Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

รู้จักวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีจำเป็นหรือไม่? ต้องฉีดกี่เข็ม? ฉีดที่ไหน อยู่ได้กี่ปี? และมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง?
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 12 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 12 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 531,610 คน

รู้จักวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี

ไวรัสตับอักเสบบีเป็นเชื้อไวรัสที่อันตรายอย่างมาก หากผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสชนิดนี้แล้วไม่รักษาอาจลุกลามจนทำให้เกิดโรคตับแข็ง หรือมะเร็งตับได้ เมื่อ พ.ศ.2558 องค์การอนามัยโลกเปิดเผยว่า ทั่วโลกมีผู้ป่วยด้วยโรคตับอักเสบจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังจำนวน 240 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีประมาณ 780,000 รายต่อปี 

อย่างไรก็ตาม เราสามารถป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีได้ง่ายๆ ด้วยการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งถือเป็นวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี ลดเพิ่ม 15%

กันไว้ก่อน! รับเชื้อง่ายกว่าเอดส์ผ่านการสัก เจาะ และมีเพศสัมพันธ์ อาจกลายเป็นตับแข็งและมะเร็งตับได้

Istock 977304138

รู้จักโรคไวรัสตับอักเสบบี

เมื่อเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (HBV) เข้าสู่ร่างกาย จะเข้าไปอาศัยที่เซลล์ตับและอาจอยู่ได้นานนับปีโดยที่ร่างกายไม่แสดงอาการใดๆ เลย แต่เมื่อไรที่ภูมิคุ้มกันร่างกายตรวจพบว่า มีไวรัสอาศัยอยู่ในเซลล์ตับก็จะเข้ากำจัดไวรัสโดยอัตโนมัติ ทั้งนี้ภูมิคุ้มกันของเราจะทำลายเซลล์ตับไปด้วยทำให้ตับเกิดการอักเสบ นานวันเข้าก็จะเกิดเป็นตับแข็งและอาจกลายเป็นมะเร็งตับในที่สุด

นอกจากนี้ไวรัสตับอักเสบยังสามารถติดต่อกันได้หลากหลายช่องทาง ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อจากแม่สู่ลูก ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จากการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน หรือติดต่อจากการรับเลือด

ทั้งนี้วิธีป้องกันไวรัสตับอักเสบ นอกเหนือจากการหลีกเลี่ยงสาเหตุการติดต่อดังที่กล่าวไปข้างต้นแล้ว การฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีก็ถือเป็นหนึ่งในวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพ ปัจจุบันวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีถือเป็นวัคซีนพื้นฐานที่แพทย์แนะนำให้แก่ทารก

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีทำงานอย่างไร?

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีประกอบด้วยโปรตีนที่ผิวของไวรัส (HBsAg) ซึ่งไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย แต่จะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันเชื้อไวรัสตับอักเสบบีขึ้นมาโดยอัตโนมัติ หากร่างกายได้รับเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเมื่อใด ภูมิคุ้มกันจะจดจำได้และเข้าทำลายอย่างทันท่วงที

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีต้องฉีดกี่เข็ม?

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีต้องฉีดทั้งหมด 3 เข็ม โดยจะฉีดห่างกันตามระยะเวลาที่กำหนดดังนี้

  • เข็มที่ 1 ฉีดได้ตามความสะดวก
  • เข็มที่ 2 ฉีดหลังจากเข็มแรก 1 เดือน
  • เข้มที่ 3 ฉีดหลังจากเข็มที่ 2 ประมาณ 5 เดือน

หากคุณลืมฉีดเข็มที่ 2 หรือเข็มที่ 3 ให้รีบเข้ารับการฉีดทันทีที่คุณนึกได้ 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจมะเร็งที่รพ.ชั้นนำ จองคิวให้ ไม่ต้องรอ

คัดกรองให้สบายใจ เลือกได้จากกว่า 30 โปรแกรม ลดเพิ่ม 15% วันนี้

Istock 500358904

เตรียมตัวอย่างไร ก่อนฉีดวัคซีน?

การเตรียมตัวก่อนฉีดวัคซีนนั้น แนะนำให้ตรวจหาภูมิต้านทานต่อเชื้อไวรัสก่อน เนื่องจากเด็กส่วนใหญ่ที่เกิดหลังจาก พ.ศ.2533 เป็นต้นไป มักได้รับการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีอยู่แล้ว ซึ่งหากร่างกายมีภูมิต้านทานแล้วก็ไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนอีก

ในกรณีที่ตรวจหาภูมิต้านทานต่อเชื้อไวรัสก่อนฉีดวัคซีน ควรเผื่อเวลาสำหรับรอผลตรวจประมาณ 2 ชั่วโมง โดยอาจใช้เวลามากหรือน้อยกว่านี้ขึ้นอยู่กับแต่ละสถานพยาบาล

ทั้งนี้ประมาณ 1-2 เดือน หลังจากได้รับวัคซีนครบทั้ง 3 เข็ม ควรตรวจเลือดเพื่อหาภูมิต้านทานไวรัสตับอักเสบบี ถ้าภูมิคุ้มกันยังไม่ปรากฏก็ควรฉีดวัคซีนกระตุ้นเพิ่มเติม

คำถาม: กรณีทำงานกะกลางคืน หลังจากออกกะในตอนเช้าและยังไม่ได้นอนพักผ่อน สามารถตรวจหาภูมิต้านทานได้หรือไม่?
ตอบ สามารถตรวจได้

คำถาม: หากเคยตรวจภูมิต้านทานหรือการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีมาแล้ว ผลที่ได้ต้องไม่เกินกี่เดือน จึงจะไม่ต้องตรวจซ้ำอีกครั้งก่อนการฉีดวัคซีน?
ตอบ ประมาณ 3 เดือน หากตรวจมานานกว่านั้นควรตรวจใหม่

คำถาม: ผลการตรวจต้องเป็นอย่างไร จึงจะฉีดวัคซีนได้?
ตอบ ผลตรวจไม่พบการติดเชื้อ (HBsAg negative) และไม่มีภูมิต้านทาน (anti-HBs negative, anti-HBc negative)

คำถาม: หากพบการติดเชื้อ (HBsAg positive) ฉีดวัคซีนได้หรือไม่?
ตอบ จะเป็นการรักษา แทนการฉีดวัคซีน

ผลตรวจการติดเชื้อหรือภูมิต้านทานต่อไวรัสตับอักเสบบี?

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี มีประสิทธิภาพแค่ไหน?

ส่วนใหญ่ประมาณ 1 เดือน หลังจากได้รับวัคซีนเข็มที่ 2  ระดับภูมิคุ้มกันในร่างกายจะสูงพอที่จะป้องกันการติดเชื้อได้แล้ว และเมื่อได้รับวัคซีนครบ 3 เข็ม พบว่า ผู้ได้รับวัคซีนร้อยละ 97 จะสร้างภูมิคุ้มกันซึ่งคาดว่า จะป้องกันการติดเชื้อได้นานตลอดชีวิต อย่างไรก็ตาม มีผู้ได้รับวัคซีนร้อยละ 1-3% ที่ร่างกายไม่สร้างภูมิคุ้มกันเช่นกัน จึงควรมีการตรวจหาภูมิคุ้มกันหลังฉีดวัคซีนเพื่อยืนยันผลอีกครั้ง 

จากอัตราการป้องกันการติดเชื้อที่ค่อนข้างสูง การฉีดวัคซีนจึงช่วยลดจำนวนผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบได้สูง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจมะเร็งที่รพ.ชั้นนำ จองคิวให้ ไม่ต้องรอ

คัดกรองให้สบายใจ เลือกได้จากกว่า 30 โปรแกรม ลดเพิ่ม 15% วันนี้

Istock 500358904

ใครที่ควรฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี?

ทุกคนควรเข้ารับการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีเพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดโรคตับ หากคุณไม่แน่ใจว่า ตนเองมีภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบบี หรือไม่ ควรเข้ารับการตรวจเพื่อยืนยันผลให้แน่ชัด และหากผลการตรวจไม่พบว่า ร่างกายมีภูมิคุ้มกันก็ควรฉีดวัคซีนป้องกันทันที

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีมีความปลอดภัยหรือไม่?

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีนับว่า เป็นวัคซีนที่ปลอดภัยทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ หลังจากฉีดวัคซีนแล้วมักไม่มีผลข้างเคียงใดๆ เกิดขึ้น อาจมีอาการ เจ็บ บวม แดง คัน ที่ตำแหน่งที่ฉีดยา หรืออาจมีไข้ต่ำๆ บ้าง แต่จะหายได้เองภายใน 1-2 วัน แต่ถ้าหลังจากฉีดวัคซีนแล้ว คุณมีอาการวิงเวียน หัวใจเต้นเร็ว มีไข้สูง อ่อนเพลีย เกิดลมพิษ หรือหายใจเร็ว ให้รีบไปพบแพทย์ทันที เพราะคุณอาจแพ้วัคซีนดังกล่าวได้   อย่างไรก็ตาม มีผู้ที่แพ้วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีน้อยมาก

หญิงมีครรภ์สามารถฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีได้หรือไม่?

หากกำลังเตรียมพร้อมตั้งครรภ์สามารถฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีได้ แต่กรณีที่ตั้งครรภ์ไปแล้ว สถานพยาบาลส่วนใหญ่อาจไม่แนะนำให้ฉีด

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (Centers of Disease Control and Prevention: CDC) ไม่ได้มีข้อห้ามสำหรับการฉีดวัคซีนชนิดนี้ในหญิงมีครรภ์ เพราะยังไม่พบอันตรายที่ส่งผลต่อทารกในครรภ์ 

CDC แนะนำให้ฉีดวัคซีนในคนที่มีความเสี่ยงต่อโรคนี้ และตรวจแล้วไม่พบว่ามีการติดเชื้อ โดยสามารถฉีดได้ 3 เข็มเหมือนกับคนทั่วไป

หญิงมีครรภ์ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี และแนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกัน ได้แก่ 

  • ผู้ที่มีคู่นอนมากกว่า 1 คน ในช่วง 6 เดือน ที่ผ่านมา
  • ผู้ที่เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือได้รับการรักษาอยู่
  • ผู้ที่มีประวัติการใช้สารเสพติดทางเข็มฉีดยา
  • ผู้ที่มีคู่นอนติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีรักษาได้หรือไม่?

วัคซีนจะช่วยป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเท่านั้นแต่ไม่สามารถรักษาโรคนี้ได้ และหากคุณติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีแล้วไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนอีก แต่ต้องรักษาด้วยวิธีอื่นโดยแพทย์ และติดตามการรักษาอย่างเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม หากคุณสงสัยว่า ตนเองอาจติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี เช่น สัมผัสกับสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ หรือมีเพศสัมพันธ์กับผู้ติดเชื้อ โดยที่ไม่เคยได้รับวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีมาก่อนจะต้องรีบไปพบแพทย์ภายใน 2 สัปดาห์ เพราะวัคซีนรวมถึงยาบางชนิด สามารถลดโอกาสเสี่ยงของการติดเชื้อได้ 

วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีฉีดได้ที่ไหน?

ปัจจุบันโรงพยาบาลทั้งรัฐและเอกชน รวมถึงคลินิกชุมชน สถานีอนามัย มีบริการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีแทบทุกแห่ง ราคาค่าฉีดวัคซีนเริ่มต้นที่เข็มละประมาณ 200 บาท ขึ้นอยู่กับแต่ละโรงพยาบาล สนใจแพ็คเกจฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีตรวจสอบได้ที่นี่

ที่มาของข้อมูล

Chang YC, Wang JH, Chen YS, Lin JS, Cheng CF, Chu CH. Hepatitis B virus vaccination booster does not provide additional protection in adolescents: a cross-sectional school-based study. BMC Public Health. 2014;14:991. Published 2014 Sep 23. doi:10.1186/1471-2458-14-991

Is It Safe to Get Vaccinations During Pregnancy? (https://www.webmd.com/baby/pregnancy-is-it-safe-to-get-vaccinations#2)

Guidelines for Vaccinating Pregnant Women (https://www.cdc.gov/vaccines/pregnancy/hcp-toolkit/guidelines.html), August 2016


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป