Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS

ภาวะช่องคลอดแห้ง คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 19 ก.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 1 เม.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,252,640 คน

ภาวะช่องคลอดแห้ง สามารถเกิดขึ้นได้ในผู้หญิงทุกช่วงวัย เมื่อมีภาวะขาดฮอร์โมนเอสโตรเจน แต่ส่วนใหญ่มักเกิดในผู้สูงอายุเมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนไปแล้ว

ภาวะช่องคลอดแห้ง เกิดจากการที่ช่องคลอดไม่ยืดหยุ่น มีน้ำหล่อลื่นออกมาไม่เพียงพอ ทำให้เกิดความเจ็บปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ และมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ การมีภาวะช่องคลอดแห้งอาจทำให้บางคนเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบซ้ำๆ บ้างก็มีอาการแสบร้อนและคันในช่องคลอดแม้ไม่ได้มีเพศสัมพันธ์ก็ตาม

อาการแสดงของภาวะช่องคลอดแห้ง

ภาวะช่องคลอดแห้งเกิดจากอะไร?

ปกติในช่องคลอดของผู้หญิงจะมีน้ำหล่อลื่นที่มีลักษณะเป็นมูกเมือกใส ซึ่งมักเกิดจากการกระตุ้นของฮอร์โมนเอสโทรเจนที่สร้างจากรังไข่ มีหน้าที่ช่วยให้ความชุ่มชื้นแก่เยื่อบุผิวช่องคลอด ลดการเสียดสี ทำให้เกิดความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของช่องคลอด น้ำหล่อลื่นช่องคลอดจะหลั่งออกมามากเมื่อมีฮอร์โมนมากระตุ้นมากๆ หรือเมื่อมีการปลุกเร้าอารมณ์ทางเพศ

มีปัจจัยหลายอย่างที่อาจส่งผลให้เกิดภาวะช่องคลอดแห้งได้ ดังนี้

1. ฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำ
เป็นสาเหตุหลักของการเกิดภาวะช่องคลอดแห้ง เพราะฮอร์โมนเอสโทรเจนเป็นฮอร์โมนที่ทำให้เยื่อบุภายในช่องคลอดมีการหลั่งเมือกออกมาหล่อลื่น และทำให้ช่องคลอดมีสุขภาพดี
ปัจจัยที่สามารถทำให้ระดับเอสโตรเจนลดต่ำลง มีดังนี้

  • วัยหมดประจำเดือน หรือวัยใกล้หมดประจำเดือน
  • การคลอดบุตร
  • การให้นมบุตร
  • การสูบบุหรี่
  • การผ่าตัดรังไข่
  • การผ่าตัดมดลูก
  • ความผิดปกติทางภูมิคุ้มกันบางอย่าง
  • การรักษามะเร็ง
  • การใช้ยากล่อมประสาท
  • การใช้ยาต้านเอสโทรเจน
  • การอักเสบของต่อมบาร์โทลิน ซึ่งทำหน้าที่ผลิตน้ำหล่อลื่น
  • การคุมกำเนิดด้วยการฉีดหรือกินยา

2. การสวนล้างช่องคลอด
การใช้สบู่ โลชั่น และน้ำหอมสวนล้างช่องคลอดบ่อยๆ สามารถทำให้เกิดความระคายเคืองต่อความเป็นกรดด่างในช่องคลอด และทำลายเชื้อแบคทีเรียประจำถิ่น ส่งผลให้ช่องคลอดมีอาการแห้งและเกิดการติดเชื้อได้ง่าย 

3. ยารักษาโรคบางประเภท
การใช้ยาบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงทำให้ช่องคลอดแห้งได้ เช่น ยาแก้แพ้ มีผลข้างเคียงทำให้ตัวแห้งและลดการหลั่งเมือกหล่อลื่นช่องคลอด ยารักษาโรคซึมเศร้าบางตัวอาจทำให้สารคัดหลั่งในช่องคลอดลดลง เป็นต้น

4. ความวิตกกังวล
ความเครียดและความวิตกกังวลสามารถส่งผลกระทบต่อความต้องการทางเพศและอาจนำไปสู่ภาวะช่องคลอดแห้ง

5. โรคเบาหวาน
โรคเบาหวานเป็นอีกโรคที่อาจส่งผลให้ช่องคลอดแห้งเนื่องจากน้ำหล่อลื่นในช่องคลอดลดลง การติดเชื้อที่ช่องคลอด และมีความต้องการทางเพศต่ำจากระดับของน้ำตาลและฮอร์โมนที่ผันผวน

6. Sjogren’s Syndrome
เป็นโรคที่มีภูมิต้านทานตนเองผิดปกติ พบได้ไม่บ่อย โรคนี้สามารถก่อให้เกิดอาการตาแห้ง ปากแห้ง และช่องคลอดแห้งได้

7. ความต้องการทางเพศต่ำ
ความต้องการเพศต่ำหรือปัญหาทางเพศอื่นๆ อาจทำให้ทำเกิดภาวะช่องคลอดแห้ง และในทางกลับกัน ภาวะช่องคลอดแห้งก็อาจทำให้ความต้องการทางเพศต่ำลงด้วย

การวินิจฉัยภาวะช่องคลอดแห้ง

หากคุณมีภาวะช่องคลอดแห้ง แพทย์จะทำการตรวจภายในเพื่อตรวจดูว่าผนังในช่องคลอดของคุณมีอาการบาง ซีด แดงหรือไม่ นอกจากนี้คุณอาจจะต้องตรวจระดับฮอร์โมนว่าคุณเข้าสู่ช่วงวัยหมดประจำเดือนแล้วหรือไม่ หรือแพทย์อาจเก็บตัวอย่างตกขาวมาตรวจเพื่อหาสาเหตุของอาการช่องคลอดแห้งอย่างรุนแรง 

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้ง

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้งในผู้ป่วยแต่ละคนจะแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับสภาวะของแต่ละบุคคล มีแนวทางการรักษา ดังนี้

1. การใช้เจลหล่อลื่นและครีมทา 
ผลิตภัณฑ์เหล่านี้สามารถช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้บริเวณช่องคลอดเป็นระยะเวลาหลายชั่วโมงหรือเกือบทั้งวัน คุณสามารถใช้เจลหล่อลื่นช่องคลอดละลายน้ำระหว่างมีเพศสัมพันธ์ เพื่อช่วยบรรเทาภาวะช่องคลอดแห้งได้

2. การใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจน 

ฮอร์โมนเอสโตรเจนในรูปแบบครีมทาสามารถช่วยบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้งได้ โดยฮอร์โมนชนิดนี้มีทั้งในรูปแบบยาเม็ด ครีมทา ยาเหน็บ หรือวงแหวน ซึ่งสามารถสอดเข้าไปในช่องคลอดได้เลย

3. ลดการสูบบุหรี่ และหมั่นผ่อนคลายจากความเครียด
บุหรี่และความเครียดเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะช่องคลอดแห้งได้ ควรลดหรือเลิกบุหรี่ และหมั่นทำกิจกรรมเพื่อความเพลิดเพลินเมื่อเกิดความเครียด เช่น เล่นเกม ดูหนัง ไปเที่ยว เป็นต้น

4. การมีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ
มีการศึกษาพบว่าสตรีที่มีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอจะมีอาการที่สัมพันธ์กับช่องคลอดแห้งน้อยกว่า เนื่องจากมีการเพิ่มเลือดไปเลี้ยงยังบริเวณอุ้งเชิงกราน และช่วยคงความยืดหยุ่นของช่องคลอด อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดว่าความถี่เท่าใดถึงจะช่วยได้ดีที่สุด

5. การใช้เลเซอร์ชนิด Fractional CO2
ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ที่ใช้เลเซอร์ในการรักษาแบบฟื้นฟู โดยเครื่องจะปล่อยแสงเลเซอร์ออกมาแบบ 360 องศา เพื่อไปกระตุ้นเซลล์ไฟโบรบลาสท์ ทำให้ผลิตและจัดเรียงเส้นใยคอลลาเจนได้ดียิ่งขึ้น เซลล์ช่องคลอดผลิตสารคัดหลั่งเพิ่มขึ้น และเกิดความชุ่มชื้นขึ้นตามมา การทำเลเซอร์ชนิดนี้ไม่เจ็บ ไม่ต้องดมยาสลบ และใช้เวลาไม่นาน หลังทำสามารถทำกิจกรรมประจำวันได้ตามปกติ 

สมุนไพรทางเลือกช่วยรักษาภาวะช่องคลอดแห้ง

  • กวาวเครือขาว มีการศึกษาพบว่ากวาวเครือขาวมีคุณสมบัตินำมาใช้เป็นฮอร์โมนทดแทนได้ โดยสามารถลดอาการของวัยหมดประจำเดือน เช่น อาการร้อนวูบวาบ ช่องคลอดแห้ง ทั้งยังช่วยลดระดับไขมันในเลือดได้อีกด้วย
  • ถั่วเหลือง มีสารที่ชื่อว่า Phytoestrogens ออกฤทธิ์เหมือนฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกาย ผู้หญิงบางคนจึงบริโภคอาหารที่อุดมไปด้วยถั่วเหลือง เช่น ถั่วเหลือง เต้าหู้ และน้ำเต้าหู้ เพื่อบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้ง แต่การวิจัยถึงผลข้างเคียงของถั่วเหลืองก็ยังคงดำเนินต่อไป เพื่อหาบทสรุปว่าถั่วชนิดนี้ช่วยลดอาการช่องคลอดแห้งได้จริงหรือไม่
  • มันเทศป่า มีการบอกเล่าถึงการใช้ครีมที่มีส่วนผสมของมันเทศป่า ว่าสามารถช่วยลดอาการของภาวะช่องคลอดแห้งได้ แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอในการยืนยันว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีประสิทธิภาพ
  • สมุนไพร Black Cohosh เป็นที่นิยมในการใช้เป็นอาหารเสริมเพื่อบรรเทาอาการของภาวะหมดประจำเดือน แต่ก็มีบางคนรับประทานเพื่อบรรเทาอาการของภาวะช่องคลอดแห้งเช่นกัน แต่ยังไม่มีรายงานการศึกษาที่ยืนยันถึงประสิทธิภาพของสมุนไพรตัวนี้ได้

ที่มาของข้อมูล

พญ.ภพรรัต ตันติวุฒิกุล, อ.พญ. อุษณีย์ แสนหมี่, Vulvovaginal atrophy (http://www.med.cmu.ac.th), 27 กันยายน 2557

Portman DJ, Gass ML. Genitourinary syndrome of menopause: New terminology for vulvovaginal atrophy from the International Society for the Study of Women's Sexual Health and The North American Menopause Society. Maturitas. 2014 Aug 19.

Weber MA, Limpens J, Roovers JP. Assessment of vaginal atrophy: a review. Int Urogynecol J. 2014.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ตอนนนี้ท้อง7เดือนกว่าค่ะแต่เจ็บตรงจิมิเปนไรป่าวค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่