ยา

ยากระตุ้นคืออะไร

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Drug m

ยากระตุ้นเป็นยากลุ่มหนึ่งในยาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท (psychoactive drug) ที่เพิ่มการทำงานของสมอง ยาเหล่านี้สามารถเพิ่มความตื่นตัว กระตุ้นอารมณ์และการรับรู้ได้ชั่วคราว ยากระตุ้นเหล่านี้มีบางตัวที่ผิดกฎหมายและใช้กันโดยทั่วไป กลุ่มยากระตุ้นจะมีสิ่งที่คล้าย ๆ กัน แต่ยาแต่ละตัวจะมีคุณสมบัติและกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างกัน

ยาที่ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มยากระตุ้นได้แก่

คาเฟอีน

นิโคติน

โคเคน

เมตแอมเฟตามีน

ยากระตุ้นที่ต้องสั่งใช้โดยแพทย์

 

คาเฟอีน

คาเฟอีนเป็นสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ใช้กันอย่างกว้างขวางที่สุดในโลก ซึ่งพบได้ทั้งในกาแฟ ชา โกโก้ ลูกกวาดช็อกโกแลต และน้ำอัดลม ในขณะที่คาเฟอีนมีผลดีหลายอย่าง เช่น เพิ่มพลังงานและความตื่นตัว แต่การใช้ในปริมาณมากสามารถทำให้เกิดอาการ เช่น วิตกกังวลและนอนไม่หลับ อาการขาดยาอาจมีได้ทั้งปวดหัว เหนื่อยเพลีย และหงุดหงิดได้

 

นิโคติน

นิโคตินจัดเป็นหนึ่งในสามของยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ใช้กันมากที่สุดในโลก แม้ว่าจะถูกใช้ในการแพทย์บ้างเพียงเล็กน้อย ระหว่างช่วงต้นถึงช่วงกลางของศตวรรษที่ยี่สิบ การสูบบุหรี่ถือเป็นกระแสนิยม แต่รายงานของผลเสียต่อสุขภาพทำให้มีการห้ามสูบบุหรี่มากขึ้น อย่างไรก็ตามทางองค์กรควบคุมและป้องกันโรค (CDC) รายงานว่า ในปี 2014 ยังมีประชากรในวัยผู้ใหญ่ที่มีอายุมากกว่า 18 ปีของสหรัฐอเมริกาที่สูบบุหรี่อยู่ 17% หรือประมาณ 40 ล้านคน

สถาบันยาเสพติดแห่งชาติ (National Institute on Drug Abuse) รายงานว่าการใช้ยาสูบเป็นสาเหตุที่ป้องกันได้ของการเสียชีวิต โรค และความพิการในสหรัฐอเมริกา ซึ่งการใช้บุหรี่เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรมากกว่า 480,000 รายต่อปี

 

โคเคน

โคเคนเป็นยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ผิดกฎหมาย ซึ่งทำจากใบของต้นโคคา

ในช่วงปลายของคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักจิตวิเคราะห์ Sigmund Freud สนับสนุนการใช้โคเคนเป็นการรักษาโรคจิตเภท แต่ต่อมาภายหลังก็ตระหนักถึงการเสพติด ในช่วงต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20 โคเคนยังเป็นสิ่งถูกกฎหมายในสหรัฐอเมริกา และสามารถพบได้ตามร้านขายยาทั่วไป

ในปี ค.ศ. 1906 รัฐบาลเริ่มต้องการให้ผู้ผลิตระบุการมีโคเคนเป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ลงบนฉลาก และเริ่มมีมาตรการจำกัดการจำหน่ายในช่วงต้นของทศวรรษ 1920 โคเคนเป็นสารที่ถูกควบคุม การใช้และการขายจัดเป็นเรื่องผิดกฎหมายในกรณีส่วนใหญ่

ในปัจจุบัน โคเคนเป็นยาเสพติดผิดกฎหมายที่ใช้กันมากเป็นอันดับสองในสหรัฐอเมริกา

ยากระตุ้นเป็นยากลุ่มหนึ่งในยาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท (psychoactive drug) ที่เพิ่มการทำงานของสมอง ยาเหล่านี้สามารถเพิ่มความตื่นตัว กระตุ้นอารมณ์และการรับรู้ได้ชั่วคราว ยากระตุ้นเหล่านี้มีบางตัวที่ผิดกฎหมายและใช้กันโดยทั่วไป กลุ่มยากระตุ้นจะมีสิ่งที่คล้าย ๆ กัน แต่ยาแต่ละตัวจะมีคุณสมบัติและกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างกัน

ยาที่ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มยากระตุ้นได้แก่

คาเฟอีน

นิโคติน

โคเคน

เมตแอมเฟตามีน

ยากระตุ้นที่ต้องสั่งใช้โดยแพทย์

 

คาเฟอีน

คาเฟอีนเป็นสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ใช้กันอย่างกว้างขวางที่สุดในโลก ซึ่งพบได้ทั้งในกาแฟ ชา โกโก้ ลูกกวาดช็อกโกแลต และน้ำอัดลม ในขณะที่คาเฟอีนมีผลดีหลายอย่าง เช่น เพิ่มพลังงานและความตื่นตัว แต่การใช้ในปริมาณมากสามารถทำให้เกิดอาการ เช่น วิตกกังวลและนอนไม่หลับ อาการขาดยาอาจมีได้ทั้งปวดหัว เหนื่อยเพลีย และหงุดหงิดได้

 

นิโคติน

นิโคตินจัดเป็นหนึ่งในสามของยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ใช้กันมากที่สุดในโลก แม้ว่าจะถูกใช้ในการแพทย์บ้างเพียงเล็กน้อย ระหว่างช่วงต้นถึงช่วงกลางของศตวรรษที่ยี่สิบ การสูบบุหรี่ถือเป็นกระแสนิยม แต่รายงานของผลเสียต่อสุขภาพทำให้มีการห้ามสูบบุหรี่มากขึ้น อย่างไรก็ตามทางองค์กรควบคุมและป้องกันโรค (CDC) รายงานว่า ในปี 2014 ยังมีประชากรในวัยผู้ใหญ่ที่มีอายุมากกว่า 18 ปีของสหรัฐอเมริกาที่สูบบุหรี่อยู่ 17% หรือประมาณ 40 ล้านคน

สถาบันยาเสพติดแห่งชาติ (National Institute on Drug Abuse) รายงานว่าการใช้ยาสูบเป็นสาเหตุที่ป้องกันได้ของการเสียชีวิต โรค และความพิการในสหรัฐอเมริกา ซึ่งการใช้บุหรี่เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรมากกว่า 480,000 รายต่อปี

 

โคเคน

โคเคนเป็นยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ผิดกฎหมาย ซึ่งทำจากใบของต้นโคคา

ในช่วงปลายของคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักจิตวิเคราะห์ Sigmund Freud สนับสนุนการใช้โคเคนเป็นการรักษาโรคจิตเภท แต่ต่อมาภายหลังก็ตระหนักถึงการเสพติด ในช่วงต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20 โคเคนยังเป็นสิ่งถูกกฎหมายในสหรัฐอเมริกา และสามารถพบได้ตามร้านขายยาทั่วไป

ในปี ค.ศ. 1906 รัฐบาลเริ่มต้องการให้ผู้ผลิตระบุการมีโคเคนเป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ลงบนฉลาก และเริ่มมีมาตรการจำกัดการจำหน่ายในช่วงต้นของทศวรรษ 1920 โคเคนเป็นสารที่ถูกควบคุม การใช้และการขายจัดเป็นเรื่องผิดกฎหมายในกรณีส่วนใหญ่

ในปัจจุบัน โคเคนเป็นยาเสพติดผิดกฎหมายที่ใช้กันมากเป็นอันดับสองในสหรัฐอเมริกา

โคเคนถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้อย่างรวดเร็วไม่ว่าจะทางใดก็ตาม ทั้งการสูดผงโดยตรง การสูดควัน การฉีด หรือการกิน ยาจะไปถึงสมองได้อย่างรวดเร็วและกระจายไปยังเนื้อเยื่อส่วนอื่น ๆ ในร่างกาย โคเคนยังถูกเปลี่ยนรูปอย่างรวดเร็วด้วยเอนไซม์ในตับและพลาสมาภายในเวลาประมาณ 30-60 นาที แต่สามารถตรวจพบจากการตรวจปัสสาวะได้ถึง 12 ชั่วโมงหลังจากยาเข้าสู่ร่างกาย

 

เมตแอมเฟตามีน

ทุกวันนี้เมตแอมเฟตามีนหรือที่รู้จักกันในชื่อ meth ยังเป็นหนึ่งในยากระตุ้นผิดกฎหมายที่ใช้กันมากที่สุด Meth ทำให้เกิดการเสพติดอย่างรุนแรงและทำลายเนื้อสมอง ทำให้เกิดความเสียหายต่อสมองได้

 

ยากระตุ้นที่แพทย์ต้องเป็นผู้สั่งใช้

ยากลุ่มนี้เป็นยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ส่งผลต่อระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทอัตโนมัติ ผลบางส่วนจากการใช้ยาเหล่านี้ได้แก่อาการสั่น เส้นเลือดหดตัว กระวนกระวาย หัวใจเต้นเร็ว นอนไม่หลับ หวาดระแวง และเบื่ออาหาร

ในอดีตยาเหล่านี้ใช้กันอย่างแพร่หลายในการรักษาภาวะอ้วนและการลดน้ำหนัก แต่คุณสมบัติที่ก่อให้เกิดการเสพติดของยาเหล่านี้ทำให้แทบจะไม่มีการใช้เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวอีกต่อไป

ในปัจจุบันยากลุ่มนี้ยังใช้รักษาโรคทางกายและโรคทางจิตเวชบางอย่าง เช่น โรคสมาธิสั้น (ADHD) และโรคลมหลับ (narcolepsy) ชื่อที่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปของยากลุ่มนี้ได้แก่ Ritalin, Adderall และ Dexedrine ยากลุ่มนี้ทำงานโดยการเพิ่มผลจาก dopamine และ norepinephrine ซึ่งสามารถทำให้ความดันเลือดสูงขึ้น เพิ่มการทำงานของระบบการหายใจและรู้สึกเคลิบเคลิ้มเป็นสุขได้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่

ร้อยพันประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ เราเลือกตัวท็อปมาให้คุณ

นิโคติน
นิโคติน

วิธีรับมือกับการขาดนิโคติน