การเสพติด

ภาวะติดสารเสพติด

ฝรั่งมีเกณฑ์เรียกว่า DSM5
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 606,014 คน

ภาวะติดสารเสพติด

>อะไรคือ DSM5?

DSM5 ย่อมาจาก The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders ฉบับที่ 5 ถือเป็นแนวทางมาตรฐานในการเรียกชื่อ อาการแสดง และใช้วินิจฉัยภาวะทางจิตเวช รวมถึงการเสพติดฉบับล่าสุด จัดทำโดยสมาคมจิตแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา โดยเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะติดสารเสพติดนี้มีพื้นฐานมาจากงานวิจัยและความรู้ทางเวชปฏิบัติตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา

โฆษณาจาก HonestDocs
เราจัดส่งยาถึงบ้านคุณ!

ส่งด่วนภายใน 1 วันในกรุงเทพ หรือส่งธรรมดาด้วย EMS ใน 2-3 วันทั่วประเทศ

Medicine delivery 01

DSM5 เริ่มตีพิมพ์เมื่อพฤษภาคม 2013 ภายหลังจากการเริ่มตีพิมพ์ต้นฉบับของ DSM 4 ในปี 1994 เกือบ 20 ปี

อะไรคือภาวะติดสารเสพติด?

DSM5 ให้คำอธิบายเกี่ยวกับภาวการณ์ติดสารเสพติด ว่าเป็นผลจากการใช้สารจำนวน 10 ประเภท ประกอบด้วย แอลกอฮอล์, คาเฟอีน, กัญชา, สารที่ทำให้เกิดภาพหลอน (เช่น phencyclidine หรือ arylcyclohexylamines ที่ออกฤทธิ์แบบเดียวกัน), สารหลอนประสาทอื่น ๆ เช่น LSD, สารระเหย, สารในกลุ่ม opioid, ยากล่อมประสาท, ยานอนหลับ, ยาช่วยคลายกังวล, สารกระตุ้นต่าง ๆ (รวม amphetamine, cocaine และสารกระตุ้นอื่น ๆ), บุหรี่ และสารอื่น ๆ ที่ไม่ทราบชนิด ดังนั้น ภาวะติดสารเสพติดจึงไม่ได้เจาะจงถึงสารกลุ่มกระตุ้นประสาทแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงสารอื่น ๆ และสารไม่ทราบชนิดที่ทำให้เกิดภาวะติดได้

DSM5 อธิบายว่าการกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมอง (Brain’s reward system) นั้นเป็นจุดเริ่มต้นของการเกิดปัญหาจากการใช้ยา เนื่องจากการเพิ่มการตอบสนองต่อความรู้สึกที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้ยานั้นอาจทำให้คนที่ใช้หมกมุ่นอยู่กับการใช้ยาจนละเลยกิจวัตรประจำวันอื่น ๆ

แม้ว่าขั้นตอนการดูดซึมและกลไกของยาแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน แต่สามารถกระตุ้นระบบการให้รางวัลของสมองได้เหมือนกัน โดยจะทำให้เกิดความรู้สึกมีความสุขและสบาย ซึ่งมักถูกเรียกแทนว่า “high”

DSM5 ยังให้ความสำคัญกับกลุ่มคนที่สุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะติดสารเสพติด เช่น คนที่ควบคุมตัวเองได้น้อย ซึ่งอาจจะเกิดจากความผิดปกติของสมอง ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะนี้ขึ้นหากคนกลุ่มนี้มีการเริ่มใช้ยา

ภาวะการติดสารเสพติดแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือภาวะติดสารเสพติด และภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยา

ภาวะติดสารเสพติด คือรูปแบบของอาการแสดงที่เกิดจากการใช้สารเสพติดอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะเกิดปัญหาจากการใช้สารนั้นก็ตาม ในขณะที่ภาวะความผิดปกติที่เกิดจากการเสพติดยานั้น พูดรวมถึงอาการที่เกิดจากการใช้ยา การถอนยา หรือภาวะทางจิตเวชที่เกิดขึ้นจากการใช้ยา เช่น จิตเภท (psychosis), โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar), โรคซึมเศร้า (Depression) , โรควิตกกังวล (Anxiety) , โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD) , ความผิดปกติของการนอน (Sleep disorder) , การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ, ภาวะสับสนเฉียบพลัน และภาวะสมองเสื่อม (Neurocognitive disorders)

โฆษณาจาก HonestDocs
เราจัดส่งยาถึงบ้านคุณ!

ส่งด่วนภายใน 1 วันในกรุงเทพ หรือส่งธรรมดาด้วย EMS ใน 2-3 วันทั่วประเทศ

Medicine delivery 01

ภาวะการติดสารเสพติดนี้จึงครอบคลุมปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา โดยมีเกณฑ์การวินิจฉัยทั้งหมด 11 ข้อดังต่อไปนี้

1. การใช้สารในปริมาณที่มากหรือนานเกินกว่าที่ตั้งใจ

2. มีความต้องการที่จะลดหรือหยุดการใช้สารนั้นแต่ไม่สามารถทำได้

3. ใช้เวลามากในการเตรียมตัว การใช้สาร และการฟื้นตัวจากการใช้สาร

4. มีอาการอยากสารเสพติดนั้น

5. มีการใช้สารเสพติดจนไม่สามารถจัดการกับกิจวัตรประจำวัน หรืองานทั้งที่บ้านหรือโรงเรียน

6. ยังคงมีการใช้สารนั้นอย่างต่อเนื่อง แม้จะเกิดปัญหาทางด้านความสัมพันธ์กับผู้อื่น

7. ต้องยกเลิกนัดหมายสำคัญหรือกิจกรรมที่เคยทำเพราะการใช้สาร

8. มีการใช้สารเสพติดนั้น แม้ว่าจะทำให้ตนเองตกอยู่ในอันตราย

9. มีการใช้สารเสพติดต่อ แม้จะทราบว่าตนเองเกิดปัญหาด้านสุขภาพกายและจิตหรือทำให้ปัญหานั้นรุนแรงขึ้นจากการใช้

10. ต้องใช้สารเสพติดนั้นในปริมาณที่เพิ่มขึ้นเพื่อให้ได้ผลที่ต้องการจากการใช้

11. มีอาการถอนเมื่อหยุดใช้ และดีขึ้นเมื่อใช้สารนั้นเพิ่มขึ้น

DSM5 ทำให้แพทย์สามารถระบุความรุนแรงของภาวะติดสารเสพติดได้โดยคิดจากจำนวนอาการแสดงที่เกิดขึ้น

  • 2-3 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นต้น
  • 4-5 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นปานกลาง
  • มากกว่า 6 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดขั้นรุนแรง

นอกจากนั้น แพทย์ยังสามารถระบุระยะของภาวะติดสารเสพติดเป็น เริ่มหยุดใช้ (early remission), หยุดใช้ได้มาช่วงหนึ่ง (sustained remission), การบำบัดอย่างต่อเนื่อง (on maintenance therapy) และอยู่ในระหว่างการควบคุมสิ่งแวดล้อม (in a controlled environment)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่