรายมากที่สุดเพราะสามารถแบ่งตัวได้รวดเร็ว ทำให้เซลล์เม็ดเลือดแดงแตกได้มาก ซึ่งเซลล์ที่แตกแล้วก็อาจอุดตันเส้นเลือดขนาดเล็กได้ รวมถึงเส้นเลือดในสมอง

P. vivax: สายพันธุ์นี้มักพบในเอเชีย, ละตินอเมริกา และบางส่วนของแอฟริกา

สายพันธุ์นี้จะมีช่วงที่ติดเชื้อแอบแฝงอยู่ภายในตับ และสามารถออกมาทำลายเม็ดเลือดได้หลังจากการได้รับเชื้อครั้งแรกนานถึง 2 ปี ซึ่งจะทำให้คุณเป็นโรคอีกครั้ง การกลับมาเป็นซ้ำของโรคนี้ยังทำให้มีการนำเชื้อมาลาเรียเข้าสู่บริเวณที่สามารถกำจัดเชื้อไปได้อีกครั้ง

P. ovale: เชื้อสายพันธุ์นี้พบได้มากในแอฟริกาตะวันตกและหมู่เกาะในทะเลแปซิฟิกตะวันตก สามารถแอบแฝงอยู่ภายในตับและทำให้เป็นโรคซ้ำได้ใน 4 ปีหลังจากการติดเชื้อครั้งแรก

P. malariae: สายพันธุ์นี้พบได้ทั่วโลก อาจทำให้เกิดการติดเชื้อเรื้อรังหรือภาวะแทรกซ้อนรุนแรงเช่น nephritic syndrome ได้หากไม่ได้รับการรักษา

P. knowlesi: สายพันธุ์นี้พบได้ในลิงที่อาศัยอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สามารถติดต่อสู่คนได้และมีการดำเนินโรคอย่างรวดเร็วจนสู่ภาวะติดเชื้อรุนแรง

ความชุกของการเกิดโรค

องค์การอนามัยโลกมีการประมาณว่ามีการติดเชื้อมาลาเรียใหม่เกิดขึ้น 214 ล้านครั้งต่อปี โดยระหว่างปี 2000 ถึง 2015 ทั่วโลกมีความพยายามที่จะลดความชุกและการเสียชีวิตจากโรคมาลาเรียได้สำเร็จ โดยองค์การอนามัยโลกได้ประมาณว่าการเสียชีวิตจากโรคมาลาเรียลดลง 48% ระหว่างช่วงนี้ โดยลดจาก 830,000 รายในปี 2000 เหลือ 438,000 ในปี 2015

ในปี 2015 การเสียชีวิตจากโรคมาลาเรียทั่วโลกมากกว่า 90% เกิดขึ้นในทวีปแอฟริกาเขต sub-Saharan และอีก 10% ที่เหลือเกิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และอเมริกาใต้

การเสียชีวิตเกือบทั้งหมดมาจากการติดเชื้อ P. falciparum และเกิดในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี

มีการติดเชื้อมาลาเรียประมาณ 1500-2000 รายในสหรัฐอเมริกา และเกือบทั้งหมดเกิดในผู้ที่เพิ่งเดินทาง

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคมาลาเรีย

ปัจจัยเสี่ยงหลักของการติดเชื้อมาลาเรียในนักท่องเที่ยวสามารถแบ่งได้เป็นลักษณะของสถานที่ท่องเที่ยวและลักษณะเฉพาะของผู้เดินทาง

สำหรับปัจจัยเสี่ยงจากลักษณะของสถานที่ท่องเที่ยวประกอบด้วย

เขตที่ตั้งทางภูมิศาสตร์: มีบางส่วนของโลกที่พบการระบาดของเชื้อมาลาเรีย โดยมักเป็นเขตร้อน กึ่งเขตร้อน หรือสูงจากระดับน้ำทะเลเล็กน้อย เนื่องจากอากาศร้อนจำเป็นต่อการโตของเชื้อมาลาเรียในยุง

ศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคของสหรัฐอเมริกาและองค์การอนามัยโลก มีเว็บไซต์ที่คุณสามารถตรวจสอบได้ว่ากำลังจะเดินทางไปยังบริเวณที่มีการระบาดของมาลาเรียหรือไม่ โดยทั่วไปแล้วการเดินทางไปยังทวีปแอฟริกาเขต sub-Saharan จะมีความเสี่ยงในการเป็นโรคสูงกว่าการไปเอเชียหรืออเมริกา

ชนิดของที่พัก: ที่พักที่มีมุ้งลวดหรือมีเครื่องปรับอากาศจะลดความเสี่ยงลงเมือเทียบกับที่พักแบบเปิดโล่งหรือเต้นท์

ฤดูกาล: ฝนตกจะทำให้เกิดน้ำขังซึ่งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงที่ทำให้มีการติดเชื้อมาลาเรีย

ปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับลักษณะของผู้เดินทางประกอบด้วย

หญิงตั้งครรภ์: หากเป็นไปได้ควรเลื่อนการเดินทางไปหลังจากการคลอดบุตร เพราะการติดเชื้อมาลาเรียระหว่างการตั้งครรภ์อาจทำให้มารดาและทารกมีความเสี่ยงที่จะเสียชีวิตได้

เนื่องจากหญิงตั้งครรภ์มีการเปลี่ยนแปลงทางระบภูมิคุ้มกัน ทำให้เพิ่มความไวต่อเชื้อ P. falciparum ทำให้มีความเสี่ยงสูงในการเกิดการติดเชื้อรุนแรงและเสียชีวิต

การติดเชื้อมาลาเรียยังเพิ่มความเสี่ยงของการแท้ง การคลอดก่อนกำหนด ทารกน้ำหนักตัวน้อยกว่าเกณฑ์ และลดโอกาสในการรอดชีวิตของทารกอีกด้วย

การไปเยี่ยมเพื่อนหรือญาติ: ผู้ที่มีพื้นเพมาจากบริเวณที่มีการระบาดของโรคแต่ได้มีการย้ายออก และเดินทางกลับไปเยี่ยมจัดเป็นกลุ่มที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ ซึ่งก็มีหลายคนที่ไม่ทราบว่าต้องรับประทานยาเพื่อป้องกันการติดเชื้อมาลาเรีย โดยในปี 2012 การติดเชื้อมาลาเรียรุนแรงในสหรัฐอเมริกา 55% เกิดในกลุ่มคนเหล่านี้

เป็นทหาร: ผู้ที่เป็นทหารมักต้องนอนในที่โล่งแจ้ง ทำให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อมาลาเรีย

การป้องกันการติดเชื้อมาลาเรีย

ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนที่สามารถป้องกันโรคนี้ได้ แต่มียาที่สามารถช่วยป้องกันการเกิดโรคหากคุณมีการติดเชื้อ แต่ก็ไม่สามารถป้องกันได้ผล 100%

การป้องกันไม่ให้ถูกยุงกัดจึงเป็นวิธีการป้องกันที่ดีที่สุด ยุงก้นป่องมักจะกัดในช่วงระหว่างย่ำค่ำจนถึงเช้ามืด และบางครั้งอาจอาศัยอยู่ภายในบ้าน

วิธีการป้องกันตัวเองจากการถูกยุงก้นป่องกันประกอบด้วย

  • หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่กลางแจ้งระหว่างช่วงย่ำต่ำและเช้ามืด
  • ใส่เสื้อผ้าที่ปกปิดผิวหนังให้มากที่สุด
  • ทายากันยุงที่มีสาร (DEET ความเข้มข้น 30-50%) หรือสาร picaridin (20%) บนผิวหนัง
  • นอนในมุ้งที่มียาฆ่าแมลง (เช่น permethrin)
  • ใส่เสื้อผ้าที่มี permethrin หรือพ่น permethrin ลงบนเสื้อผ้า (ซื้อสเปรย์ permethrin ได้ตามร้านขายสินค้าสำหรับกิจกรรมกลางแจ้ง)
  • อยู่ในห้องที่มิดชิดหรือมีเครื่องปรับอากาศ

ขั้นตอนเหล่านี้ยังช่วยป้องกันโรคอื่น ๆ ที่ติดต่อผ่านทางยุง, เห็บ และแมลงวัน

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่