การเสพติด

ภาวะติดสารเสพติด

ฝรั่งมีเกณฑ์เรียกว่า DSM5
เผยแพร่ครั้งแรก 30 ธ.ค. 2016 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที
ภาวะติดสารเสพติด


DSM5 คืออะไร?

DSM5 ย่อมาจาก The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders ฉบับที่ 5 ถือเป็นแนวทางมาตรฐานในการเรียกชื่อ อาการแสดง และใช้วินิจฉัยภาวะทางจิตเวช รวมถึงการเสพติดฉบับล่าสุด จัดทำโดยสมาคมจิตแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา โดยเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะติดสารเสพติดนี้มีพื้นฐานมาจากงานวิจัยและความรู้ทางเวชปฏิบัติตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสารเสพติดวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 285 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

183

DSM5 เริ่มตีพิมพ์เมื่อพฤษภาคม 2013 ภายหลังจากการเริ่มตีพิมพ์ต้นฉบับของ DSM 4 ในปี 1994 เกือบ 20 ปี

อะไรคือภาวะติดสารเสพติด?

DSM5 ให้คำอธิบายเกี่ยวกับภาวการณ์ติดสารเสพติด ว่าเป็นผลจากการใช้สารจำนวน 10 ประเภท ประกอบด้วย แอลกอฮอล์, คาเฟอีน, กัญชา, สารที่ทำให้เกิดภาพหลอน (เช่น phencyclidine หรือ arylcyclohexylamines ที่ออกฤทธิ์แบบเดียวกัน), สารหลอนประสาทอื่น ๆ เช่น LSD, สารระเหย, สารในกลุ่ม opioid, ยากล่อมประสาท, ยานอนหลับ, ยาช่วยคลายกังวล, สารกระตุ้นต่าง ๆ (รวม amphetamine, cocaine และสารกระตุ้นอื่น ๆ), บุหรี่ และสารอื่น ๆ ที่ไม่ทราบชนิด ดังนั้น ภาวะติดสารเสพติดจึงไม่ได้เจาะจงถึงสารกลุ่มกระตุ้นประสาทแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงสารอื่น ๆ และสารไม่ทราบชนิดที่ทำให้เกิดภาวะติดได้

DSM5 อธิบายว่าการกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมอง (Brain’s reward system) นั้นเป็นจุดเริ่มต้นของการเกิดปัญหาจากการใช้ยา เนื่องจากการเพิ่มการตอบสนองต่อความรู้สึกที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้ยานั้นอาจทำให้คนที่ใช้หมกมุ่นอยู่กับการใช้ยาจนละเลยกิจวัตรประจำวันอื่น ๆ

แม้ว่าขั้นตอนการดูดซึมและกลไกของยาแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน แต่สามารถกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมองได้เหมือนกัน โดยจะทำให้เกิดความรู้สึกมีความสุขและสบาย ซึ่งมักถูกเรียกแทนว่า “high”

DSM5 ยังให้ความสำคัญกับกลุ่มคนที่สุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะติดสารเสพติด เช่น คนที่ควบคุมตัวเองได้น้อย ซึ่งอาจจะเกิดจากความผิดปกติของสมอง ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะนี้ขึ้นหากคนกลุ่มนี้มีการเริ่มใช้ยา

ภาวะการติดสารเสพติดแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม 

ภาวะติดสารเสพติด และภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยา

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสารเสพติดวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 285 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

183

ภาวะติดสารเสพติด คือรูปแบบของอาการแสดงที่เกิดจากการใช้สารเสพติดอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะเกิดปัญหาจากการใช้สารนั้นก็ตาม ในขณะที่ภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยานั้น พูดรวมถึงอาการที่เกิดจากการใช้ยา การถอนยา หรือภาวะทางจิตเวชที่เกิดขึ้นจากการใช้ยา เช่น จิตเภท (psychosis), โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar), โรคซึมเศร้า (Depression) , โรควิตกกังวล (Anxiety) , โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD) , ความผิดปกติของการนอน (Sleep disorder) , การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ, ภาวะสับสนเฉียบพลัน และภาวะสมองเสื่อม (Neurocognitive disorders)

ภาวะการติดสารเสพติดนี้จึงครอบคลุมปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา โดยมีเกณฑ์การวินิจฉัยทั้งหมด 11 ข้อดังต่อไปนี้

1. การใช้สารในปริมาณที่มากหรือนานเกินกว่าที่ตั้งใจ

2. มีความต้องการที่จะลดหรือหยุดการใช้สารนั้นแต่ไม่สามารถทำได้

3. ใช้เวลามากในการเตรียมตัว การใช้สาร และการฟื้นตัวจากการใช้สาร

4. มีอาการอยากสารเสพติดนั้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสารเสพติดวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 285 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

183

5. มีการใช้สารเสพติดจนไม่สามารถจัดการกับกิจวัตรประจำวัน หรืองานทั้งที่บ้านหรือโรงเรียน

6. ยังคงมีการใช้สารนั้นอย่างต่อเนื่อง แม้จะเกิดปัญหาทางด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่น

7. ต้องยกเลิกนัดหมายสำคัญหรือกิจกรรมที่เคยทำเพราะการใช้สาร

8. มีการใช้สารเสพติดนั้น แม้ว่าจะทำให้ตนเองตกอยู่ในอันตราย

9. มีการใช้สารเสพติดต่อ แม้จะทราบว่าตนเองเกิดปัญหาด้านสุขภาพกายและจิตหรือทำให้ปัญหานั้นรุนแรงขึ้นจากการใช้

10. ต้องใช้สารเสพติดนั้นในปริมาณที่เพิ่มขึ้นเพื่อให้ได้ผลที่ต้องการจากการใช้

11. มีอาการถอนเมื่อหยุดใช้ และดีขึ้นเมื่อใช้สารนั้นเพิ่มขึ้น

DSM5 ทำให้แพทย์สามารถระบุความรุนแรงของภาวะติดสารเสพติดได้โดยคิดจากจำนวนอาการแสดงที่เกิดขึ้น

  • 2-3 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นต้น
  • 4-5 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นปานกลาง
  • มากกว่า 6 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นรุนแรง

นอกจากนั้น แพทย์ยังสามารถระบุระยะของภาวะติดสารเสพติดเป็น เริ่มหยุดใช้ (early remission), หยุดใช้ได้มาช่วงหนึ่ง (sustained remission), การบำบัดอย่างต่อเนื่อง (on maintenance therapy) และอยู่ในระหว่างการควบคุมสิ่งแวดล้อม (in a controlled environment)


2 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
DSM 5 Criteria for Substance Use Disorders. Verywell Mind. (https://www.verywellmind.com/dsm-5-criteria-for-substance-use-disorders-21926)
The DSM-5: Classification and criteria changes. National Center for Biotechnology Information. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3683251/)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ชุดตรวจหาสารเสพติด มีกี่แบบ และต่างกันอย่างไร?
ชุดตรวจหาสารเสพติด มีกี่แบบ และต่างกันอย่างไร?

การอ่านค่าชุดตรวจสารเสพติด ตรวจวัดระดับสารอะไรได้บ้าง มีชุดตรวจกี่ประเภท หาคำตอบได้ที่นี่

ดูในแอป