สุขภาพผู้หญิง

วิธีบรรเทาปวดประจำเดือนด้วยตนเอง

เรียนรู้สาเหตุและรู้จักวิธีบรรเทาอาการปวดประจำเดือนที่ทำด้วยตัวเองได้ง่ายๆ เพียงการเลือกรับประทานอาหารและออกกำลังกายให้เหมาะ
เผยแพร่ครั้งแรก 13 มิ.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 12 มิ.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 25 มิ.ย. 2019 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที
วิธีบรรเทาปวดประจำเดือนด้วยตนเอง

การปวดประจำเดือน (Dysmenorrhea) คืออาการปวดเกร็งบริเวณท้องน้อย หรืออุ้งเชิงกรานที่สัมพันธ์กับการมีประจำเดือน อาการอาจเกิดขึ้นก่อนหรือขณะมีประจำเดือน อาการปวดจะหายได้เองใน 1-2 วัน ซึ่งอาการปวดประจำเดือนเป็นภาวะปกติที่พบบ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธ์ทั่วไป และอาจมีอาการอื่นๆ ร่วม เช่น ปวดศีรษะ วิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ปวดหลัง ปวดสะโพก ปวดขา หงุดหงิดง่าย เป็นต้น จากสถิติพบว่าผู้หญิงประมาณ 50 % มีอาการปวดประจำเดือน และ 15 % มีอาการปวดรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิต จนต้องพักงานหรือหยุดเรียนในช่วงที่มีประจำเดือน ซึ่งอาการปวดประจำเดือนนี้ นอกจากจะส่งผลกระทบทางด้านร่างกายแล้วยังส่งผลต่ออารมณ์จิตใจและสังคมอีกด้วย

สาเหตุหลักของการปวดประจำเดือน

อาการปวดประจำเดือนเกิดได้จาก 2 สาเหตุใหญ่ๆ คือ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195
  1. ปวดประจำเดือนชนิดปฐมภูมิ เป็นการปวดที่ไม่รุนแรง ไม่มีพยาธิสภาพที่มดลูกหรืออุ้งเชิงกราน เกิดจากสารพรอสตาแกลนดิน (Prostaglandin) เป็นสารเคมีที่หลั่งออกมาจากเยื่อบุโพรงมดลูกระหว่างการมีประจำเดือน ทำให้เกิดการบีบรัดตัวของมดลูก ทำให้มีอาการปวดเกร็งบริเวณท้องน้อย มักเริ่มมีอาการตั้งแต่การมีประจำเดือนใหม่ๆ
  2. ปวดประจำเดือนชนิดทุติยภูมิ จะมีอาการปวดรุนแรงและรุนแรงมากขึ้นในทุกๆ รอบเดือน ร่วมกับมีการตรวจพบพยาธิสภาพที่มดลูกหรืออุ้งเชิงกราน โดยที่ผู้ป่วยอาจไม่เคยมีอาการปวด หรือปวดเล็กน้อยก่อนหน้านี้ ความผิดปกติที่เป็นสาเหตุของอาการปวดชนิดนี้เป็นได้ตั้งแต่โรคเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ เลือดออกในอุ้งเชิงกราน เนื้องอกมดลูก เนื้องอกรังไข่ ติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน ปีกมดลูกอักเสบ

วิธีธรรมชาติที่ช่วยบรรเทาอาการปวดประจำเดือนได้ด้วยตนเอง

มีวิธีที่ช่วยบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ ดังต่อไปนี้

  • ดื่มน้ำอุ่นหรือน้ำสมุนไพร เช่น น้ำขิง น้ำตะไคร้อัญชัน น้ำผึ้งมะนาว เนื่องจากน้ำอุ่นและน้ำสมุนไพรที่ให้ความอบอุ่นกับร่างกาย ช่วยให้เลือดไหลเวียนในร่างกายได้ดี ไม่ทำให้ประจำเดือนเป็นลิ่มก้อน ช่วยลดการบีบเกร็งตัวของมดลูกเพื่อขับประจำเดือน จึงลดอาการปวดท้องประจำเดือนได้ และนอกจากนี้ยังช่วยคลายความเครียด จึงสามารถบรรเทาอาการอื่นๆ ที่เป็นผลมาจากประจำเดือนได้
  • รับประทานอาหารที่มีแมกนีเซียมและโพแทสเซียมสูง  เช่น ผักใบเขียว อาหารจำพวกปลา ธัญพืชไม่ขัดสี กล้วย ถั่วขาว ถั่วลิสงค์ อัลมอนด์ เป็นต้น ซึ่งแร่ธาตุเหล่านี้สามารถช่วยลดการหลั่งพรอสตาแกลนดิน (Prostaglandin) จึงช่วยบรรเทาอาการปวดประจำเดือน
  • หลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ โคล่า น้ำอัดลม หรือช็อกโกแลต โดยเฉพาะในช่วงก่อนและระหว่างที่ประจำเดือนมา เนื่องจากคาเฟอีนจะไปกระตุ้นการทำงานของประสาท หัวใจและหลอดเลือด ทำให้เกิดการตื่นตัว หัวใจเต้นเร็ว กระตุ้นสภาวะตึงเครียด  กล้ามเนื้อหดตัว มดลูกบีบรัดตัวมาก ทำให้เกิดอาการอาจทำให้มีอาการปวดมากขึ้นได้
  • รับประทานยาสมุนไพร เช่น ยาประสะไพล ที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ทำให้ลดการอักเสบและลดอาการปวดได้
  • ออกกำลังกาย เช่น โยคะ การเดิน วิ่งเหยาะๆ ปั่นจักรยาน และว่ายน้ำ จะทำให้สมองหลั่งสารเคมีที่ชื่อเอนดอร์ฟิน (Endorphins) สารนี้ช่วยให้อาการปวดประจำเดือนลดลงได้
  • ใช้ความร้อนช่วย เช่น อาบน้ำอุ่นหรือประคบท้องน้อยด้วยขวดน้ำร้อนหรือกระเป๋าน้ำร้อน ซึ่งความร้อนจะไปช่วยคลายกล้ามเนื้อ คลายการบีบรัดตัวของมดลูก จะช่วยให้อาการปวดประจำเดือนลดลงได้ ซึ่งวิธีนี้เป็นที่นิยมสำหรับสาวๆ ที่มีอาการปวดประจำเดือน
  • นวดเบาๆ บริเวณท้องน้อย หลัง ขา หรือบริเวณที่ปวด เพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นจึงช่วยบรรเทาอาการปวดได้

ปวดประจำเดือนแบบไหนต้องไปหาหมอ?

เนื่องจากอาการปวดประจำเดือนอาจสัมพันธ์กับภาวะโรคที่มีความรุนแรง คุณผู้หญิงทุกคนจึงควรสังเกตอาการตนเอง หากมีอาการดังต่อไปนี้ควรพบแพทย์ เพื่อการตรวจวินิจฉัยและรักษาโดยเร็ว

  • มีอาการปวดรุนแรง และรุนแรงมากขึ้นทุกเดือนจนทนไม่ไหว ต้องรับประทานยาแก้ปวดมากกว่าวันละ 1 ครั้ง หรือเคยปวดมากจนฉีดยาแก้ปวด
  • อาการปวดเริ่มในช่วงอายุ 20-30 ปี โดยไม่มีอาการปวดประจำเดือนมาก่อน หรือเคยปวดแต่น้อยกว่า
  • ปวดท้องน้อยและมีอาการเจ็บเมื่อถูกกด ปวดร้าวลงช่องคลอด หรือปวดร้าวไปที่ขา
  • ปวดประจำเดือนมากร่วมกับมีเลือดออกกะปริบกะปรอย หรือประจำเดือนมามากกว่าปกติ มาถี่ มาไม่สม่ำเสมอ
  • มีตกขาวผิดปกติ
  • มีอาการปวดขณะมีเพศสัมพันธ์

อาการปวดท้องประจำเดือนรุนแรงเป็นสัญญานของความผิดปกติที่สามารถบ่งบอกถึงภาวะสุขภาพของผู้หญิง การดูแลสุขภาพตนเองอย่างสม่ำเสมอนั้น จะเป็นการป้องกันและบรรเทาอาการปวดประจำเดือนได้ แต่หากปวดรุนแรงและมีอาการร่วมดังที่กล่าวไปข้างต้น ไม่ควรนิ่งนอนใจเด็ดขาด ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาความผิดปกติ เพื่อรับการรักษาได้อย่างรวดเร็ว รวมทั้งป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่อาจจะเกิดตามมาได้


3 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Webmd, What Are Menstrual Cramps? (https://www.webmd.com/women/menstrual-cramps#1)
Tasuku Harada, Dysmenorrhea and Endometriosis in Young Women (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3935015/), 28 November 2013.
รองศาสตราจารย์ ภญ. รุ่งระวี เต็มศิริฤกษ์กุล, ปวดประจำเดือนกับยาตำรับประสะไพล (https://www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป