การเสพติด

ภาวะติดสารเสพติด

ฝรั่งมีเกณฑ์เรียกว่า DSM5
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
ภาวะติดสารเสพติด

>อะไรคือ DSM5?

DSM5 ย่อมาจาก The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders ฉบับที่ 5 ถือเป็นแนวทางมาตรฐานในการเรียกชื่อ อาการแสดง และใช้วินิจฉัยภาวะทางจิตเวช รวมถึงการเสพติดฉบับล่าสุด จัดทำโดยสมาคมจิตแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา โดยเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะติดสารเสพติดนี้มีพื้นฐานมาจากงานวิจัยและความรู้ทางเวชปฏิบัติตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา

DSM5 เริ่มตีพิมพ์เมื่อพฤษภาคม 2013 ภายหลังจากการเริ่มตีพิมพ์ต้นฉบับของ DSM 4 ในปี 1994 เกือบ 20 ปี

อะไรคือภาวะติดสารเสพติด?

DSM5 ให้คำอธิบายเกี่ยวกับภาวการณ์ติดสารเสพติด ว่าเป็นผลจากการใช้สารจำนวน 10 ประเภท ประกอบด้วย แอลกอฮอล์, คาเฟอีน, กัญชา, สารที่ทำให้เกิดภาพหลอน (เช่น phencyclidine หรือ arylcyclohexylamines ที่ออกฤทธิ์แบบเดียวกัน), สารหลอนประสาทอื่น ๆ เช่น LSD, สารระเหย, สารในกลุ่ม opioid, ยากล่อมประสาท, ยานอนหลับ, ยาช่วยคลายกังวล, สารกระตุ้นต่าง ๆ (รวม amphetamine, cocaine และสารกระตุ้นอื่น ๆ), บุหรี่ และสารอื่น ๆ ที่ไม่ทราบชนิด ดังนั้น ภาวะติดสารเสพติดจึงไม่ได้เจาะจงถึงสารกลุ่มกระตุ้นประสาทแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงสารอื่น ๆ และสารไม่ทราบชนิดที่ทำให้เกิดภาวะติดได้

DSM5 อธิบายว่าการกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมอง (Brain’s reward system) นั้นเป็นจุดเริ่มต้นของการเกิดปัญหาจากการใช้ยา เนื่องจากการเพิ่มการตอบสนองต่อความรู้สึกที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้ยานั้นอาจทำให้คนที่ใช้หมกมุ่นอยู่กับการใช้ยาจนละเลยกิจวัตรประจำวันอื่น ๆ

แม้ว่าขั้นตอนการดูดซึมและกลไกของยาแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน แต่สามารถกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมองได้เหมือนกัน โดยจะทำให้เกิดความรู้สึกมีความสุขและสบาย ซึ่งมักถูกเรียกแทนว่า “high”

DSM5 ยังให้ความสำคัญกับกลุ่มคนที่สุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะติดสารเสพติด เช่น คนที่ควบคุมตัวเองได้น้อย ซึ่งอาจจะเกิดจากความผิดปกติของสมอง ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะนี้ขึ้นหากคนกลุ่มนี้มีการเริ่มใช้ยา

ภาวะการติดสารเสพติดแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือภาวะติดสารเสพติด และภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยา

ภาวะติดสารเสพติด คือรูปแบบของอาการแสดงที่เกิดจากการใช้สารเสพติดอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะเกิดปัญหาจากการใช้สารนั้นก็ตาม ในขณะที่ภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยานั้น พูดรวมถึงอาการที่เกิดจากการใช้ยา การถอนยา หรือภาวะทางจิตเวชที่เกิดขึ้นจากการใช้ยา เช่น จิตเภท (psychosis), โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar), โรคซึมเศร้า (Depression) , โรควิตกกังวล (Anxiety) , โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD) , ความผิดปกติของการนอน (Sleep disorder) , การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ, ภาวะสับสนเฉียบพลัน และภาวะสมองเสื่อม (Neurocognitive disorders)

ภาวะการติดสารเสพติดนี้จึงครอบคลุมปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา โดยมีเกณฑ์การวินิจฉัยทั้งหมด 11 ข้อดังต่อไปนี้

1. การใช้สารในปริมาณที่มากหรือนานเกินกว่าที่ตั้งใจ

2. มีความต้องการที่จะลดหรือหยุดการใช้สารนั้นแต่ไม่สามารถทำได้

3. ใช้เวลามากในการเตรียมตัว การใช้สาร และการฟื้นตัวจากการใช้สาร

4. มีอาการอยากสารเสพติดนั้น

5. มีการใช้สารเสพติดจนไม่สามารถจัดการกับกิจวัตรประจำวัน หรืองานทั้งที่บ้านหรือโรงเรียน

6. ยังคงมีการใช้สารนั้นอย่างต่อเนื่อง แม้จะเกิดปัญหาทางด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่น

7. ต้องยกเลิกนัดหมายสำคัญหรือกิจกรรมที่เคยทำเพราะการใช้สาร

8. มีการใช้สารเสพติดนั้น แม้ว่าจะทำให้ตนเองตกอยู่ในอันตราย

9. มีการใช้สารเสพติดต่อ แม้จะทราบว่าตนเองเกิดปัญหาด้านสุขภาพกายและจิตหรือทำให้ปัญหานั้นรุนแรงขึ้นจากการใช้

10. ต้องใช้สารเสพติดนั้นในปริมาณที่เพิ่มขึ้นเพื่อให้ได้ผลที่ต้องการจากการใช้

11. มีอาการถอนเมื่อหยุดใช้ และดีขึ้นเมื่อใช้สารนั้นเพิ่มขึ้น

DSM5 ทำให้แพทย์สามารถระบุความรุนแรงของภาวะติดสารเสพติดได้โดยคิดจากจำนวนอาการแสดงที่เกิดขึ้น

  • 2-3 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นต้น
  • 4-5 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นปานกลาง
  • มากกว่า 6 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นรุนแรง

นอกจากนั้น แพทย์ยังสามารถระบุระยะของภาวะติดสารเสพติดเป็น เริ่มหยุดใช้ (early remission), หยุดใช้ได้มาช่วงหนึ่ง (sustained remission), การบำบัดอย่างต่อเนื่อง (on maintenance therapy) และอยู่ในระหว่างการควบคุมสิ่งแวดล้อม (in a controlled environment)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่