ถุงน้ำตับอ่อนคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ย. 1, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 303,599 คน

แม้ว่าถุงน้ำตับอ่อนจะไม่มีอาการแต่ก็ทำให้อาจเกิดอันตรายจนต้องผ่าตัดได้

ตับอ่อนมีขนาดประมาณ 6 นิ้ว (15 เซนติเมตร) เป็นอวัยวะที่เป็นต่อมอยู่ที่ท้องด้านบนซ้ายหลังกระเพาะอาหาร มีหน้าที่หลัก คือ หลั่งเอนไซม์ย่อยอาหารเพื่อย่อยอาหารในลำไส้เล็กและหลั่งฮอร์โมน (โดยเฉพาะอินซูลินและกลูคากอน) เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และอาจมีกระเปาะลักษณะคล้ายถุงเกิดขึ้นที่ผิวหรือในเนื้อตับอ่อนเรียกว่าซิสต์ตับอ่อน (pancreatic cyst) หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าเนื้อตับอ่อนตายที่มีผนังล้อมรอบ (walled-off pancreatic necrosis)

โฆษณาจาก HonestDocs
ดูโปรแกรมตรวจสุขภาพราคาพิเศษที่นี่

ทั้งตรวจประจำปี คัดกรอง เฉพาะทาง ที่โรงพยาบาลชั้นนำ

Health checkup 02

โดยซิสต์หรือถุงน้ำนี้เป็นถุงน้ำธรรมดาหรือจะกลายเป็นมะเร็งก็ได้ โดยถุงน้ำธรรมดาที่ไม่ใช่มะเร็งมักเกิดจากการอักเสบของตับอ่อนถุงน้ำแท้และถุงน้ำเทียม โดยทั่วไปถุงน้ำแท้ของตับอ่อนมีสองกลุ่มใหญ่ๆ แบ่งตามชนิดของของเหลวในถุงน้ำ ได้แก่ ซีรัสซิสต์ (Serouscysts) เป็นถุงน้ำที่มีน้ำเหลวใส และ มิวซินัสซิสต์ (mucinous cysts) เป็นถุงน้ำที่มีน้ำที่หนืดข้นกว่า

โดยซีรัสซิสต์เป็นถุงน้ำที่ไม่มีทางเป็นมะเร็ง แต่มิวซินัสซิสต์จะเริ่มจากเป็นถุงน้ำธรรมดาแล้วจะกลายเป็นมะเร็งหากไม่รักษา และมิวซินัสซิสต์ยังแบ่งเป็นชนิดย่อยๆ อีก เช่น มิวซินัส ซิสติก นีโอพลาสซึม (mucinous cystic neoplasms) ซึ่งมีเนื้อเยื่อรังไข่อยู่ในถุงน้ำ และ อินทราดัคตอล ปาปิลลารี มิวซินัส นีโอพลาสซึม (intraductal papillary mucinous neoplasms) ซึ่งเกิดที่ท่อตับอ่อนหลัก

ถุงน้ำของตับอ่อนจำนวนมากเป็นถุงน้ำเทียม ซึ่งจะไม่มีทางเป็นมะเร็ง โดยถุงน้ำแท้คือถุงที่มีเยื่อหุ้มเป็นเซลล์ที่ชื่อว่า เอพิธีเลียลเซลล์ (epithelial cell) ขณะที่ถุงน้ำเทียมเป็นโพรงหรือที่ว่างในตับอ่อน ซึ่งล้อมรอบด้วยไยพังผืดที่ไม่ใช่เอพิธีเลียล (non-epithelial tissue)

ถุงน้ำเทียมเกิดจากตับอ่อนอักเสบทั้งแบบฉับพลันและเรื้อรัง

การอักเสบของตับอ่อนเกิดขึ้นเมื่อเอนไซม์ย่อยอาหารทำงานเร็วกว่าปกติจึงย่อยเซลล์ของตับอ่อนเอง ตับอ่อนอักเสบเรื้อรังมักเกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนักเป็นเวลานาน ส่วนตับอ่อนอักเสบฉับพลันมักเกิดจากนิ่วในทางเดินน้ำดี (เกิดมากขึ้นเมื่อดื่มแอลกอฮอล์) ประมาณ 5-16% ของผู้ป่วยตับอ่อนอักเสบแบพลันจะเกิดถุงน้ำเทียมของตับอ่อนและประมาณ 20-40% ของผู้ป่วยตับอ่อนอักเสบเรื้อรังก็จะเกิดถุงน้ำเทียมของตับอ่อนตามมา อ้างอิงจากรายงานในปี ค.ศ. 2006 ของวารสารโรคระบบตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดี (Journal HPB)

ยังไม่เป็นที่ทราบชัดเจนว่า ถุงน้ำแท้ของตับอ่อนเกิดขึ้นจากอะไร แต่อาจเกิดจากโรคทางพันธุกรรมที่พบได้ยากบางโรค เช่น โรควอน ฮิปเปิ้ล-ลินเดา (von Hippel-Lindau disease) และโรคถุงน้ำในไต (polycystic kidney disease) ซึ่งทั้งสองโรคมีแนวโน้มที่จะเกิดถุงน้ำในหลายๆ อวัยวะ

อาการและภาวะแทรกซ้อนของถุงน้ำที่ตับอ่อน

ถุงน้ำที่ตับอ่อนรวมถึงถุงน้ำเทียมนั้นมักจะไม่มีอาการ แต่หากมีอาการ เช่น

โฆษณาจาก HonestDocs
ดูโปรแกรมตรวจสุขภาพราคาพิเศษที่นี่

ทั้งตรวจประจำปี คัดกรอง เฉพาะทาง ที่โรงพยาบาลชั้นนำ

Health checkup 02
  • คลื่นไส้ และอาเจียน
  • ปวดท้องส่วนบนและอาจร้าวไปหลังและไหล่ ปวดมากขึ้นหลังจากกินอาหารหรือดื่มแอลกอฮอล์ (ซึ่งเป็นอาการของตับอ่อนอักเสบเช่นกัน)
  • ท้องอืด

ถุงน้ำที่ตับอ่อนทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนหลายอย่าง เช่น

  • การติดเชื้อที่ถุงน้ำ
  • ดีซ่าน (ตัวเหลืองตาเหลือง) จะเกิดเมื่อถุงน้ำขนาดใหญ่ไปอุดกั้นท่อน้ำดีรวม (common bile duct)
  • ความดันในระบบพอร์ทัลสูง (Portal hypertension) คือมีความดันโลหิตสูงในหลอดเลือดดำพอร์ทัล (portal vein) ของระบบทางเดินอาหาร

ถุงน้ำเทียมอาจแตกได้และทำให้เส้นเลือดใกล้เคียงเสียหายเกิดเลือดออกปริมาณมากได้ ถุงน้ำเทียมที่แตกนั้นจะทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุช่องท้องซึ่งเป็นการติดเชื้อของเยื่อบุผนังช่องท้อง (peritoneum) ที่อันตรายถึงชีวิต

การตรวจหาและการรักษาถุงน้ำที่ตับอ่อน

ถุงน้ำที่ตับอ่อนสามารถตรวจด้วยภารถ่ายภาพหลายวิธี ได้แก่

  • อัลตราซาวน์ทางหน้าท้อง
  • อัลตราซาวน์ส่องกล้อง (endoscopic) ซึ่งเป็นอัลตราซาวน์โดยใช้ท่อบางๆ ยาวๆ ที่เรียกว่า เอนโดสโคป (endoscope)ใส่เข้าไปทางปากลงไปตามทางเดินอาหาร
  • เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ ซีที (CT)
  • การสร้างภาพด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า หรือ เอ็มอาร์ไอ (MRI) และมีเอ็มอาร์ไอแบบพิเศษที่ใช้สำหรับตับ ท่อน้ำดี ถุงน้ำดี และตับอ่อน เรียกว่า คอแลงจีโอแพนครีเอโตกราฟฟี (cholangiopancreatography)
  • การส่องกล้องตรวจระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน เป็นวิธีการใช้กล้องเอนโดสโคปร้วมกับการเอ็กซเรย์เพื่อดูทางเดินน้ำดีและท่อตับอ่อน

การผ่าตัดเป็นการรักษาขั้นแรกของถุงน้ำที่เป็นมะเร็ง ถุงน้ำธรรมดาที่มีขนาดใหญ่ และถุงน้ำธรรมดาที่มีโอกาสกลายเป็นมะเร็งสูง โดยเทคนิคการผ่าตัดขึ้นกับตำแหน่งของถุงน้ำ ส่วนถุงน้ำเทียมมักจะหายไปเองโดยไม่ต้องรักษา อย่างไรก็ตาม แพทย์อาจจำเป็นต้องเจาะถุงน้ำถ้ามีอาการตลอดไม่ลดลงหรือมีขนาดใหญ่กว่า 2.3 นิ้ว (6 เซนติเมตร) หรือถุงน้ำไปอุดกั้นท่อตับอ่อนหรือท่อน้ำดี

ศัลยแพทย์อาจทำทางเชื่อมระหว่างถุงน้ำกับอวัยวะข้างเคียงกับลำไส้แทนที่จะระบายน้ำจากถุงน้ำโดยตรง ซึ่งทำให้น้ำย่อยจากตับอ่อนที่อยู่ในถุงน้ำระบายออกจากร่างกายได้ โดยการทำทางเชื่อมระหว่างถุงน้ำกับผนังด้านหลังของกระเพาะอาหารเรียกว่า ซิสโตแกสตรอสโตมี (cystogastrostomy) เชื่อมกับลำไส้เล็กเรียกว่า ซิสโตเจจูนอสโตมี (cystojejunostomy) หรือเชื่อมกับลำไส้ส่วนแรกเรียกว่า ซิสโตดูโอดีนอสดตมี (cystoduodenostomy)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

โรคตับอ่อนอักเสบรักษาหายไหมค่ะต้องดูแลคนป่วยแบบไหนค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่