มะเร็งและโรคร้าย

ชนิดของยุง วงจรชีวิตยุง และการนำโรคต่างๆ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 5, 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 860,107 คน

ชนิดของยุง วงจรชีวิตยุง และการนำโรคต่างๆ

ยุง แมลงตัวเล็กที่คอยรบกวน ก่อความรำคาญให้เราได้ทั้งกลางวัน และกลางคืน เราทราบกันดีว่ายุงเป็นพาหะนำโรคหลายชนิดมาสู่คน แต่ว่าจะมีโรคใดบ้าง แต่ละชนิดจะร้ายแรงขนาดไหน ลองมาติดตามกัน 

ชนิดของยุงและการนำโรค

จากการศึกษาพบว่าทั่วโลกมียุงหลากหลายสายพันธุ์ อาศัยได้ทุกพื้นที่ทั่วโลกแต่พบมากในเขตร้อนและเขตอบอุ่น แต่ยุงที่เรารู้จักโดยส่วนใหญ่ มี 4 ชนิด คือ ยุงก้นปล่อง ( Anopheles ) ยุงลาย (Aedes ) ยุงเสือหรือยุงลายเสือ (Mansonia ) ยุงรำคาญ (Culex 

โฆษณาจาก HonestDocs
มัวกังวลอยู่ทำไม? ตรวจโรคทางเพศสัมพันธ์ให้สบายใจ

ลดสูงสุด 50% เริ่มต้น 299 บาท! วันนี้ถึงวันที่ 30 เมษายนนี้เท่านั้น

Std adinternal ad

1. ยุงก้นปล่อง

ในประเทศไทยพบยุงก้นปล่องอย่างน้อย 73 ชนิด แต่มีเพียง 3 ชนิดที่เป็นพาหะสำคัญนำโรค ไข้ป่าหรือโรคไข้มาเลเรีย ยุงชนิดนี้พบมากในชนบทแถวชายป่า ชอบไข่ในแอ่งน้ำสะอาด ออกหากินเวลาพลบค่ำ ไปจนถึงเช้าตรู่

2. ยุงลาย

ยุงลายมีลำตัวและขาสีขาวสลับดำ ยุงลายเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก และไข้สมองอักเสบ มักออกหากินเวลากลางวัน หรือตอนเย็น

3. ยุงเสือหรือยุงลายเสือ

ยุงสีน้ำตาลขนาดใหญ่มีลวดลายแปลกตาบนปีก ออกหากินช่วงหัวค่ำ ถึงตอนเช้าตรู่ เป็นพาหะนำโรคเท้าช้าง พบมาในภาคใต้ของประเทศไทย

โฆษณาจาก HonestDocs
มัวกังวลอยู่ทำไม? ตรวจโรคทางเพศสัมพันธ์ให้สบายใจ

ลดสูงสุด 50% เริ่มต้น 299 บาท! วันนี้ถึงวันที่ 30 เมษายนนี้เท่านั้น

Std adinternal ad

4. ยุงรำคาญ

ยุงรำคาญหรือยุงธรรมดา ตัวไม่โต ลำตัวมีสีเทา ขาและปีกไม่ลาย อาศัยอยู่ในเมืองบริเวณชุมชน ออกหากินทุกเวลา เป็นพาหะที่สำคัญทั้งไวรัสไข้สมองอักเสบและโรคเท้าช้าง


วงจรชีวิตของยุง

ยุงจะพบตลอดปี แต่จะชุกชุมในฤดูร้อน ฤดูฝน พอเข้าฤดูหนาวจะลดลงมาก ยุงจะมีชีวิตนานนับเดือน ยิ่งมีอาหารสมบูรณ์ก็จะมีอายุนานหลายเดือน วงจรชีวิตของยุงมี 4 ระยะ

1. ระยะไข่ ยุงตัวเมียผสมพันธุ์แล้ว จะวางไข่ในแหล่งน้ำ

  • ยุงก้นปล่อง : น้ำสะอาด ไหลริน
  • ยุงลาย, ยุงเสือ, และยุงรำคาญ : น้ำนิ่ง น้ำขัง 

จะฟักเป็นตัวอ่อน (ลูกน้ำ) ในเวลา 2-3 วัน

2. ระยะตัวอ่อน หรือลูกน้ำ จะอยู่ในน้ำ เจริญเติบโตหากินในน้ำนาน 5-10 วัน จึงกลายเป็นตัวแก่ หรือตัวโม่ง

  • ยุงก้นปล่อง : ลูกน้ำจะลอยตัวทำมุม 90 องศา กับผิวน้ำ
  • ยุงชนิดอื่น : จะขนานกับผิวน้ำ

3. ระยะตัวโม่ง จะหยุดกินอาหารอยู่นาน 2-3 วัน ลอกครอบฟักออกเป็นตัวยุง

4. ระยะตัวยุง มักเกาะผิวน้ำชั่วครู่ พอปีกแห้ง จึงเริ่มบินหาอาหาร เจริญเติบโต และแพร่พันธุ์ต่อไป


คำถามจากผู้ป่วยท่านอื่นเกี่ยวกับโรคเกิดจากยุง

แพ้ยุงมากโดนกัดแล้วตุ่มบวมใหญ่มาก รักษาไม่หายสักที ควรทำอย่างไรคะ

คำตอบ: ที่จริงคือแพ้สารโปรทีนในน้ำลายยุง ร่างกายจึงมีปฏิกิริยาแพ้ การแพ้เกิดได้ทั้งตรงตำแหน่งที่ถูกกัด และเกิดพร้อมๆ กันกับผิวหนังบริเวณอื่น(ที่ไม่ถูกกัด) อย่างหลังนี้เรียกว่า ปฏิกิริยาแพ้ยุง ตุ่มยุงกัด และตุ่มปฏิกิริยาแพ้ยุง มักเป็นตุ่มนูนบวมขนาดไม่ใหญ่มาก เหมือนตุ่มลมพิษขนาดเล็ก และเมื่อถูกกัดแล้ว เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นรอยคล้ำอยู่นาน ก็ต้องทายาต้านการอักเสบ คือครีมสเตรอยด์ เช่น 0.1% Hydrocortisone cream, 0.05% Prednisolone cream อาการคัน และปฏิกิริยาแพ้ ลดลงโดยการทานยาต้านฮิสทามีน ครับ - ตอบโดย สุเทพ สุขนพกิจ (นพ.)

เวลาโดนยุงกัดแล้วเกิดผื่นแล้วเม็ดคล้ายๆ แผลพุพองขึ้นเกิดจากอะไรคะ

คำตอบ:อาจจะเกิดจากการแพ้น้ำลาย หรือสารบางอย่างจากยุงค่ะ ทำให้ร่างกายมีการตอบสนองไม่เหมือนคนทั่วไป โดยมีผื่นที่ดูรุนแรงกว่าคนปกติ คล้ายๆ กับคนที่ถูกแมลงกัดแล้วมีผื่นแดงคันขึ้นค่ะ - ตอบโดย วิภา สุวรรณชีวะศิริ (พญ.)

ขาลายเพราะโดนยุงกัด จะรักษาให้แผลจางลงยังไงคะ

คำตอบ 1: รอยด่างดำที่เคยเป็นการใช้ยาอาจได้ผลน้อยครับ แนะนำการเลเซอร์ผิวสามารถช่วยได้บ้างครับ - ตอบโดย ชยากร พงษ์พยัคเลิศ (นพ.)

คำตอบ 2: งดการแกะเกาเพิ่ม ทายารักษารอยแผลเป็นเช่น Hiruscar รับประทานผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง และทำเลเซอร์ค่ะ - ตอบโดย นิชดา พงษ์ธัญญกรณ์ (พญ.)

ผื่นแพ้ยุงรักษายังไงคะ

คำตอบ: ก่อนจะบอกว่าแพ้ยุงได้อาจจะต้องดูก่อนนะครับว่าผื่นที่เกิดจากยุงกัดของเรามีขนาดหรือความรุนแรงกว่าคนทั่วไปหรือไม่ หรืออาจจะทดสอบด้วยการตรวจ skin prick test เพื่อยืนยันว่าเราแพ้ยุงจริงๆ ในกรณีที่ผื่นยุงไม่ได้เป็นมาก อาจจะใล้ยาสามัญประจำบ้านที่เรามีอยู่เช่น calamine lotion ทาเพื่อลดอากาาคันและทำให้เย็นลงก่อนได้ครับ หรืออาจจะทานยาแก้แพ้ เช่น chlorpheniramine(CPM) แต่ยาตัวนี้จะทำให้ง่วงหน่อยนะคับ แต่ถ้าผื่นเป็นมากอาจจะต้องใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์ ร่วมด้วยซึ่งอาจจะต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้ยานะครับ ในกรณีที่โดนยุงกัดแล้วผื่นรุนแรง การป้องกันไม่ให้โดนยุงกัดเป็นสิ่งที่สำคัญ นะคับ เช่นการสวมเสื้อผ้าที่มิดชิด การนอน หลีกเลี่ยงแหล่งที่มียุงชุม กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง ใช้ยาจุดกันยุง หรือยาทากันยุง หรืออาจจะใช้สารหอมระเหยเช่น ตะไคร้หอม น้ำมันยูคาลิปตัส ก็ช่วยได้ครับ - ตอบโดย Rattapon Amampai (Dr.)

น้ำเหลืองไม่ดีค่ะ โดนยุงกัดก็เป้นแผลเต็มเลยค่ะ แล้วก้มีรอยดำเต็มขา ไม่สวยเลยค่ะ อยากให้คุณหมอช่วยหาวิธีรักษาให้หน่อยค่ะ ขอบคุณค่ะ

คำตอบ: ต้องหลีกเลี่ยงไม่ให้ ยุง หรือมดแมลงที่ทำให้เกิดอาการแพ้มากัดต่อย หากมีผื่นคันไม่ควรเกา อาจทำให้ผิวอักเสบเกิดการติดเชื้อได้ เมื่อแผลตกสะเก็ดหายไปทิ้งรอยดำไว้ ก็อาจใช้ยา/ครีมลบรอบแผลเป็นค่ะ รอยดำอาจจางช้า หมั่นใช้เป็นประจำและดูแลตัวเองไม่ให้มีรอยเพิ่มค่ะ..เข้าใจนะคะว่าขาไม่สวยทำให้ขาดความมั่นใจ ฉะนั้นอาจปกป้องขาด้วยการใส่ถุงน่อง หรือสวมใส่กางเกงค่ะ - ตอบโดย ศิรินทิพย์ ผอมน้อย (นักจิตวิทยาคลินิก)

แพ้ยุง ต้องฉีดยาเผื่อไข้เลือดออกไหม

คำตอบ: อาการแพ้ยุง กับ ไข้เลือดออก ไม่เหมือนกันครับ จึงไม่จำเป็นต้องฉีดยาครับและถึงแม้จะเป็นไข้เลือดออกก็ไม่จำเป็นต้องฉีดยาครับควรทานยาแก้แพ้หรือใช้ยาทาเอาครับ - ตอบโดย สุเทพ สุขนพกิจ (นพ.)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่