ภาวะช่องคลอดแห้ง (vaginal Dryness) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ เม.ย. 1, 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 988,199 คน

รีวิวโดยทีมแพทย์และเภสัชกร HonestDocs วันที่ 01/04/2562

ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในผู้หญิงทุกช่วงวัย แต่ส่วนใหญ่มักเกิดในผู้สูงอายุ

ภาวะช่องคลอดแห้ง เกิดจากการที่ช่องคลอดไม่ยืดหยุ่น มีน้ำหล่อลื่นออกมาไม่เพียงพอ ทำให้เกิดความเจ็บปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ บางคนเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบซ้ำๆ บ้างก็มีอาการแสบร้อนและคันในช่องคลอดถึงแม้ไม่ได้มีเพศสัมพันธ์ก็ตาม

ลักษณะของน้ำหล่อลื่นในช่องคลอด เป็นมูกเมือกใส มักเกิดจากการกระตุ้นของฮอร์โมนเอสโทรเจนที่สร้างจากรังไข่ หยุดผลิตเมื่อเข้าสู่วัยทอง มีหน้าที่ช่วยให้ความชุ่มชื้นแก่เยื่อบุผิวช่องคลอด ทำให้เกิดความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของช่องคลอด มักมีการหลั่งเมื่อมีฮอร์โมนมากระตุ้นมากๆ และการปลุกเร้าอารมณ์ทางเพศ

อาการแสดงของภาวะช่องคลอดแห้ง

อาการแสดงของภาวะช่องคลอดแห้งอาจมีดังนี้:

  • ช่องคลอดระบม คัน หรือแสบร้อน
  • มีความเจ็บปวดในขณะมีเพศสัมพันธ์
  • มีอาการเจ็บปวดในช่องคลอด
  • มีอาการเลือดออกเล็กน้อยหลังจากมีเพศสัมพันธ์
  • มีตกขาวเล็กน้อย
  • เยื่อบุช่องคลอดซีดและบางลง
  • ปัสสาวะบ่อยขึ้น แสบขณะปัสสาวะ หรือในบางรายติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

อะไรที่ทำให้เกิดภาวะช่องคลอดแห้ง?

มีหลายปัจจัยที่อาจส่งผลให้เกิดภาวะช่องคลอดแห้ง รวมไปถึง การมีฮอร์โมนเอสโทรเจนต่ำ ซึ่งฮอร์โมนเอสโทรเจน คือ ฮอร์โมนที่ทำให้เยื่อบุภายในช่องคลอดมีการหลั่งเมือกมาหล่อลื่น ทำให้ช่องคลอดมีสุขภาพดี

มีหลายปัจจัยที่สามารถทำให้ระดับฮอร์โมนเอสโทรเจนลดลง เช่น

  • วัยหมดประจำเดือน หรือระยะใกล้หมดประจำเดือน
  • การคลอดบุตร
  • การให้นมบุตร
  • การสูบบุหรี่
  • การตัดรังไข่
  • การผ่าตัดมดลูก
  • ความผิดปกติทางภูมิคุ้มกันบางชนิด
  • การรักษามะเร็ง
  • ยากล่อมประสาท
  • ยาต้านเอสโทรเจน
  • การอักเสบของต่อมบาร์โทลินซึ่งทำหน้าที่ผลิตน้ำหล่อลื่น
  • การคุมกำเนิดด้วยการฉีดหรือกินยา

การสวนล้างช่องคลอดและสารการระคายเคืองอื่น ๆ การใช้สบู่ โลชั่น และน้ำหอมบริเวณช่องคลอด รวมถึงการสวนล้างช่องคลอดสามารถทำให้เกิดความระคายเคืองต่อสารเคมีในช่องคลอดและส่งผลให้ช่องคลอดมีอาการแห้ง เกิดการติดเชื้อได้ง่าย 

ยาประเภทอื่น ๆ ยารักษา โรคภูมิแพ้ โรคหวัด และโรคหอบหืดที่มีส่วนประกอบของ ยาแก้แพ้  มีผลข้างเคียงทำให้ตัวแห้งและลดการหลั่งเมือกหล่อลื่นช่องคลอด นอกจากนี้ ยารักษาโรคซึมเศร้า บางตัวอาจทำให้มีการลดสารคัดหลั่งในช่องคลอดด้วย

ความวิตกกังวล ความเครียดและความวิตกกังวลสามารถส่งผลกระทบต่อความต้องการทางเพศและอาจนำไปสู่ภาวะช่องคลอดแห้ง

โรคเบาหวาน

Sjogren’s Syndrome โรคภูมิต้านทานตนเองที่พบได้ไม่บ่อยนี้สามารถก่อให้เกิดอาการตาแห้ง ปากแห้ง และช่องคลอดแห้งได้

ความต้องการทางเพศต่ำ ความต้องการเพศต่ำหรือปัญหาทางเพศอื่นๆอาจทำให้ทำเกิดภาวะช่องคลอดแห้ง และในทางกลับกัน ภาวะช่องคลอดแห้งอาจทำให้ความต้องการทางเพศต่ำลงด้วย

การวินิจฉัยภาวะช่องคลอดแห้ง

หากคุณมีภาวะช่องคลอดแห้ง แพทย์จะทำการตรวจภายในเพื่อตรวจว่าผนังในช่องคลอดของคุณมีอาการบาง ซีด แดงหรือไม่ และนอกจากนี้คุณอาจจะต้องมีการตรวจระดับฮอร์โมนว่าคุณอยู่ในช่วงวัยหมดประจำเดือนแล้วหรือยัง แพทย์อาจจะนำส่วนที่ตกขาวมาตรวจเพื่อหาสาเหตุดังกล่าว และเมื่อคุณมีอาการช่องคลอดแห้งอย่างรุนแรง หรืออาการไม่หายไปเองให้ไปพบแพทย์โดยทันที

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้ง

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้งนั้นแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับสภาวะที่เกิดขึ้นของแต่ละบุคคล แนวทางการรักษามีดังนี้

เจลหล่อลื่นและครีมทา ผลิตภัณฑ์เหล่านี้สามารถช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้บริเวณช่องคลอดเป็นระยะเวลาหลายชั่วโมงหรือเกือบถึงหนึ่งวัน คุณสามารถใช้เจลหล่อลื่นช่องคลอดที่สามารละลายน้ำระหว่างมีเพศสัมพันธ์เพื่อช่วยรักษาภาวะช่องคลอดแห้งได้

เอสโตรเจน  ฮอร์โมนเอสโตรเจนในรูปแบบครีมทา สามารถช่วยบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้ง ฮอร์โมนชนิดนี้มีทั้งในรูปแบบเม็ด ครีมทา เหน็บ หรือวงแหวน ซึ่งสามารถสอดเข้าไปในช่องคลอดได้เลย

ลดการสูบบุหรี่ ลดความเครียดและเรื่องวิตกกังวล

การมีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ มีการศึกษาพบว่าในสตรีที่มีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอจะมีอาการที่สัมพันธ์กับช่องคลอดแห้งน้อยกว่า จากการเพิ่มเลือดที่มายังอุ้งเชิงกราน และคงความยืดหยุ่นของช่องคลอด อย่างไรก็ตามยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดว่าความถี่เท่าใดจึงจะ มีประสิทธิภาพที่สุด

การใช้เลเซอร์ชนิด Fractional CO2 ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ในการใช้เลเซอร์ในการรักษาแบบฟื้นฟู โดยเครื่องจะปล่อยแสงเลเซอร์ออกมาแบบ 360 องศา ไปกระตุ้นเซลล์ไฟโบรบลาสท์ ช่วยทำให้ผลิตและจัดเรียงเส้นใยคอลลาเจนได้ดียิ่งขึ้น ทำให้เซลล์ช่องคลอดผลิตสารคัดหลั่งเพิ่มขึ้น ทำให้เกิดความชุ่มชื้นขึ้นตามมา ซึ่งสามารถทำเลเซอร์ได้โดยไม่เจ็บ ไม่ต้องดมยาสลบ และใช้เวลาไม่นาน หลังทำสามารถทำกิจกรรมประจำวันได้ตามปกติ

แพทย์ทางเลือกสำหรับภาวะช่องคลอดแห้ง

ควรปรึกษาแพทย์ก่อนที่คุณจะเลือกวิธีการรักษาสำหรับภาวะช่องคลอดแห้ง เพราะคุณจะต้องพูดคุยกับแพทย์ถึงเรื่องประโยชน์และความเสี่ยงของวิธีการบำบัดต่าง ๆ

แพทย์ทางเลือกสำหรับภาวะช่องคลอดแห้งที่พบได้บ่อยมีดังนี้

กราวเครือขาว  จากการศึกษาพบว่ากวาวเครือขาวมีศักยภาพในการนำมาใช้เป็นฮอร์โมนทดแทนได้  สามารถลดอาการของวัยหมดประจำเดือน เช่น อาการร้อนวูบวาบ ช่องคลอดแห้ง อีกทั้งมีผลลดระดับไขมันในเลือดอีกด้วย

ถั่วเหลือง ถั่วเหลืองมีสารที่ชื่อ Phytoestrogens สามารถออกฤทธิ์เหมือนฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกาย โดยผู้หญิงบางคนบริโภคอาหารที่อุดมไปด้วยถั่วเหลือง (เช่น ถั่วเหลือง เต้าหู้ และ น้ำเต้าหู้) เพื่อบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้ง แต่ก็มีการวิจัยของผลข้างเคียงของถั่วเหลืองที่ยังคงดำเนินต่อไป

มันเทศป่า ผู้หญิงบางคนบอกว่าการใช้ครีมที่มีส่วนผสมของมันเทศป่าสามารถช่วยลดอาการของภาวะช่องคลอดแห้งได้ แต่ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอในการยืนยันว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีประสิทธิภาพ

สมุนไพร Black Cohosh สมุนไพรตัวนี้เป็นที่นิยมในการใช้เป็นอาหารเสริมเพื่อบรรเทาอาการของภาวะหมดประจำเดือน ผู้หญิงบางคนรับประทานสมุนไพรตัวนี้เพื่อบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้ง แต่ยังไม่มีรายงานการศึกษายืนยันถึงประสิทธิภาพของสมุนไพรตัวนี้

ที่มาของข้อมูล

พญ.ภพรรัต ตันติวุฒิกุล, อ.พญ. อุษณีย์ แสนหมี่, Vulvovaginal atrophy (http://www.med.cmu.ac.th), 27 กันยายน 2557

Portman DJ, Gass ML. Genitourinary syndrome of menopause: New terminology for vulvovaginal atrophy from the International Society for the Study of Women's Sexual Health and The North American Menopause Society. Maturitas. 2014 Aug 19.

Weber MA, Limpens J, Roovers JP. Assessment of vaginal atrophy: a review. Int Urogynecol J. 2014.

...

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ตอนนนี้ท้อง7เดือนกว่าค่ะแต่เจ็บตรงจิมิเปนไรป่าวค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่