Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

กรุ๊ปเลือดคืออะไร...ทำไมถึงสำคัญ?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 16 ต.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,360,313 คน

กรุ๊ปเลือดคืออะไร...ทำไมถึงสำคัญ?

เชื่อว่าแทบทุกคนคงเคยได้ยินคำว่า กรุ๊ปเลือด หมู่เลือด หรือหมู่โลหิต และหลายๆ คนก็คงทราบกรุ๊ปเลือดของตัวเองดี เป็นที่รู้กันว่ากรุ๊ปเลือดมีความสำคัญมากโดยเฉพาะเวลาบริจาคและรับเลือด ถึงขนาดต้องมีการระบุไว้ในบัตรประชาชน ยิ่งกว่านั้น ทุกวันนี้ยังมีทฤษฎีทายนิสัยตามกรุ๊ปเลือดอีก แต่เรารู้ไหมว่า ที่จริงแล้วกรุ๊ปเลือดคืออะไร แล้วทำไมเราจึงมีกรุ๊ปเลือดต่างกันได้

กรุ๊ปเลือดคืออะไร?

กรุ๊ปเลือด หรือ หมู่เลือด (blood group) นั้นแบ่งแยกตาม แอนติเจน (antigen) ที่อยู่บนผิวเม็ดเลือดแดง ซึ่งเป็นสารชีวเคมีชนิดไกลโคโปรตีนและไกลโคไลปิดที่ร่างกายสร้างขึ้น ทำให้แต่ละหมู่เลือดมีลักษณะที่จำเพาะ ในปัจจุบันมีการค้นพบแอนติเจนบนผิวเม็ดเลือดแดงหลายร้อยชนิด และสามารถแบ่งหมู่เลือดได้มากกว่า 30 ระบบ โดยระบบที่เรารู้จักกันดี คือหมู่เลือดตามระบบ ABO นั่นเอง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad

หมู่เลือดระบบ ABO

เป็นระบบกรุ๊ปเลือดที่สำคัญที่สุดโดยเฉพาะในการให้และรับเลือด หมู่เลือดในระบบนี้ ประกอบด้วยกรุ๊ป A, B, O และ AB ซึ่งแต่ละกรุ๊ปจะมีชนิดแอนติเจนบนผิวเม็ดเลือดแดงแตกต่างกัน อีกทั้งร่างกายเรายังสร้าง แอนติบอดี (antibody) หรือสารต่อต้านแอนติเจนที่เราไม่มีด้วย ดังนั้นการให้เลือดไม่ตรงหมู่จึงอันตรายมาก เพราะร่างกายจะทำการต่อต้านเม็ดเลือดแดงที่มีแอนติเจนต่างกัน ทำให้มีอาการช็อกและอาจเสียชีวิตได้

รูปแบบแอนติเจนและแอนติบอดีในกรุ๊ปเลือด A, B, O และ AB เป็นดังนี้

  • กรุ๊ปเลือด A มีแอนติเจน A บนผิวเม็ดเลือดแดง และมีแอนติบอดี B ในพลาสมา
  • กรุ๊ปเลือด B มีแอนติเจน B บนผิวเม็ดเลือดแดง และมีแอนติบอดี A ในพลาสมา
  • กรุ๊ปเลือด O ไม่มีทั้งแอนติเจน A และ B บนผิวเม็ดเลือดแดง แต่มีทั้งแอนติบอดี A และ B ในพลาสมา
  • กรุ๊ปเลือด AB มีทั้งแอนติเจน A และ B บนผิวเม็ดเลือดแดง แต่ไม่มีทั้งแอนติบอดี A และ B ในพลาสมา

ในประชากรไทย พบกรุ๊ปเลือด O มากที่สุด คือประมาณ 37% รองลงมาคือกรุ๊ป B 33% กรุ๊ป A 22% และกรุ๊ป AB 8% ตามลำดับ

หมู่เลือดระบบอื่นๆ

แอนติเจนบนผิวเม็ดเลือดแดงไม่ได้มีเพียงแอนติเจน A และ B เท่านั้น แต่มีจำนวนหลายร้อยชนิด ทำให้มีหมู่เลือดอยู่หลายระบบ เช่น Rh, P, Lewis เป็นต้น ระบบที่สำคัญรองลงมาจาก ABO คือระบบ Rh ซึ่งแบ่งโดยดูจาก แอนติเจน D บนเม็ดเลือดแดง หากเม็ดเลือดแดงมีแอนติเจน D จัดว่าเป็นกรุ๊ป Rh+ แต่หากเม็ดเลือดแดงไม่มีแอนติเจน D ก็จัดว่าเป็น Rh- ระบบ Rh มีความสำคัญเนื่องจากคนที่มีกรุ๊ปเลือด Rh- สามารถสร้างแอนติบอดีต่อแอนติเจน D ได้ ดังนั้นในการให้เลือดจึงต้องให้ให้ตรงหมู่ด้วย ในคนไทยมีหมู่เลือด Rh+ มากกว่า 99% ส่วนผู้ที่มีกรุ๊ป Rh- พบน้อยมากไม่ถึง 1%

กรุ๊ปเลือดกับความสัมพันธ์ พ่อ-แม่-ลูก

รูปแบบแอนติเจนบนเม็ดเลือดแดงนั้นถูกกำหนดโดยยีน ซึ่งถ่ายทอดทางพันธุกรรม ดังนั้นผู้ที่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดกัน จึงมีลักษณะการถ่ายทอดหมู่เลือดที่จำเพาะด้วย ในระบบ ABO พ่อแม่ที่มีหมู่เลือดต่างๆ จะถ่ายทอดหมู่เลือดให้ลูกได้ดังนี้

หมู่เลือดพ่อ/แม่

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad

หมู่เลือดพ่อ/แม่

หมู่เลือดลูก

O

O

O

O

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad

A

O หรือ A

O

B

O หรือ B

O

AB

A หรือ B

A

A

A หรือ O

A

B

A, B, O หรือ AB

เรารับเลือดกรุ๊ปไหนได้บ้าง?

 สำหรับหมู่เลือดระบบ ABO การให้เลือดที่ตรงหมู่ผู้รับถือว่าดีที่สุด แต่หากฉุกเฉินจริงๆ ก็อาจให้เลือดหมู่อื่นๆ ได้ ดังตารางนี้

O = รับได้                      × = รับไม่ได้

A

AB

A, B หรือ AB

B

B

B หรือ O

B

AB

A, B หรือ AB

AB

AB

A, B หรือ AB

หมู่เลือดผู้รับ

เม็ดเลือดแดงผู้บริจาค

พลาสมาผู้บริจาค

 

A

B

O

AB

A

B

O

AB

A

O

×

O

×

O

×

×

O

B

×

O

O

×

×

O

×

O

O

×

×

O

×

O

O

O

O

AB

O

O

O

O

×

×

×

O

 

นอกจากระบบ ABO การให้และรับเลือดยังต้องคำนึงถึงกรุ๊ปเลือดในระบบ Rh ด้วย โดยคนที่มี Rh- จะต้องรับเลือดที่มี Rh- เหมือนกันเท่านั้น (ยกเว้นการรับเลือดครั้งแรก สามารถรับ Rh+ ได้ เพราะร่างกายยังไม่มีแอนติบอดี) และนอกจากนี้ ผู้ที่ต้องรับเลือดบ่อยๆ อาจจำเป็นต้องตรวจหมู่เลือดในระบบอื่นๆ ด้วย เพราะการให้เลือดที่ไม่ตรงกรุ๊ปบ่อยครั้ง ก็อาจทำให้ร่างกายเกิดการต่อต้านเลือดที่รับมาจนเป็นอันตรายได้




บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
การให้เลือด การบริจาคเลือด และการระบุหมู่เลือด
การให้เลือด การบริจาคเลือด และการระบุหมู่เลือด

สิ่งที่คุณควรรู้เกี่ยวกับการให้เลือด การบริจาคเลือด และผู้บริจาคเลือดที่สามารถให้เลือดได้กับทุกหมู่

ดูในแอป