ยา

ยาก่อนอาหาร - ยาหลังอาหาร

เวลาในการรับประทานยา
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
ยาก่อนอาหาร - ยาหลังอาหาร

วันนี้ขอหยิบยกเรื่องง่าย ๆ ที่หลายครั้งก็พบว่ากลายเป็นปัญหาได้ อย่างเรื่อง “เวลาที่เหมาะสมในการรับประทานยา” มาเล่าสู่กันฟังนะคะที่บอกว่าเป็นเรื่องง่าย ๆ ก็เพราะหลายท่านคงคุ้นเคยกับคำแนะนำของเภสัชกรว่า…

  • ยาก่อนอาหาร ควรรับประทานก่อนอาหาร ½ – 1 ชั่วโมง
  • ยาหลังอาหารทั่วไป ควรรับประทานหลังอาหาร 15-30 นาที
  • ยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที รับประทานยาพร้อมอาหารคำแรก หรือเมื่อรับประทานอาหารเสร็จแล้วให้รับประทานยาต่อทันที
  • ยารับประทานเวลามีอาการ สามารถรับประทานได้ทันทีที่มีอาการ โดยไม่ต้องคำนึงถึงมื้ออาหาร


โดยปกติแล้ว ความถี่ในการใช้ยาแต่ละชนิดจะขึ้นกับระยะเวลาออกฤทธิ์ของยานั้น ๆ ค่ะ

rx01ยกตัวอย่างเช่น ยา “ก.ไก่” มีระยะเวลาออกฤทธิ์ประมาณ 8 ชั่วโมง จึงควรใช้ยาห่างกันทุก 8 ชั่วโมง เช่น 08.00 น., 16.00 น. และ 24.00 น. ซึ่งในทางปฏิบัติแล้วทำได้ยาก และเสี่ยงต่อการลืมใช้ การกำหนดเวลาใช้ยาตามมื้ออาหาร จึงช่วยเพิ่มความสะดวกต่อผู้ใช้ยาให้จดจำได้ง่ายกว่านั่นเองค่ะ

ส่วนจะเลือกให้ยาก่อนอาหาร พร้อมอาหาร หรือหลังอาหาร มักจะพิจาณาจากข้อมูลที่ว่าอาหารมีผลต่อการดูดซึมยาชนิดนั้นหรือไม่ และ/หรือยานั้นอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหารหรือเปล่า

 

แต่ในยุคปัจจุบันที่หลายคนมีวิถีชีวิตแบบอินดี้… กินนอนไม่เป็นเวลา ปัญหาของการใช้ยาเลยตามมาด้วยนั่นเองค่ะ เช่น…


rx04…มียาที่ต้องทานก่อนอาหารเช้า

แล้วถ้ามื้อเช้าไม่ได้รับประทานอาหารล่ะ!!!

…ทำไงดี???

.

หรือ…

rx11…ทานข้าวไปครึ่งจานแล้ว

เพิ่งนึกได้ว่าลืมรับประทานยาก่อนอาหาร!!!

…ทำไงดี???

.

เพื่อจะเข้าใจเหตุผลในการเลือกเวลารับประทานยา และทราบแนวทางแก้ไขปัญหาในกรณีที่ยกตัวอย่างไว้ เรามาทำความรู้จักยาที่แบ่งกลุ่มตามความสัมพันธ์กับมื้ออาหารกันดีกว่าค่ะ ได้แก่…

 

  1. ยาก่อนอาหาร

เพราะอาหารอาจขัดขวางการดูดซึมยา หรือกระตุ้นการหลั่งกรดมาทำลายยา จนลดประสิทธิภาพในการรักษา และในทางตรงข้าม อาหารยังอาจทำให้ยาบางชนิดดูดซึมมากขึ้น จนเกิดพิษจากยาได้ จึงจำเป็นต้องรับประทานตอนท้องว่าง โดยควรรับประทานก่อนอาหาร ½ – 1 ชั่วโมง หรือ หลังอาหาร 2 ชั่วโมง

ซึ่งในบางกรณี แม้ว่าอาหารจะไม่มีผลต่อการดูดซึมของยา แต่ควรรับประทานก่อนอาหารเพื่อให้ยาออกฤทธิ์ในช่วงเวลาที่ต้องการได้พอดี ดังนั้น หากลืมรับประทานก่อนอาหาร ก็สามารถรับประทานทันทีที่นึกขึ้นได้โดยไม่ต้องรอตอนท้องว่างหลังอาหาร 2 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากช่วงเวลาที่ยาออกฤทธิ์จะช้ากว่าที่คาดหมาย จึงอาจทำให้ประสิทธิภาพของการรักษาลดลงได้

pt06อ้าว! ยาก่อนอาหาร ไม่ใช่ทานแล้วก็ทานข้าวตามเลยหรอกเรอะ

rx05แหม่… แบบนั้นก็กลายเป็น ยาพร้อมอาหาร ไปแล้วล่ะค่ะคุณป้า

.

  1. ยาหลังอาหารทั่วไป

อาหารไม่มีผลต่อการดูดซึมยาในกลุ่มนี้ การรับประทานหลังอาหารก็เพื่อให้สะดวกในการใช้ หากลืมรับประทานยาตามเวลาที่แนะนำ คือ 15-30 นาทีหลังรับประทานอาหารเสร็จ ก็สามารถรับประทานทันทีที่นึกได้ หากไม่ใกล้เวลารับประทานยาดังกล่าวในมื้อถัดไป

 

  1. ยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที

เพื่อให้ยาบางชนิดดูดซึมได้ดีขึ้นเมื่อรับประทานพร้อมอาหารบางประเภท หรืออาจเพื่อลดการระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร กรณีที่ลืมรับประทานยา หากยังไม่ใกล้เวลารับประทานยามื้อถัดไป ก็อาจพิจารณาหาอาหารว่างรองท้องก่อนรับประทานยาดังกล่าว

rx07ถึงตอนนี้…

คุณผู้อ่านคงสามารถตอบคำถามที่ดิฉันยกมาเป็นตัวอย่างกันได้แล้ว           ...ใช่ไหมคะ (พยักหน้ากันหงึกหงักเลยใช่มั้ยล่า… ฮ่า…) 

.

.

อย่างไรก็ตามค่ะ เวลาที่เหมาะสมในการรับประทานยาตัวเดียวกัน ก็ยังอาจแตกต่างกันได้ตามวัตถุประสงค์ในการใช้ (วุ้ย! ยุ่งยากมากเรื่องอะไรอย่างเน้… ฮ่า…)rx01
ดังนั้น... เพื่อความมั่นใจถึงประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสุดจากการใช้ยา ท่าน
ผู้อ่านควรสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการใช้ ข้อควรระวัง และแนวทางแก้ไขกรณีลืมรับประทานยาแต่ละชนิดจากเภสัชกรของท่านจะดีที่สุดนะคะ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่