สุขภาพจิต

ยารักษาโรคซึมเศร้า

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 6, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 439,352 คน

ยารักษาโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้า (depression) เป็นโรคที่พบอันดับต้นๆในกลุ่มโรคทางจิตเวช  ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้สูญเสียทรัพยากรบุคคล  เนื่องจากผู้ป่วยโรคซึมเศร้าอาจสูญเสียการดำเนินชีวิตประจำวัน เช่น ไม่สามารถทำงานหรือเรียนหนังสือได้ 

สาเหตุของโรคเกิดจากการเสียสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองที่ควบคุมอารมณ์ ซึ่งอาจเป็นผลมาจากสภาพแวดล้อมและพันธุกรรมที่ผิดปกติไป นอกจากนี้โรคเรื้อรังหลายชนิดก็สามารถเหนี่ยวนำให้เกิดโรคซึมเศร้าได้ เช่น โรคเซลล์ประสาทสมองเสื่อม มะเร็ง เป็นต้น

โฆษณาจาก HonestDocs
ดูโปรแกรมตรวจสุขภาพราคาพิเศษที่นี่

ทั้งตรวจประจำปี คัดกรอง เฉพาะทาง ที่โรงพยาบาลชั้นนำ

Health checkup 02

สารสื่อประสาทในสมองที่ทำหน้าที่หลักเกี่ยวข้องกับการควบคุมอารมณ์ คือ noradrenaline (NE), dopamine (DA) และ serotonin (5-HT) โดยสารสื่อประสาทดังกล่าวต้องทำงานร่วมกันเพื่อควบคุมสภาวะอารมณ์ การลดลงของสารสื่อประสาททั้ง 3 ที่บริเวณสมองส่วนควบคุมอารมณ์ คือ สมองส่วนที่เรียกว่า hippocampus และ prefrontal cortex ส่งผลถึงการควบคุมสภาวะของอารมณ์รวมถึงสภาวะโรคซึมเศร้า 

นอกจากการควบคุมสภาวะของอารมณ์แล้วในสมองส่วนนี้ยังเกี่ยวข้องกับความจำอีกด้วย ทำให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าอาจมีสภาวะความจำที่ผิดปกติไปด้วย

เป้าหมายที่สำคัญในการรักษาโรคซึมเศร้า คือ การหายขาดจากอาการซึ่งหมายถึงภาวะที่ไม่มีอาการผิดปกติหรือมีอาการน้อยมาก  รวมถึงการที่ผู้ป่วยสามารถกลับไปดำเนินชีวิตได้ตามปกติ แต่มีผู้ป่วยเพียงประมาณร้อยละ 30-35 เท่านั้นที่มาถึงจุดนี้ได้ ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้าในครั้งแรกจึงจำเป็นต้องได้รับยาต่อเนื่องอย่างน้อย 6-9 เดือนหรืออาจถึง 1 ปี เพื่อรักษาสมองส่วนดังกล่าวให้กลับมาเป็นปกติได้อย่างเต็มที่และป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ 

ยาที่ใช้รักษาอาการซึมเศร้าทุกตัวมีกลไกเพิ่มสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องให้มากพอที่จะทำให้เกิดผลทางชีวภาพ ปรับสมดุลของสภาวะอารมณ์ที่ผิดปกติไป ยารักษาอาการซึมเศร้ารุ่นแรก ได้แก่

1. ยากลุ่ม monoamine oxidase inhibitors, MAOIs

เป็นยาที่ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ monoamine oxidase ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ใช้ในการเปลี่ยนแปลงสารสื่อประสาทที่มีโครงสร้าง amine ให้เป็นสารไม่ออกฤทธิ์ เมื่อเกิดการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ดังกล่าวทำให้สารสื่อประสาทมีปริมาณมากพอที่จะออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของระบบประสาทส่วนควบคุมอารมณ์ ซึ่งเป็นผลดีในการรักษาอาการซึมเศร้า

2. ยากลุ่ม tricyclic antidepressants, TCAs

เป็นยารักษาอาการซึมเศร้ารุ่นแรก แต่ยังคงมีการใช้กันอย่างกว้างขวางในปัจจุบัน โดยยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ทางสารสื่อประสาท norepinephrine. และ serotonin โดยลักษณะโครงสร้างทางเคมีของยากลุ่ม TCAs แบ่งเป็น

โฆษณาจาก HonestDocs
ดูโปรแกรมตรวจสุขภาพราคาพิเศษที่นี่

ทั้งตรวจประจำปี คัดกรอง เฉพาะทาง ที่โรงพยาบาลชั้นนำ

Health checkup 02
  • ชนิด tertiary amine ได้แก่ ตัวยา amitriptyline ,imipramine, clomipramine, doxepin และ trimipramine
  • ชนิด secondary amine ได้แก่ตัวยา nortriptyline, desipramine  และ nortriptyline

ยาในกลุ่ม TCAs ออกฤทธิ์ยับยั้งการเก็บกลับสารสื่อประสาท norepinephrine และ serotonin เข้าสู่เซลล์ประสาท ทำให้สารสื่อประสาทออกฤทธิ์กระตุ้นตัวรับในสมองได้มากขึ้น

ต่อมายารักษาการซึมเศร้ารุ่นใหม่ที่นำมาใช้ในการรักษาโรคซึมเศร้า ประกอบด้วยยาหลายกลุ่ม โดยแบ่งกลุ่มตามการออกฤทธิ์ของยาต่อสารสื่อประสาทแต่ละชนิด ได้แก่

3. ยากลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitors, SSRIs

ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ผ่านการยับยั้งการเก็บกลับของสารสื่อประสาท serotonin เป็นหลัก และมีผลเล็กน้อยต่อการยับยั้งการเก็บกลับของสารสื่อประสาท norepinephrine หรือ dopamine ได้แก่ ยา fluoxetine, sertraline, paroxetine, citalopram, escitalopram, fluvoxamine, vortioxetine โดยยาแต่ละตัว มีผลข้างเคียงของยาแตกต่างกัน การดูดซึมของยาการกระจายตัวของยาในร่างกายแตกต่างกัน ทำให้ผู้ป่วยแต่ละรายมีการตอบสนองต่อยาแต่ละชนิดไม่เหมือนกัน

4. ยากลุ่ม selective serotonin-norepinephrine reuptake inhibitors, SNRIs

ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง การเก็บกลับทั้งสารสื่อประสาท serotonin และ norepinephrine ตัวยาในกลุ่มนี้ได้แก่ venlafaxine, duloxetine, desvenlafaxine, milnacipran ผู้ป่วยสามารถทนต่อยา กลุ่มนี้ ได้ดีกว่ายารุ่นแรก ยากลุ่มนี้เป็นยาตัวเลือกลำดับถัดมาสำหรับการรักษาโรคซึมเศร้า

5. ยากลุ่ม noradrenergic dopaminergic reuptake inhibitors, NDRIs

ในผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อการใช้ยาในการรักษาโรคซึมเศร้า ยากลุ่มนี้ถือเป็นยาเสริมที่นำมาใช้เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยดีขึ้น ซึ่งมีเพียงชนิดเดียวในกลุ่มคือ bupropion ตัวยามีผลเพิ่มระดับสารสื่อประสาท norepinephrine และ dopamine อาจเป็นยาทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่แสดงอาการเฉยชาหรืออ่อนเพลีย

6. ยากลุ่ม noradrenergic reuptake inhibitors, NaRI

ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ ยับยั้งการเก็บกลับสื่อประสาท noradrenaline ตัวยาในกลุ่มนี้ได้แก่  reboxetine และ atomoxetine  เมื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพยากลุ่มนี้ พบว่ามีประสิทธิภาพในการรักษาผู้ป่วยโรคซึมเศร้าน้อยกว่ายากลุ่ม SSRIs

7. ยากลุ่ม noradrenergic and specific serotonergic antagonist, NaSSA

ยาในกลุ่มนี้มีกลไกการออกฤทธิ์ ที่ค่อนข้างแตกต่างจากยาอื่นที่กล่าวมาข้างต้น ทำให้ยากลุ่มนี้สามารถใช้เป็นยาช่วยให้นอนหลับได้ โดยไม่รบกวนคุณภาพของการนอนหลับได้ แต่อาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้จากกลไกการออกฤทธิ์ของยา ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ได้แก่ mirtazapine, mianserin

8. ยากลุ่ม serotonin antagonist/receptor inhibitor, SARI

ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการเก็บของสารสื่อประสาท serotonin เหมือนยากลุ่ม SSRI แล้วยังมีคุณสมบัติปิดกั้นตัวรับบางชนิด ทำให้เกิดคุณสมบัติที่แตกต่าง จากยากลุ่ม SSRI ทำให้เกิดอาการง่วง ช่วยนอนหลับ โดยไม่ลดคุณภาพของการนอน จึงเป็นยาที่แนะนำให้ใช้ ในผู้ป่วยนอนไม่หลับ ตัวอย่างยาในกลุ่มได้แก่ Trazodone

นอกจากนี้ยังมี ยากลุ่ม melatonergics ซึ่งได้รับการยอมรับให้ใช้รักษาโรคซึมเศร้า ประเทศในยุโรป โดยยาออกฤทธิ์เลียนแบบสารเมลาโทนินในร่างกายจึงมีประโยชน์ในการรักษาผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีปัญหาการนอนไม่หลับ

แนวทางการเลือกใช้ยารักษาอาการซึมเศร้าในผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดจำเป็นต้องพิจารณา ข้อมูลด้านต่างๆ เช่นความปลอดภัยของยาโอกาสที่ยาจะทำปฏิกิริยากับยาอื่นๆที่ผู้ป่วยได้รับ หรือผลข้างเคียงของยาที่อาจเกิดขึ้น ประสิทธิภาพของยาจากหลักฐานทางวิชาการ รวมถึงค่าใช้จ่ายในการรักษาของผู้ป่วย และ ขนาดยาและวิธีการบริหารยา ควรง่ายและสะดวกในการใช้ยา นอกจากนี้ยังต้องติดตามประเมินอาการซึมเศร้าอย่างต่อเนื่องร่วมกับใช้วิธีการรักษาอื่นๆ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการดูแลผู้ป่วย

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
อะไรคือภาวะผิดปกติทางอารมณ์จากการใช้สาร
อะไรคือภาวะผิดปกติทางอารมณ์จากการใช้สาร

เมื่อแอลกอฮอล์ สารเสพติดและยาทำให้คุณรู้สึกแย่กว่าเดิม