มะเร็งและโรคร้าย

การเบื่ออาหาร กับโรคไข้หวัด

Istock 473196636 m

a20.gif เวลาไม่สบาย เป็นหวัดหรือมีไข้ แม้มีอาหารเลิศรสหรือของที่เคยชอบวางตรงหน้าก็มักจะกินไม่ลง ความอยากอาหารลดถอยหรือน้อยเต็มที่ แทบอยากจะเบือนหน้าหนี หรือผลักไสอาหารไปให้พ้นหูพ้นตา บางคนไม่รับรู้รสอาหารเลย ต่อให้อร่อยเพียงใด กลับรู้สึกเฝื่อนเต็มประดา อาจรู้สึกเหมือนเบื่อหรือเหม็นคาวอาหารอย่างที่ไม่เคยเห็น บางครั้งอาจรู้สึกฝืดคอหรือเจ็บคอแทบจะกลืนไม่ลง

แต่ในช่วงนั้นร่างกายกลับต้องการอาหารมากกว่าปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อมีไข้ ขบวนการเผาผลาญของร่างกายทำงานหนักขึ้น นั่นคือเผาผลาญพลังงานในอัตราสูงขึ้น และใช้พลังงานที่มีอยู่หมดสิ้นอย่างรวดเร็วกว่าปกติ จึงต้องการพลังงานจากภายนอกไปทดแทนส่วนที่ใช้หมดไป
ประมาณว่าเมื่ออุณหภูมิในร่างกายสูงกว่าปกติหนึ่งองศาเซลเซียส ร่างกายต้องการพลังงานเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 13 หรืออีกนัยหนึ่ง ต้องกินอาหารมากกว่าปกติร้อยละ 13 ยิ่งมีไข้สูงก็ยิ่งต้องกินมากขึ้นตามสัดส่วน



 

a20.gif แต่คนที่มีไข้กลับกินไม่ลง นอกจากจะไม่ได้รับอาหารเพิ่มขั้นแล้ว ยังกินได้น้อยกว่าปกติ ร่างกายจึงต้องเอาพลังงานที่สะสมมาใช้ ทั้งไขมันและกล้ามเนื้อถูกใช้เป็นพลังงานแทนอาหาร หากเจ็บไข้ไม่สบายเพียงสองสามวัน อาจจะไม่มีความเปลี่ยนแปลงให้เห็นปรากฏภายนอก แต่ถ้าเป็นไข้อยู่หลายวันย่อมเห็นชัด เวลาเป็นไข้ใหม่ ๆ จึงรู้สึกอ่อนเพลียซูบผอมและซีดเซียว

a20.gif ในขณะเดียวกัน ร่างกายอาจต้องสู้กับโรค หากเป็นโรคติดเชื้อซึ่งมีจุลินทรีย์เป็นต้นเหตุ ภูมิต้านทานโรคจะถูกผลิตขึ้นเพื่อต่อสู้ขับเคี่ยวกับเชื้อโรคด้วย
ขบวนการต้านทานโรคของร่างกายเป็นเรื่องซับซ้อน แต่พอสรุปได้ว่า เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย ร่างกายต้องผลิตสารหลายอย่างขึ้นต่อสู้ เป็นต้นว่าผลิตเม็ดโลหิตขาวขึ้นเป็นจำนวนมาก จะแพ้หรือชนะเชื้อโรคนั้น ขึ้นอยู่กับคุณภาพหรือประสิทธิภาพของภูมิต้านทานโรคที่ผลิตขึ้น


 

อาหารเป็นสิ่งหนึ่งที่จำเป็นในการสร้างภูมิต้านทานโรค โปรตีน เกลือแร่และวิตามิน
จะต้องมีพร้อมที่จะใช้เป็นวัตถุดิบได้อย่างทันท่วงที
อำนาจต้านทานโรคจึงขึ้นอยู่กับภาวะโภชนาการของร่างกายโดยตรง


a20.gif คนที่มีภาวะโภชนาการดี กินอาหารเพียงพอทั้งด้านคุณภาพและปริมาณ ย่อมมีอำนาจต้านทานโรคสูงกว่าคนที่ไม่สนใจเรื่องอาหารการกิน ปล่อยปละละเลยจนเกิดภาวะทุพโภชนาการ คนที่มีภาวะโภชนาการดี มีสารอาหารหลายอย่างสะสมไว้ในร่างกายเพียงพอที่จะใช้ต้านทานโรค ถึงจะได้รับเชื้อโรคก็อาจไม่มีอาการเจ็บไข้ ภูมิต้านทานโรคที่มีประสิทธิภาพทำลายเชื้อให้หมดสิ้นไปแล้ว ก่อนที่เชื้อโรคจะมีโอกาสสำแดงฤทธิ์

a20.gif ในคราวที่เพลี่ยงพล้ำ เชื้อโรคเหนือกว่าอำนาจต้านทานโรคคนที่มีภาวะโภชนาการดีมาตลอดก็มักเจ็บไข้เพียงระยะสั้น อาศัยสารอาหารที่กักตุนไว้แต่ดั้งเดิม รวมกำลังกับอาหารบำรุงในระหว่างที่มีไข้ ช่วยส่งให้ภูมิต้านทานโรคมีชัยชนะอย่างรวดเร็ว ทำให้เจ็บไข้ไม่นานวัน หายเป็นปกติในไม่ช้า

a20.gif ตรงกันข้าม คนที่มีภาวะโภชนาการไม่ดี ไม่ถึงกับอดอยากหรืออดมื้อกินมื้อ เพียงกินอาหารอย่างไม่ได้สัดส่วน ทำให้ขาดสารอาหารบางอย่าง มักเจ็บไข้บ่อย ๆ และคราวละหลายวัน อาจต้องเสียเงินค่ารักษาพยาบาลเป็นจำนวนมาก เมื่อเทียบกับค่าอาหารนั้นถูกกว่าค่าหมอค่ายาเป็นหลายเท่า

ในปัจจุบันถือว่า โภชนาการเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาโรค

a20.gif นักโภชนาการร่วมในทีมรักษาพยาบาลด้วย ยิ่งเจ็บหนัก ก็ยิ่งต้องดูแลเรื่องอาหารเป็นพิเศษ หากผู้ป่วยไม่กินอาหาร ไม่มีการรอให้กลับอยากอาหารเหมือนเดิม แล้วจึงค่อยเร่งบำรุง บัดนี้ต้องให้อาหารทางสายยางบ้าง ทางเส้นเลือดบ้าง จนได้สารอาหารเท่าที่ร่างกายต้องการอย่างไม่ขาดตอน

a20.gif ฉะนั้นในยามที่มีไข้ แม้จะเป็นไข้หวัดธรรมดา ควรพยายามกินอาหารให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ แม้ต้องกล้ำกลืนฝืนใจเพียงใดก็ตาม ไม่จำเป็นต้องกินอาหารหนักอย่างปกติ หรือหมูเห็ดเป็ดไก่ราคาแพง อาจกินทีละน้อยแต่หลายครั้งหรือวันละหลายมื้อขึ้น

อาหารที่ย่อยง่ายและไม่มีไขมันมากเหมาะที่สุด


a20.gif ข้าวต้มเครื่องที่ไม่เลี่ยนมาก โจ๊ก ซุปไก่ หรือซุปสาคูล้วนคล่องคอกลืนง่าย เครื่องดื่มชงอุ่น ๆ ประเภทบำรุงกำลังควรทานได้วันละหลายแก้ว ช่วยเสริมคุณค่าทางโภชนาการ น้ำผลไม้ เช่น น้ำส้มช่วยเสริมิตามินซี ไอศกรีมหรือเยลลี่เย็น ๆ อาจเหมาะสำหรับคนไข้บางคนที่คอร้อนผ่า ต้องการของเย็นมาบรรเทา รวมพลังงานที่ได้รับทั้งวันได้ยิ่งมากยิ่งดี

ไม่ต้องเกรงว่าจะกินอาหารมากเกินไปจนทำให้อ้วน

a20.gif ในระหว่างนั้นเพียงแค่ให้ได้รับอาหารเพียงพอกับความต้องการที่เพิ่มขึ้น ก็ทำได้ยากเสียแล้ว แม้คนปรนนิบัติจะพลิกแพลง ปรุงรส ตกแต่งให้อาหารน่ากินที่สุด ผู้ป่วยน้อยคนนักจะกินอาหารได้มากเท่ากับปกติ ส่วนใหญ่ท้อแท้ทอดอาลัย เมื่อไม่มีความอยากก็เลยไม่กิน หรือกินไม่ลงจึงกินเพียงมื้อเดียว แต่เมื่อรู้ว่าร่างกายต้องการอาหาร ก็ควรฝืนใจกิน คิดเสียว่าเป็นยาอย่างหนึ่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ