เทคโนโลยีด้านสุขภาพ

ตรวจเลือดน่ารู้

อ่านข้อมูลจุดมุ่งหมายของการตรวจเลือด
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
ตรวจเลือดน่ารู้

เลือดในฐานะของเหลวที่มีคุณค่าของชีวิต

เลือด นับว่าเป็นของเหลวมหัศจรรย์ที่ช่วยให้มนุษย์ (รวมทั้งสัตว์) ดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างเป็นปกติสุข ทั้งนี้หากจะแยกตามหน้าที่แล้วจะพบว่า

1. เลือดเป็นของเหลวของชีวิต (fluid of life) เนื่องจากเลือดเป็นผู้รับออกซิเจนจากปอดพาไปแจกจ่ายส่งให้แก่เซลล์ทุกเซลล์ทั่วร่างกาย และรับเอาคาร์บอนไดออกไซด์มาส่งให้ปอด เพื่อปลดปล่อยให้พ้นออกไปนอกร่างกาย

เวลาใดที่นำส่งออกออกซิเจนได้น้อยกว่าปกติ ก็ย่อมจะเกิดปัญหากับสุขภาพแก่เจ้าของร่างกายมากน้อยตามลำดับ เวลาใดที่ส่งออกออกซิเจนไม่ได้เลย ชีวิตก็จะดับลงทันที

2. เลือดเป็นของเหลวแห่งการเจริญเติบโตเนื่องจากเลือดเป็นผู้พาสารอาหารวิตามิน และแร่ธาตุ ซึ่งย่อยสลายพร้อมที่จะใช้งานได้รวมทั้งฮอร์โมนที่ผลิตได้จากต่อมต่างๆ ไปส่งให้เซลล์สร้างความเจริญเติบโต หรือซ่อมแซมเซลล์ที่สึกหรอหรอ ก็จะทำให้เกิดมีอวัยวะต่างๆของร่างกายสมบูรณ์เจริญเติบโตขึ้นตามขนาดและทำหน้าที่ได้ตามที่ควรจะเป็น

3. เลือดเป็นของเหลวแห่งสุขภาพ เนื่องจากหากเลือดที่เซลล์เม็ดเลือดแดงในน้ำเลือดมีขนาดและจำนวนสมบูรณ์แบบครบถ้วนก็ย่อมทำให้เจ้าของร่างกายมีสภาวะสุขภาพเป็นปกติดีเช่นคนทั่วไปตั้งแต่ในลำดับแรกของชีวิตและในกรณีหากร่างกายถูกล่วงล้ำโจมตีโดยสิ่งแปลกปลอมจากภายนอกร่างกายเช่น เชื้อไวรัส แบคทีเรีย เชื้อราหรือสารพิษใดใดหรือเกิดสิ่งแปลกปลอมจากภายในร่างกายเองเช่นเกิดมีเซลล์กลายพันธุ์ (ก่อนเป็นเซลล์มะเร็ง) เลือดโดยเซลล์เม็ดเลือดชนิดต่างๆก็มีวิธีจัดการกับสิ่งแปลกปลอมเหล่านั้นเพื่อธำรงรักษาไว้ซึ่งสุขภาพของเจ้าของร่างกายให้เป็นปกติสุขให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

โดยที่เลือดเป็นของเหลวซึ่งไหลเวียนผ่านไปทุกอวัยวะและผ่านไปทุกซอกทุกมุมตลอดทั่วร่างกายเลือดจึงเปรียบเสมือนเป็น "พาหนะ" รับเอาสารแปลกปลอมที่แสดงถึงความผิดปกติของอวัยวะต่างๆติดมากับน้ำเลือดนั้นด้วย

ฉะนั้น การตรวจสุขภาพโดยทั่วไปในทางการแพทย์ปัจจุบัน นอกจากจะใช้วิธีการซักถามประวัติ การตรวจด้วยสายตา และการฟังด้วยหูแล้ว โดยธรรมดาการเจาะเลือดตรวจดูค่าต่างๆก็มักจะกระทำในลำดับถัดไปทั้งนี้โดยมากก็จะให้ผลค่อนข้างแน่นอนและแม่นยำ

วัตถุประสงค์ทั่วไปของการตรวจเลือด

ท่านผู้อ่านบางท่านอาจนึกจะนึกไม่ชอบใจหากคุณหมอท่านสั่งให้ไปรับการเจาะเลือดเพราะกลัวว่าจะต้องเจ็บตัวจากการถูกเข็มเจาะจนทำให้นึกสงสัยว่าจะเอาเลือดไปทำอะไร

โดยธรรมดาแพทย์ท่านจะสั่งเจาะเลือดใน 6 กรณีสำคัญดังนี้

1. กรณีการตรวจสุขภาพตามระยะเวลา เช่น ตรวจโรคประจำปี

2. กรณีเกิดมีสภาวะสุขภาพไม่ปกติผิดไปกว่าแต่ก่อน เช่น เริ่มมีอาการปวดนิ้วเท้า ก็อาจจำเป็นต้องตรวจเลือดว่าเป็นโรคเกาต์ (gout) หรือไม่

3. กรณีมีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน หรือโรคโลหิตจาง ก็จำเป็นต้องถูกเจาะเลือดไปตรวจเพื่อจะติดตามให้ทราบสภาวะที่เป็นจริงของผู้ป่วย

4. กรณีที่ได้รับการรักษาโดยแพทย์ว่ายาหรือรังสีบำบัดหรือวิธีการอื่นใดก็ตาม ก็จำเป็นต้องให้มีการเจาะเลือดตรวจ เพื่อติดตามผลการรักษาว่าดีขึ้นหรือไม่มากน้อยเพียงใด

5. กรณีที่แพทย์ท่านประสงค์จะทราบสภาวะของอวัยวะเจาะจงบางอย่างว่าผิดปกติหรือไม่เพียงใด เช่น ตับ ไต ต่อมลูกหมาก ฯลฯ การเจาะเลือดวินิจฉัยก็จะทำให้ทราบถึงสิ่งบอกเหตุในชั้นต้นโดยยังไม่ต้องมีการกระทำใดๆ อันเป็นการกระทบกระทั่งกับอวัยวะนั้นเลย

6. กรณีที่มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือวิถีชีวิต จะโดยแพทย์แนะนำหรือสั่งให้ปฏิบัติ หรือตัวผู้ป่วยริเริ่มกระทำการเองก็ตาม เช่น การเลิกสูบบุหรี่การงดดื่มแอลกอฮอล์ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การทำสมาธิลดอาการเครียด ฯลฯ พฤติกรรมที่ดีเหล่านี้ควรจำเป็นต้องได้รับการเจาะเลือดเพื่อทราบถึงผลดีต่อสุขภาพของตนเองว่าดีขึ้นมากน้อยเพียงใดและเพื่อเป็นกำลังใจในการปฏิบัติอย่างยั่งยืนต่อไป

สรุปว่า การตรวจสุขภาพโดยทั่วไปของร่างกายมนุษย์ไม่ว่า ในขณะกำลังยังมีได้ป่วยไข้หรือเกิดอาการป่วยขึ้นมาบ้างแล้วหรือได้รับการรักษาบ้างแล้วแทนที่แพทย์ท่านจะต้องไปตรวจทุกอวัยวะสำคัญทั่วร่างกาย ท่านก็อาจใช้วิธีเจาะเลือดโดยวิเคราะห์เลือกเพียงนิดเดียวก็ได้ข้อสันนิษฐาน สามารถวินิจฉัยถึงความเป็นปกติหรือความผิดปกติของอวัยวะหรือระบบต่างๆได้เกือบทั่วร่างกาย

ผมจึงอยากเปรียบเทียบให้ท่านผู้อ่านคิดกันเล่นเล่นและสนุกแบบเด็กๆว่า

น้ำเลือด ที่วิ่งไหลเวียนไปทั่วร่างกายนั้นเปรียบเสมือน "ขบวนรถไฟ" ที่มีทั้งโบกี้สินค้าและโบกี้ผู้โดยสาร

หลอดเลือดที่เหลือต้องวิ่งไหลเวียนผ่านไปนั้นคือ "รางรถไฟ" ซึ่งมีรางสีแดงและสีรางสีดำ

  • ถ้า “รางฯ” มีขี้สนิม (มีไขมัน) มากดังนั้นรถไฟก็คงวิ่งด้วยความขลุกขลัก ชักช้า
  • ถ้า “รางฯ” มีสิ่งกีดขวางการรางไว้ (เกิดมีพล้าคไขมันอุดตัน) ก็จะทำให้"รถไฟ" อาจหยุดชะงักเล่นต่อไปไม่ได้
  • ถ้า “รางฯ” ไม่แข็งแรงแต่ขณะเดียวกันก็มีสิ่งกีดขวางรางคราวนี้ "รถไฟ" ก็อาจวิ่งแหกโค้งตกรางไปทั้งขบวน เช่น เส้นเลือดแตกในสมอง

น้ำเลือด ที่เปรียบเป็นขบวนรถไฟนั้นย่อมประกอบด้วยเซลล์เม็ดเลือดชนิดต่างๆ (เหมือนหัวรถจักร) ตามธรรมดาก็ยังต้องมีความเป็นปกติสมบูรณ์แบบรถไฟทั้งขบวนจึงจะถูกพาวิ่งไปด้วยความราบรื่นนอกจากนี้ในน้ำเลือด (ขบวนตู้รถไฟ) ซึ่งวิ่งผ่านไปรับสารแปลกปลอมหลายชนิด ผู้โดยสารจากอวัยวะต่างๆสถานีรถไฟฉะนั้นในขบวนรถไฟจึงอาจเต็มไปด้วย “จารชน” ที่เรามีโอกาสจับตัวมาสืบสวนสอบสวน(วัดจำนวนหรือวัดปริมาณ) ได้อย่างง่ายดาย

โดยวิธีคิดเล่นๆ แบบนี้ผมจึงอาจจำแนกเป้าหมายเจาะจงของการตรวจสภาพเลือดออกมาตรวจได้ใน 2 เป้าหมาย

การตรวจสภาพเลือดมีความมุ่งหมายเพื่อ

1. ความมุ่งหมายแรก ต้องการตรวจดูความสมบูรณ์ของเซลล์เม็ดเลือด (เสมือนตรวจดูสภาพรถไฟทั้งขบวน) ซึ่งมักเรียกกันในแบบฟอร์มใบเจาะเลือดว่า Complete blood count ปกติจะใช้คำย่อว่า "CBC" แปลเป็นไทยังเอาใจความก็คือ "การตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด"

การเจาะเลือดหาค่า CBC ถือว่าเป็นตัวเลขในการแสดงสภาวะคุณภาพที่สำคัญยิ่งที่สุดของเจ้าของร่างกายเนื่องจาก

ก) เซลล์เม็ดเลือดชนิดใดมีสภาพผิดปกติเช่นมีขนาดผิดปกติก็ย่อมแสดงสภาวะของโรคเลือดมีจำนวนต่ำหรือสูงกว่าเกณฑ์ปกติก็ย่อมแสดงว่าเกิดความผิดปกติจนถึงระดับเป็นโรคเลือดก็ได้มีรูปร่างผิดมาตรฐานก็ยิ่งมีโรคร้ายแรงที่ผิดปกติ

ข) หากเดิมเซลล์เม็ดเลือดทุกชนิดก็มีรูปร่างขนาดและจำนวนเป็นปกติดีแต่เมื่อใดเวลาต่อมาไปเจาะเลือดหาซีบีสี่ได้ผลผิดปกติไปจากเดิมก็ยังแสดงถึงสภาวะ ป่วยไข้ที่อาจเริ่มแสดงอาการแล้วหรือยังไม่ได้แสดงอาการก็ได้

2. ความมุ่งหมายที่สอง ต้องการตรวจดูความผิดปกติของสารบางอย่างในเลือดว่ามีมากหรือน้อยเกินไปหรือสิ่งแปลกปลอมที่ปะปนมากับน้ำเลือดอยู่ในระดับใด (เหมือนมี "จารชน" ปนมาอยู่ในตู้รถไฟ) ซึ่งเป็นการตรวจเลือดที่ต้องระบุชื่อ "สาร" อย่างเฉพาะเจาะจงว่าต้องการทราบตัวอะไร เช่น

FPG ต้องการทราบค่าน้ำตาลในเลือด (พลาสมา) ภายหลังการงดอาหารเพราะว่าถ้าสูงเกินไปอาจแสดงสภาวะของโรคเบาหวาน

Uric Acid ต้องการทราบว่ามีค่ากดยูริกเกินเกณฑ์หรือไม่เนื่องจากหากเกินเกณฑ์ไปมากๆอาจแสดงอาการของโรคปวดข้อนิ้วเท้าหรือโรคเกาต์ "gout"ก็ได้

PSA ต้องการทราบสารพิเศษจากต่อมลูกหมากว่ามีค่าเกินเกณฑ์หรือไม่ในกรณีตรวจพบว่ามีค่าเกินเกณฑ์ไปมากๆอาจแสดงว่ามีสภาวะต่อมลูกหมากโตหรือสันนิษฐานว่ากำลังเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากก็ได้

ในการนี้จึงสรุปได้ว่าในการเจาะเลือดตรวจ โดยทั่วไปคุณหมอท่านประสงค์จะทราบรายละเอียดเกี่ยวกับเลือดใน 2 เรื่องใหญ่คือ 1) ความสมบูรณ์ของเซลล์เม็ดเลือดโดยครบถ้วน และ/หรือ 2) สารประกอบชีวเคมีที่ลอยปนอยู่ในน้ำเลือดว่าตัวใดมีค่าต่ำหรือสูงกว่าเกณฑ์ปกติอันจะนำไปสู่ข้อสันนิษฐานว่ากำลังจะเกิดสภาวะผิดปกติที่อวัยวะใดหรือระบบใดหรือกำลังเป็นโรคอะไร

แต่ผมขอย้ำไว้ในชั้นต้น ณ ที่นี้ว่าค่าผลตรวจเลือดมิใช่ปัจจัยชี้ขาดหรือข้อปลุกชีว่าท่านจะต้องเป็นโรคนั้นโลกนี้แน่แน่เพราะโดยธรรมดาแพ้ทางจะต้องใช้วิธีการวินิจฉัยโรค (diagnosis) ด้วยเครื่องมืออื่นเพื่อยืนยันสภาวะความผิดปกติให้แน่ชัดอีกด้วยเสมอ เช่นตรวจดูด้วยการฉาย X-ray ตรวจดูโดยกล้องตรวจพิสูจน์ด้วยภาพสะท้อนจากคลื่นแม่เหล็ก MRI (magnetic resonance imaging) หรือตรวจด้วยเครื่องสะท้อนอันตราซาวด์ (ultrasound) หรือเครื่องเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ที่ฉายให้เห็นภาพเสมือนรูปผ่าตัดทางขวางต่ออวัยวะใดๆ ที่เรียกว่า "CT.Scanning" (computerize topography scanning) ฯลฯ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่