Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์และเภสัชกร HONESTDOCS
ยา

ยาถ่ายพยาธิ

วิธีการใช้ยาถ่ายพยาธิและข้อควรระวัง
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 2,034,098 คน

ยาถ่ายพยาธิ

เป็นที่ทราบกันดีว่าการมีพยาธิในร่างกายย่อมส่งผลเสียทางด้านสุขภาพกายและใจเป็นอย่างมาก ผู้ป่วยบางรายเป็นพยาธิจนสามารถสังเกตเห็นได้ตามผิวหนังบนร่างกาย ซึ่งมีผลต่อบุคลิกภาพและสิ้นเปลืองค่ารักษาพยาบาล หากรักษาไม่ทันก็อาจจะทำให้พยาธิเข้าไปอยู่ในส่วนสำคัญของร่างกายแล้วเสี่ยงต่อการเสียชีวิตได้ แต่เราสามารถรักษาได้ด้วย “ยาถ่ายพยาธิ”

ยาถ่ายพยาธิคืออะไร

ยาถ่ายพยาธิ (Anthelmintic Drugs) คือ ยารับประทานเพื่อขับเอาพยาธิที่เป็นปรสิตชนิดหนึ่ง ซึ่งอาศัยอยู่ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตต่างๆ เช่น คนหรือสัตว์ โดยพยาธิจะคอยแย่งอาหารหรือดูดเลือดของสิ่งมีชีวิตเพื่อดำรงชีพ ซึ่งยาถ่ายพยาธิจะช่วยออกฤทธิ์ทำให้ตัวพยาธิเป็นอัมพาตหรือหมดแรง จนกระทั่งร่างกายของคนสามารถขับพยาธิออกมาทางการขับถ่ายได้ อีกทั้งยาถ่ายพยาธิยังสามารถใช้ได้ทั้งคนและสัตว์ด้วย

ประเภทของยาถ่ายพยาธิ

ยาถ่ายพยาธิแต่ละชนิดมีความสามารถในการรักษาที่ได้ผลไม่เท่ากัน โดยแบ่งตามประเภทของการรักษาดังต่อไปนี้

  • อัลเบนดาโซล (Albendazole): เป็นยาชนิดที่นิยมใช้มากกว่าชนิดอื่นๆ เพราะสามารถรักษาการติดเชื้อพยาธิได้เกือบทุกชนิด
  • พราซิควอนเทล (Praziquantel): ใช้รักษาพยาธิใบไม้ เช่น พยาธิใบไม้ในตับหรือในเลือด
  • มีเบนดาโซล (Mebendazole): ใช้รักษาพยาธิตัวกลม พยาธิแส้ม้า และพยาธิปากขอ
  • ไอเวอร์เมคติน (Ivermectin): ใช้รักษาพยาธิสตองจิลอยด์ สเตอร์โคราลิส (Strongyloidiasis Stercoralis) พยาธิไส้เดือน และยังสามารถนำมารักษาเปลือกตาอักเสบ เหา หิด และโรคเท้าช้างได้อีกด้วย

วิธีใช้ยาถ่ายพยาธิ

ก่อนอื่น ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัย หรือได้รับการตรวจจากทางห้องปฏิบัติการก่อนว่าติดเชื้อพยาธิตัวใด เพื่อให้ได้ผลลัพธ์จากการรักษาที่ถูกต้องแน่นอน เนื่องจากยาถ่ายพยาธิแต่ละชนิดจะให้ผลครอบคลุมในการรักษาพยาธิไม่เท่ากัน เช่น การรักษาพยาธิเข็มหมุดด้วยยามีเบนดาโซล (Mebendazole) ขนาด 100 กรัม ก็จะรับประทานเพียงครั้งเดียว แต่ถ้ารักษาด้วยยาอัลเบนดาโซลก็จะใช้ขนาด 400 กรัม แล้วรับประทานเพียงครั้งเดียว เป็นต้น

ดังนั้นก่อนใช้ยาถ่ายพยาธิไม่ว่าชนิดใดก็ตาม ต้องถามเภสัชกรหรือแพทย์ที่รักษาเพื่อความถูกต้องและปลอดภัย และไม่แนะนำให้รับประทานยาถ่ายพยาธิเพื่อเป็นการป้องกันการติดพยาธิ เพราะยาทุกชนิดใช่ว่าจะมีแต่คุณประโยชน์เท่านั้น แต่อาจมีอาการข้างเคียงต่างๆ หรืออาจมีผลที่ไม่พึงประสงค์กับร่างกายตามมาด้วยก็ได้

อาการข้างเคียงจากการใช้ยาถ่ายพยาธิ

แต่ถ้าผู้ป่วยมีอาการรุนแรง เช่น 

  • เป็นลมพิษ 
  • ผิวลอก 
  • เป็นตุ่ม 
  • หายใจไม่ออก 
  • บริเวณใบหน้าหรือคอบวม 
  • เจ็บคอ 
  • รู้สึกเหนื่อย 
  • ปัสสาวะเปลี่ยนสี 
  • มีไข้อย่างรุนแรง 
  • เกิดแผลที่บริเวณดวงตา จมูก ปาก หรืออวัยวะเพศ 
  • มีรอยฟกช้ำ 
  • เกิดเลือดออกง่ายผิดปกติ 

หากเกิดอาการเหล่านี้ จะต้องรีบไปพบแพทย์ทันที เนื่องจากอาการที่เกิดขึ้นนั้นเป็นอาการแพ้ยาที่มีผลต่อความผิดปกติของตับ หรือเป็นอาการของภาวะกดไขกระดูก ซึ่งถ้าปล่อยทิ้งไว้อาจส่งผลให้เกิดการเจ็บป่วยอย่างรุนแรงที่เป็นอันตรายมากได้

ข้อควรระวังในการใช้ยาถ่ายพยาธิ

  • หากมีประวัติการแพ้ยาหรือแพ้ส่วนประกอบของยาทุกชนิด รวมถึงการแพ้อาหาร มีอาการเจ็บป่วย และกำลังใช้ยารักษาโรคอื่นๆ ร่วมด้วย จะต้องแจ้งให้เภสัชกรหรือแพทย์ผู้รักษาทราบก่อนทุกครั้ง
  • สตรีมีครรภ์ห้ามใช้ยานี้ เพราะมีผลการทดลองของยาถ่ายพยาธิที่ใช้ในสัตว์ที่กำลังตั้งครรภ์ พบว่ายาสามารถส่งผลทำให้ลูกในท้องพิการได้
  • ในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี ควรใช้ภายใต้คำแนะนำหรือการดูแลของแพทย์
  • ยานิโคลซาไมล์ (Niclosamide) ที่ใช้สำหรับรักษาพยาธิตัวตืด เป็นยาที่มีข้อจำกัดในการใช้หลายประการ ดังนั้นจึงควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ด้วย

สุขอนามัยเบื้องต้นที่ดีจะสามารถช่วยป้องกันการเกิดพยาธิได้ เช่น ไม่รับประทานอาหารสุกๆ ดิบๆ เก็บอาหารไม่ให้สกปรกหรือมีแมลงและสัตว์อื่นๆ มากินได้ ขับถ่ายในห้องน้ำที่สะอาดถูกสุขลักษณะ ก่อนรับประทานอาหารหรือหลังขับถ่ายจะต้องล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้ง เพียงเท่านี้ก็ทำให้ชีวิตของเราไม่จำเป็นต้องพึ่งการใช้ยาถ่ายพยาธิอีกต่อไป


ที่มาของข้อมูล

ตำราการตรวจรักษาโรคทั่วไป : หลักการวินิจฉัยและรักษาโรค/280 โรคและการดูแลรักษา / สุรเกียรติ อาชานานุภาพ


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป