จิตวิทยา

บุคลิกภาพคืออะไร และทำไมมันจึงสำคัญ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
Istock 538676602

เกือบทุกวัน เราจะต้องมีการบรรยายและพูดถึงบุคลิกภาพของผู้คนที่อยู่รอบตัว ไม่ว่าเราจะสังเกตหรือไม่ก็ตามแต่การพูดคุยเหล่านี้ก็มักเกี่ยวกับว่าทำไมพวกเขาจึงมีพฤติกรรมที่แตกต่างกันซึ่งก็เป็นการทำงานที่คล้ายคลึงกับนักจิตวิทยาเกี่ยวกับบุคลิกภาพ

ในขณะที่พวกเราประเมินบุคลิกภาพอย่างไม่เป็นทางการโดยเน้นไปที่แต่ละบุคคล แต่นักจิตวิทยาเกี่ยวกับบุคลิกภาพนั้นจะใช้มุมมองของบุคลิกภาพที่สามารถใช้ได้กับทุกคน การศึกษาเกี่ยวกับบุคลิกภาพนำไปสู่การพัฒนาทฤษฎีที่ช่วยอธิบายว่าบุคลิกภาพนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไรและทำไม

คำนิยามของคำว่าบุคลิกภาพ

สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจก็คือคำว่าบุคลิกภาพนั้นหมายความว่าอย่างไร คำว่าบุคลิกภาพ (personality) นั้นมีรากศัพท์มาจากภาษาละตินคำว่า persona ซึ่งหมายถึงหน้ากากที่ผู้แสดงสวมใส่เวลาเล่นละครเป็นตัวละครต่าง ๆ หรือเพื่อปกปิดอัตลักษณ์ของตนเอง

คำนิยามแบบสั้น ๆ ของคำนี้ก็คือ บุคลิกภาพนั้นเป็นลักษณะและรูปแบบของความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมรวมกันและทำให้แต่ละคนมีอัตลักษณ์ของตัวเอง นอกเหนือไปจากนี้ก็คือบุคลิกภาพนั้นเกิดขึ้นภายในบุคคลและคงอยู่อย่างค่อนข้างคงที่ตลอดชีวิต

คำจำกัดความอื่น ๆ ของคำว่าบุคลิกภาพ

  • บุคลิกภาพ หมายถึง ลักษณะรูปแบบของความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม ร่วมกับกระบวนการทางจิตที่อยู่เบื้องหลังรูปแบบเหล่านั้น คำนิยามนี้หมายความว่าในหมู่นักจิตวิทยาทั้งหมด ผู้ที่ศึกษาเกี่ยวกับบุคลิกภาพนี้จะมีจุดมุ่งหมายเฉพาะ คือเพื่อการอธิบายคนทั้งคน
  • ถึงแม้ว่าจะไม่มีคำจำกัดความที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วกันในหมู่นักทฤษฎีทางบุคลิกภาพ แต่เราก็สามารถพูดได้ว่าบุคลิกภาพนั้นเป็นรูปแบบของลักษณะที่ถาวรและมีความแตกต่างระหว่างบุคคลที่ทำให้พฤติกรรมของคนคนนั้นที่แสดงออกอย่างสม่ำเสมอและเป็นอัตลักษณ์

องค์ประกอบของบุคลิกภาพ

แล้วอะไรทำให้เกิดบุคลิกภาพ ? อย่างที่ได้อธิบายไว้ในคำจำกัดความด้านบน คุณอาจจะคาดว่ารูปแบบของความคิดและอารมณ์นั้นเป็นองค์ประกอบหลักในการเกิดบุคลิกภาพ บางลักษณะที่สำคัญของบุคลิกภาพประกอบด้วย

  • ความสม่ำเสมอ – มันต้องเป็นพฤติกรรมที่เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอและสังเกตได้ เพราะแต่ละคนมักจะมีการแสดงออกที่เหมือนกันหรือคล้ายคลึงกันในแต่ละสถานการณ์
  • จิตวิทยาและจิตวิทยา – บุคลิกภาพเป็นโครงสร้างทางจิตวิทยา แต่นักวิจัยเสนอว่ามันอาจจะได้รับผลกระทบมาจากกระบวนการทางชีววิทยาและความต้องการร่วมด้วย
  • มันส่งผลต่อพฤติกรรมและการกระทำ – บุคลิกภาพนั้นไม่ได้ส่งผลต่อแค่วิธีที่เราเคลื่อนไหวและตอบสนองไปตามสภาพแวดล้อม แต่มันยังเป็นสิ่งที่ทำให้เราแสดงออกในรูปแบบเฉพาะ
  • แสดงออกอย่างหลากหลาย – บุคลิกภาพนั้นมีการแสดงออกในหลาย ๆ ด้านนอกเหนือจากพฤติกรรม มันยังสามารถเห็นได้จากวิธีการคิด ความรู้สึก ความสัมพันธ์ใกล้ชิด และปฏิสัมพันธ์ในสังคมอีกด้วย

ทฤษฎีเกี่ยวกับบุคลิกภาพ

มีหลายทฤษฎีที่อธิบายว่าบุคลิกภาพนั้นถูกพัฒนาขึ้นมาอย่างไร โดยแนวความคิดที่แตกต่างกันในแต่ละโรงเรียนที่สอนจิตวิทยานั้นอาจจะส่งผลต่อทฤษฎีต่อไปนี้ได้

ตัวอย่างมุมมองหลัก ๆ เกี่ยวกับบุคลิกภาพ คือ

  • Type theories เป็นมุมมองแบบแรก ๆ ที่มีต่อบุคลิกภาพ ทฤษฎีนี้เสนอว่ารูปแบบของบุคลิกภาพนั้นมีอยู่จำกัด ซึ่งอาจมีความเกี่ยวข้องกับผลที่ได้มาจากทางชีววิทยา
  • Trait theories มองบุคลิกภาพว่าเป็นผลมาจากลักษณะภายในซึ่งมีรากฐานมาจากพันธุกรรม
  • Psychodynamic theories ได้รับอิทธิพลอย่างมากมาจากงานของ Sigmund Freud และเน้นที่ผลของสัญชาตญาณที่มีต่อบุคลิกภาพ ทฤษฎีนี้ประกอบด้วย psychosexual stage theory ของ Sigmund Freud และ stages of psychosocial development ของ Erik Erikson
  • Behavioral theories เสนอว่าบุคลิกภาพนั้นเป็นผลมาจากปฏิกิริยาระหว่างบุคคลกับสิ่งแวดล้อม ผู้ที่ศึกษาทฤษฎีเกี่ยวกับพฤติกรรมนี้จะศึกษาพฤติกรรมที่สังเกตและวัดได้ และปฏิเสธทฤษฎีที่มาจากความคิดและความรู้สึกภายใน ตัวอย่างนักคิดในกลุ่มนี้เช่น B.F. Skinner และ John B. Watson
  • Humanist เป็นทฤษฎีที่เน้นถึงความสำคัญของจิตวิญญาณอิสระและประสบการณ์ของแต่ละบุคคลที่ทำให้เกิดการพัฒนาบุคลิกภาพ ตัวอย่างนักคิดในกลุ่มนี้ประกอบด้วย Carl Rogers และ Abraham Maslow

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับความผิดปกติด้านบุคลิกภาพ (Personality Disorder)
ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับความผิดปกติด้านบุคลิกภาพ (Personality Disorder)

มีการเปลี่ยนแปลงไม่มากนักในตำราวินิจฉัยด้านความผิดปกติทางจิตฉบับที่ 5 (DSM-5)

สถิติของโรคบุคลิกภาพแปรปรวนแบบก้ำกึ่ง
สถิติของโรคบุคลิกภาพแปรปรวนแบบก้ำกึ่ง

โรคบุคลิกภาพแปรปรวนแบบก้ำกึ่งพบได้บ่อยกว่าที่คุณคิด

ภาวะบุคลิกภาพผิดปกติชนิดก้ำกึ่ง Borderline personality disorder (BPD) จะมีผลต่อเพศสัมพันธ์ของคุณอย่างไร
ภาวะบุคลิกภาพผิดปกติชนิดก้ำกึ่ง Borderline personality disorder (BPD) จะมีผลต่อเพศสัมพันธ์ของคุณอย่างไร

ภาวะบุคลิกภาพผิดปกติชนิดก้ำกึ่ง Borderline personality disorder (BPD) จะบั่นทอนความใกล้ชิดของคู่รักได้อย่างไร