ความรู้สุขภาพ

อาการวิตามิน A พร่องและพิษจากวิตามิน A

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
Istock 481536433 m

อาหารที่คุณรับประทานอยู่ทุกวันจำเป็นที่จะต้องให้สารอาหารที่คุณต้องการ หนึ่งในนั้นคือวิตามิน A ซึ่งเป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน วิตามิน A นั้นมีประโยชน์ต่อการบำรุงสายตา การแบ่งตัวของเซลล์ และการสืบพันธ์ มันเป็นเรื่องไม่ยากที่เราจะได้รับวิตามิน A ได้อย่างเพียงพอในแต่ละวัน เนื่องจากวิตามิน A สามารถพบได้ในอาหารที่หลากหลาย

รูปแบบของวิตามิน A ที่แตกต่างในอาหารที่แตกต่างกัน

วิตามิน A สามารถพบได้ในอาหารหลากหลายชนิด แต่ว่ามีรูปแบบแตกต่างกันในสัตว์และในพืช รูปแบบของวิตามิน A ที่พบในสัตว์ คือ เรตินอล (Retinol) หรือที่เรียกว่า pre-formed vitamin A เรตินอลเป็นรูป active ของวิตามิน A และร่างกายสามารถเปลี่ยนให้เป็น เรตินาล (retinal) หรือ retinoic acid อีก 2 รูป active ของวิตามิน A แหล่งอาหารที่เต็มไปด้วยเรตินอลได้แก่ ผลิตภัณฑ์จากนม ตับ และ fortified food

ส่วนรูปแบบของวิตามิน A ที่พบพืชเรียกว่า provitamin A carotenoids กลุ่มของ carotenoids ที่เป็นที่รู้จักแพร่หลายได้แก่ beta-carotene, alpha-carotene และ beta-cryptoxanthin ร่างกายของคุณจะสามารถเปลี่ยน carotenoids เหล่านี้ให้เป็นเรตินอล และ carotenoids เหล่านี้ยังเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่สามารถป้องกันร่างกายจากสารอนุมูลอิสระได้ แหล่งอาหารที่เต็มไปด้วย carotenoids ได้แก่ ผักสีสด และผักใบเขียว เช่น แครอท ผักขม คะน้า และ ผลไม้ เช่น อินทผาลัม มะละกอ มะม่วง

อาการวิตามิน A พร่อง

โดยปกติแล้วจะไม่ค่อยพบอาการพร่องวิตามิน A ในคนปกติเนื่องจากวิตามิน A สามารถพบได้ในอาหารหลากหลายชนิด แต่หากไม่ได้รับวิตามิน A ให้เพียงพอมาเป็นระยะเวลานาน สามารถทำให้เกิดโรคตามัวตอนกลางคืน (night blindness) ซึ่งจะทำให้ไม่สามารถมองภาพได้ชัดเจนในที่ๆ แสงสว่างไม่เพียงพอ นอกจากนี้ยังทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานได้ลดลงและกำจัดการติดเชื้อได้ยากขึ้น

การพร่องวิตามิน A เนื่องจากได้รับสารอาหารไม่เพียงพอเป็นภาวะที่พบได้ยากในประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่มักจะพบจากการอักเสบในส่วนทางเดินอาหารและขัดขวางการดูดซึมสารอาหาร ได้แก่ โรคโครห์น (Crohn’s disease) และโรคแพ้กลูเตน (Celiac disease) โรคพิษสุราเรื้อรัง การขาดธาตุสังกะสี และโรคตับอ่อนสามารถมีผลต่อระดับวิตามิน A ในร่างกาย หากคุณมีอาการของทั้งสามโรคข้างต้น คุณควรไปปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็คผลเลือดว่าเป็นจากการขาดวิตามิน A หรือว่ามีสาเหตุอื่นๆ

แล้วเรามีโอกาสได้รับวิตามิน A มากเกินไปหรือไม่?

แน่นอนว่าคุณมีโอกาสที่จะได้รับวิตามิน A มากเกินไปได้เช่นกันหากคุณไม่ระมัดระวัง วิตามิน A เป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน จึงสามารถเก็บสะสมอยู่ในร่างกายได้เป็นเวลานาน อาหารเสริมปกติแล้วไม่มีความจำเป็นและอาจเป็นอันตรายได้หากมีวิตามิน A สะสมอยู่มากเกินไป ค่าบนสุดที่รับได้ของวิตามิน A ในผู้ใหญ่คือมากถึง 10,000 ไมโครกรัม การทานอาหารเสริมที่มีวิตามิน A เป็นปริมาณมากสามารถส่งผลให้มีอาการปวดหัว มึนงง คลื่นไส้ อาเจียน และปัญหาทางด้านการมองเห็น

ภาวะการได้รับวิตามิน A เกินขนาด (Hypervitaminosis A) คือภาวะที่ร่างกายได้รับวิตามิน A มากเกินไปเป็นระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งสามารถทำให้เกิดปัญหาโรคตับ กระดูกอ่อนแอ และให้กำเนิดทารกพิการแต่กำเนิด กลุ่ม Carotenoids นั้นมีการจำหน่ายเป็นผลิตภัณฑ์อาหารเสริม โดยอ้างถึงสรรพคุณเรื่องการเป็นสารต้านอนุมูลอิสระและปลอดภัยกว่ากลุ่มผลิตภัณฑ์อาหารเสริมในรูป preformed Vitamin A

เนื่องจากร่างกายจะมีการเปลี่ยน Carotenoid เป็น Vitamin A อย่างช้าๆ อย่างไรก็ตาม หากได้รับ Carotenoids ในขนาดที่สูงก็จะทำให้ผิวของคุณมีสีเหลืองส้มได้ จากงานวิจัยมีการแสดงถึงผลของความปลอดภัยและประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์อาหารเสริมกลุ่ม Carotenoids ซึ่งมีข้อสรุปแตกต่างกันไป ดังนั้นคงจะดีกว่าที่คุณจะได้รับ Carotenoids จากอาหารทั่วๆ ไปแทนที่จะเลือกทานจากผลิตภัณฑ์อาหารเสริม

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่