Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS

โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 9 ก.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 10 พ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 929,075 คน

โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (Urinary Tract Infection หรือ UTI) หมายถึงการอักเสบของระบบทางเดินปัสสาวะซึ่งมีสาเหตุจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยพบตั้งแต่ท่อปัสสาวะไปจนถึงไต ส่วนมากแล้วใหญ่มักจะเกิดขึ้นบริเวณทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง ซึ่งได้แก่ กระเพาะปัสสาวะ (bladder) เรียกว่า “Cystitis” และ ท่อปัสสาวะ (urethra –ท่อที่ลำเลียงน้ำปัสสาวะออกไปจากร่างกาย) เรียกว่า “Urethritis”  ส่วนการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนบน ได้แก่ บริเวณ ไต (kidney)  เรียกว่า “Pyelonephritis”  และ  ท่อไต (ureter) ทำให้เกิดโรคกรวยไตอักเสบก็สามารถเกิดขึ้นได้เช่นกัน แต่จะพบได้น้อยกว่าแต่หากส่วนนี้มีการติดเชื้อ อาการจะรุนแรงกว่าการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง โดยคนไข้มักจะมีอาการไข้ ปัสสาวะขัด ร่วมกับปวดหลัง หากมีอาการดังกล่าวควรไปพบแพทย์โดยด่วน เพราะอาจนำไปสู่การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะได้

อุบัติการณ์การเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะพบได้ค่อนข้างบ่อย จากสถิติในประเทศสหรัฐอเมริกาพบว่า  มีผู้ไปพบแพทย์ด้วยโรคนี้ถึง 10 ล้านครั้งต่อปี  โดยมักพบว่าผู้หญิงทั้งเด็กและผู้ใหญ่สามารถเกิดโรคนี้ได้บ่อยกว่าในผู้ชาย งานวิจัยหนึ่งเผยว่า โดยทั่วไปผู้หญิงร้อยละ 60 จะมีการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะอย่างน้อย 1 ครั้งในชีวิต  ทั้งนี้การที่พบโรคนี้ในผู้หญิงได้มากกว่าผู้ชายมีความสัมพันธ์กับลักษณะทางกายภาพของอวัยวะเพศหญิงซึ่งสามารถติดเชื้อได้มากกว่าในเพศชาย เช่น

  • มีท่อปัสสาวะที่สั้นกว่า
  • ความชื้นรอบบริเวณรูเปิดของท่อปัสสาวะมากกว่า
  • รูเปิดของท่อปัสสาวะใกล้กับทวารหนักมากกว่า

โดยจะมีการพบภาวะติดเชื้อทางเดินปัสสาวะถึง 1 ใน 5 ของประชากรเพศหญิง ในหญิงวัยเจริญพันธุ์ และผู้ที่มีเพศสัมพันธ์ จะมีโอกาสเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ได้มากกว่าหญิงที่ไม่มีเพศสัมพันธ์   จากการศึกษาผู้หญิงในวิทยาลัยแห่งหนึ่งพบว่า ผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 1 วันในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา จะสามารถเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้ถึง 37%  และในกลุ่มที่มีเพศสัมพันธ์เป็นเวลา 5 วันในช่วงสัปดาห์ พบว่า มีโอกาสเกิดโรคมากกว่าถึง 5 เท่าเมื่อเทียบกับกลุ่มที่มีเพศสัมพันธ์เพียง 1 วัน หรือกลุ่มที่ไม่มีเพศสัมพันธ์เลยในช่วงสัปดาห์  ส่วนในกลุ่มประชากรชายวัยรุ่นถึงวัยกลางคนจะพบโรคนี้ได้น้อยกว่า โดยพบเพียง 5-8 คนจาก 10,000 คน ใน 1 ปี

สาเหตุของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรค

ภาวะติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ เกิดขึ้นเมื่อแบคทีเรียเข้าไปในทางเดินปัสสาวะโดยผ่านทางท่อปัสสาวะ   ส่วนใหญ่โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ มักเกิดจาก เชื้อ E. coli (อี. โคไล) และแบคทีเรียอื่น ๆ ที่พบได้ปกติในบริเวณทางเดินอาหาร  ส่วนการติดเชื้อทางการมีเพศสัมพันธ์ ได้แก่เชื้อ Herpes (เฮอร์พีรส์)   Gonorrhea (โกโนเรีย)  Chlamydia (คลาไมเดีย) และ Mycoplasma (ไมโคพลาสมา) สามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อได้

ปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาสการติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ

  1. มีท่อปัสสาวะที่ค่อนข้างสั้น
  2. ในหญิงที่มีการเช็ดทำความสะอาดที่ไม่เหมาะสม  เช่น การเช็ดจากหลังไปหน้า นำพาให้เชื้อแบคทีเรียจากรูทวารมายังท่อปัสสาวะได้
  3. ในชายที่มีต่อมลูกหมากขนาดใหญ่ หรือมีภาวะต่อมลูกหมากโต (Benign Prostate Hyperplasia-BPH)
  4. ปัสสาวะน้อย จากการที่ดื่มน้ำปริมาณน้อยเกินไป
  5. เป็นนิ่วบริเวณกรวยไต หรือการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ
  6. การมีเพศสัมพันธ์
  7. การใช้ห่วงคุมกำเนิด หรือใช้สารทำลายเชื้ออสุจิในการคุมกำเนิด
  8. วัยหมดประจำเดือน ซึ่งเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงระบบทางเดินปัสสาวะในผู้หญิง
  9. ผู้สูงอายุ
  10. การใช้สายสวนปัสสาวะในการขับปัสสาวะ
  11. ได้รับการผ่าตัด หรือมีหัตถการบริเวณที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินปัสสาวะในช่วงที่ผ่านมา
  12. เป็นโรคเบาหวาน หรือโรคอื่นที่ทำให้ภูมิคุ้มกันในร่างกายลดลง
  13. การกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน
  14. ผู้ที่มีประวัติติดเชื้อทางเดินปัสสาวะตอนเด็ก

อาการของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

  • ปัสสาวะบ่อย
  • ปัสสาวะกะปริบกะปรอย
  • ปัสสาวะแสบขัด
  • ปัสสาวะเป็นเลือด
  • ปัสสาวะเป็นหนอง
  • ปวดท้องน้อย
  • เจ็บชายโครง ปวดบั้นเอว
  • หนาวสั่น เป็นไข้

โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในหญิงตั้งครรภ์

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในหญิงตั้งครรภ์เป็นปัญหาที่พบบ่อย เนื่องจากการตั้งครรภ์ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านร่างกายรวมทั้งระบบทางเดินปัสสาวะ   การที่มดลูกขยายตัวทำให้กดกระเพาะปัสสาวะและท่อไต  รวมทั้งในช่วงนี้ยังมีเลือดไหลเวียนเพิ่มมากขึ้น  หากพบว่ามีอาการผิดปกติเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะแสบขัด  ปัสสาวะขุ่น  มีไข้สูง หนาวสั่น ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีเพื่อรักษา  เนื่องจากการติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนระหวางตั้งครรภ์ได้หลายอย่าง เช่น  ทารกน้ำหนักน้อย  ทารกเจริญเติบโตช้า  ทารกมีโอกาสคลอดก่อนกำหนด   

ภาวะแทรกซ้อนของการเกิดโรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ

ส่วนใหญ่แล้ว การติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะจะไม่ทิ้งร่องรอยความเสียหายไว้ หากได้รับการรักษาโดยเร็ว แต่สำหรับผู้ที่ไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้ดังต่อไปนี้

  1.  เกิดความเสียหายต่อไตอย่างถาวร
  2. เกิดการติดเชื้อซ้ำ
  3. หากเกิดในหญิงตั้งครรภ์ โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะจะเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่ทำให้ทารกคลอดก่อนกำหนด หรือมีน้ำหนักแรกเกิดน้อย
  4. ทำให้ท่อปัสสาวะในผู้ชายตีบแคบลง
  5. อาจทำให้เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) โดยเฉพาะในกรณีที่ติดเชื้อบริเวณไต (urosepsis) ซึ่งมีอันตรายถึงแก่ชีวิต

การป้องกันการเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

วิธีการต่อไปนี้ สามารถช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้

  • ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอในแต่ละวันเพื่อช่วยกำจัดเชื้อแบคทีเรียออกมาได้ง่ายขึ้น
  • หลีกเลี่ยงการกลั้นปัสสาวะที่นานเกินไป
  • หลังปัสสาวะ หรืออุจาระ ควรทำความสะอาดให้ถูกวิธี โดยเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลัง
  • รีบถ่ายปัสสาวะโดยเร็ว หลังจากการมีเพศสัมพันธ์
  • หลีกเลี่ยงการใช้สารระงับกลิ่น  อุปกรณ์ฉีดล้าง   แป้ง หรือผลิตภัณฑ์ของผู้หญิงอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดการระคายเคืองบริเวณอวัยวะเพศ
  • เลือกใช้วิธีคุมกำเนิดอื่น ๆ แทนการใช้ห่วงคุมกำเนิด สารทำลายเชื้ออสุจิ หรือใช้ถุงยางอนามัยที่ไม่มีสารหล่อลื่น
  • ไม่ใส่ชุดชั้นในที่อับชี้น หรือคับแน่นจนเกินไป 
  • การดื่มน้ำแครนเบอร์รี หรือสารสกัดจากแครนเบอร์รี ซึ่งมีสารสำคัญที่เรียกว่า "PAC"  อาจขจัดแบคทีเรีย E.Coli   และช่วยป้องกันการเกิดโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้ แม้ว่าจะยังไม่มีการศึกษาที่ช่วยยืนยัน แต่การดื่มน้ำแครนเบอร์รีก็ไม่ได้ทำให้เกิดโทษใด ๆ ต่อร่างกาย ดังนั้นจึงสามารถดื่มได้

เนื่องจากโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หากเป็นแล้วแม้จะรักษาให้หายได้ แต่ก็มีโอกาสกลับมาเป็นได้ใหม่อีกหากมีพฤติกรรมเสี่ยง ดังนั้นทางที่ดีที่สุดคือ "ป้องกันตนเอง" ไม่ให้ติดเชื้อจะเป็นวิธีที่ดีที่สุด รวมทั้งหมั่นสังเกตตนเอง หากมีความผิดปกติที่ระบบทางเดินปัสสาวะควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย  


ที่มาของข้อมูล

Urinary tract infection (UTI) (https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/urinary-tract-infection/symptoms-causes/syc-20353447), 30 January 2019.

Christian Nordqvist, What to know about kidney infections (https://www.medicalnewstoday.c...), 27 November 2017.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

บทความต่อไป
อาการของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
อาการของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่