ยา

ยาก่อนอาหาร - ยาหลังอาหาร

เวลาในการรับประทานยา
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 700287190 m

วันนี้ขอหยิบยกเรื่องง่าย ๆ ที่หลายครั้งก็พบว่ากลายเป็นปัญหาได้ อย่างเรื่อง “เวลาที่เหมาะสมในการรับประทานยา” มาเล่าสู่กันฟังนะคะที่บอกว่าเป็นเรื่องง่าย ๆ ก็เพราะหลายท่านคงคุ้นเคยกับคำแนะนำของเภสัชกรว่า…

  • ยาก่อนอาหาร ควรรับประทานก่อนอาหาร ½ – 1 ชั่วโมง
  • ยาหลังอาหารทั่วไป ควรรับประทานหลังอาหาร 15-30 นาที
  • ยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที รับประทานยาพร้อมอาหารคำแรก หรือเมื่อรับประทานอาหารเสร็จแล้วให้รับประทานยาต่อทันที
  • ยารับประทานเวลามีอาการ สามารถรับประทานได้ทันทีที่มีอาการ โดยไม่ต้องคำนึงถึงมื้ออาหาร


โดยปกติแล้ว ความถี่ในการใช้ยาแต่ละชนิดจะขึ้นกับระยะเวลาออกฤทธิ์ของยานั้น ๆ ค่ะ

rx01ยกตัวอย่างเช่น ยา “ก.ไก่” มีระยะเวลาออกฤทธิ์ประมาณ 8 ชั่วโมง จึงควรใช้ยาห่างกันทุก 8 ชั่วโมง เช่น 08.00 น., 16.00 น. และ 24.00 น. ซึ่งในทางปฏิบัติแล้วทำได้ยาก และเสี่ยงต่อการลืมใช้ การกำหนดเวลาใช้ยาตามมื้ออาหาร จึงช่วยเพิ่มความสะดวกต่อผู้ใช้ยาให้จดจำได้ง่ายกว่านั่นเองค่ะ

ส่วนจะเลือกให้ยาก่อนอาหาร พร้อมอาหาร หรือหลังอาหาร มักจะพิจาณาจากข้อมูลที่ว่าอาหารมีผลต่อการดูดซึมยาชนิดนั้นหรือไม่ และ/หรือยานั้นอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหารหรือเปล่า

 

แต่ในยุคปัจจุบันที่หลายคนมีวิถีชีวิตแบบอินดี้… กินนอนไม่เป็นเวลา ปัญหาของการใช้ยาเลยตามมาด้วยนั่นเองค่ะ เช่น…


rx04…มียาที่ต้องทานก่อนอาหารเช้า

แล้วถ้ามื้อเช้าไม่ได้รับประทานอาหารล่ะ!!!

…ทำไงดี???

.

หรือ…

rx11…ทานข้าวไปครึ่งจานแล้ว

เพิ่งนึกได้ว่าลืมรับประทานยาก่อนอาหาร!!!

…ทำไงดี???

.

เพื่อจะเข้าใจเหตุผลในการเลือกเวลารับประทานยา และทราบแนวทางแก้ไขปัญหาในกรณีที่ยกตัวอย่างไว้ เรามาทำความรู้จักยาที่แบ่งกลุ่มตามความสัมพันธ์กับมื้ออาหารกันดีกว่าค่ะ ได้แก่…

 

  1. ยาก่อนอาหาร

เพราะอาหารอาจขัดขวางการดูดซึมยา หรือกระตุ้นการหลั่งกรดมาทำลายยา จนลดประสิทธิภาพในการรักษา และในทางตรงข้าม อาหารยังอาจทำให้ยาบางชนิดดูดซึมมากขึ้น จนเกิดพิษจากยาได้ จึงจำเป็นต้องรับประทานตอนท้องว่าง โดยควรรับประทานก่อนอาหาร ½ – 1 ชั่วโมง หรือ หลังอาหาร 2 ชั่วโมง

ซึ่งในบางกรณี แม้ว่าอาหารจะไม่มีผลต่อการดูดซึมของยา แต่ควรรับประทานก่อนอาหารเพื่อให้ยาออกฤทธิ์ในช่วงเวลาที่ต้องการได้พอดี ดังนั้น หากลืมรับประทานก่อนอาหาร ก็สามารถรับประทานทันทีที่นึกขึ้นได้โดยไม่ต้องรอตอนท้องว่างหลังอาหาร 2 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากช่วงเวลาที่ยาออกฤทธิ์จะช้ากว่าที่คาดหมาย จึงอาจทำให้ประสิทธิภาพของการรักษาลดลงได้

pt06อ้าว! ยาก่อนอาหาร ไม่ใช่ทานแล้วก็ทานข้าวตามเลยหรอกเรอะ

rx05แหม่… แบบนั้นก็กลายเป็น ยาพร้อมอาหาร ไปแล้วล่ะค่ะคุณป้า

.

  1. ยาหลังอาหารทั่วไป

อาหารไม่มีผลต่อการดูดซึมยาในกลุ่มนี้ การรับประทานหลังอาหารก็เพื่อให้สะดวกในการใช้ หากลืมรับประทานยาตามเวลาที่แนะนำ คือ 15-30 นาทีหลังรับประทานอาหารเสร็จ ก็สามารถรับประทานทันทีที่นึกได้ หากไม่ใกล้เวลารับประทานยาดังกล่าวในมื้อถัดไป

 

  1. ยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที

เพื่อให้ยาบางชนิดดูดซึมได้ดีขึ้นเมื่อรับประทานพร้อมอาหารบางประเภท หรืออาจเพื่อลดการระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร กรณีที่ลืมรับประทานยา หากยังไม่ใกล้เวลารับประทานยามื้อถัดไป ก็อาจพิจารณาหาอาหารว่างรองท้องก่อนรับประทานยาดังกล่าว

rx07ถึงตอนนี้…

คุณผู้อ่านคงสามารถตอบคำถามที่ดิฉันยกมาเป็นตัวอย่างกันได้แล้ว           ...ใช่ไหมคะ (พยักหน้ากันหงึกหงักเลยใช่มั้ยล่า… ฮ่า…) 

.

.

อย่างไรก็ตามค่ะ เวลาที่เหมาะสมในการรับประทานยาตัวเดียวกัน ก็ยังอาจแตกต่างกันได้ตามวัตถุประสงค์ในการใช้ (วุ้ย! ยุ่งยากมากเรื่องอะไรอย่างเน้… ฮ่า…)rx01
ดังนั้น... เพื่อความมั่นใจถึงประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสุดจากการใช้ยา ท่าน
ผู้อ่านควรสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการใช้ ข้อควรระวัง และแนวทางแก้ไขกรณีลืมรับประทานยาแต่ละชนิดจากเภสัชกรของท่านจะดีที่สุดนะคะ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่