โรคเชื้อราในปากคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

การติดเชื้อในช่องปากที่พบเห็นได้ทั่วไป โรคเชื้อราในช่องปากนี้สามารถรักษาได้ด้วยยาต้านเชื้อรา (anti-fungals) และโพรไบโอติก

โรคเชื้อราในปาก (Thrush) จะเกิดขึ้นเมื่อมีสิ่งมารบกวนสมดุลตามธรรมชาติของจุลินทรีย์ในช่องปาก โรคนี้ไม่ใช่โรคที่เลวร้ายอะไรเลย เพียงแต่คุณอาจจะอยากรักษาเพื่อบอกลาอาการของมัน โรคเชื้อราในช่องปากนี้เกิดจากเชื้อราหรือยีสต์ชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า Candida albicans โดยปกติแล้ว จะมีเชื้อ Candida จำนวนเล็กน้อยอยู่ร่วมกับแบคทีเรียดีหลายชนิดในช่องปากด้วย แต่ละชนิดก็จะควบคุมอัตราการเจริญเติบโตของกันและกัน สิ่งที่เข้าไปรบกวนความสมดุลในช่องปากนี่แหละที่จะปูทางให้ยีสต์เติบโตขึ้น จนสุดท้ายก็ทำให้เกิดเชื้อราในช่องปาก ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC)กล่าวว่า การติดเชื้อจะเกิดกับเด็กทารกประมาณ 5-7% ผู้ป่วยเอดส์ 9-31% และผู้ป่วยโรคมะเร็ง ประมาณ 20%

อาการของโรคเชื้อราในปาก

อาการของการติดเชื้อราในปาก ได้แก่:

  • มีรอยสีขาวอยู่ในปากหรือบนลิ้น ซึ่งบางครั้งก็มีเลือดออกเวลาสัมผัส
  • ช่องปากแดงหรือปวดแสบ
  • มุมปากแตก (รู้จักกันว่าเป็น ปากนกกระจอก)

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรคเชื้อราในปากได้แก่ : 

  • เป็นมะเร็ง เอดส์ หรือโรคอื่นๆที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง
  • อยู่ในช่วงทำเคมีบำบัด
  • กำลังใช้ยาปฏิชีวนะ ยาสเตียรอยด์ คอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) หรือยากดภูมิต้านทาน (immunosuppressive drugs)   
  • ใช้ยาสูดดมสำหรับคนเป็นโรคหอบหืด  
  • เป็นคนแก่มากหรืออายุน้อยมากๆ
  • เป็นเบาหวานซึ่งไม่ได้รับการคบวคุมดูแลที่ดีนัก
  • ใส่ฟันปลอม
  • มีออรัลเซ็กซ์กับคนที่ติดเชื้อยีสต์

โรคเชื้อราในปากกับเด็กทารก

การที่เด็กแรกเกิดหรือทารกมีเชื้อราในช่องปากนั้นถือเป็นเรื่องปกติ และไม่มีอะไรที่น่าเป็นห่วงยกเว้นว่าจะเป็นติดต่อกันยาวนานมากกว่าหนึ่งหรือสองอาทิตย์ หากเกิดขึ้นกับทารกนั้นเชื้อราจะหายไปเอง ในผู้ใหญ่นั้น เชื้อราในช่องปาก ในผู้ใหญ่ โรคเชื้อราในช่องปากจะเกิดกับคนที่สุขภาพช่องปากไม่ดี แต่จะเป็นเฉพาะกับคนที่อาการหนักเท่านั้น (ข้อมูลจาก Orli Etingin กรรมการผู้จัดการและศาสตราจารย์ด้านการแพทย์คลินิก วิทยาลัยการแพทย์เวลคอร์เนล และผู้อำนวยการศูนย์สุขภาพ  Iris Cantor Women's Health Center ที่โรงพยาบาล New York–Presbyterian Hospital ในนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา) "คุณจะต้องมีฟันผุที่ใหญ่มากๆและคุณละเลยที่จะรักษามันเท่านั้น จึงจะมีเชื้อราเกิดขึ้นในช่องปากคุณ" หมอEtingin กล่าว "ซึ่งถ้าเป็นกรณีแบบนี้ มันก็เป็นธรรมดาที่ปากจะติดเชื้อแบคทีเรีย และมันอาจจะรุนแรงขึ้นได้" บางครั้งการสูบบุหรี่อย่างหนักก็ทำให้เกิดเชื้อราในช่องปากได้เช่นกัน เพราะควันบุหรี่สามารถสร้างความระคายเคืองให้กับเนื้อเยื่อของเยื่อบุช่องปาก ทำให้ยีสต์และจุลินทรีย์อื่นๆบุกรุกได้ง่ายและเติบโตในที่สุด

โรคติดเชื้อราที่หัวนม

มักจะพบการติดเชื้อราที่หัวนมของแม่ที่ต้องให้นมลูกและในท่อน้ำนม การติดเชื้อนี้มักจะเกิดหลังจากมีการใช้ยาปฏิชีวนะ และเมื่อมีการติดเชื้อที่บริเวณนี้แล้วอาจทำให้เจ็บเต้านม ปวดและระคายเคืองได้ ถึงแม้หน้าอกของคนเป็นแม่จะดูปกติดี แต่ปากของทารกอาจมีคราบพลักสีขาวซึ่งเป็นเชื้อราอยู่ ซึ่งกรณีแบบนี้มีให้เห็นอยู่บ่อยๆ หากตรวจพบว่ามีการติดเชื้อราแล้ว ทั้งแม่และลูกจะต้องได้รับการรักษาอาการติดเชื้อนี้

การรักษาโรคเชื้อราในปาก

แพทย์หรือหมอฟันมักจะตรวจพบการติดเชื้อยีสต์ในปากคุณได้ง่ายๆเพียงแค่มองหาแผลนุ่มๆสีขาวในปากหรือบนลิ้นของคุณ หากไม่มั่นใจว่าเป็นหรือไม่ สามารถยืนยันผลการตรวจได้ด้วยการขูดเอาชิ้นส่วนของแผลในปากไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ หรือส่งไปยังห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเลี้ยงดูว่าใช่เชื้อราดังกล่าวหรือไม่ การรักษาประกอบด้วยการใช้น้ำยาบ้วนปากป้องกันเชื้อราหรือยาอมประมาณ 5-10 วัน

โพรไบโอติกส์สำหรับโรคเชื้อราในปาก

หมอ Etingin ยังแนะนำให้ทานโพรไบโอติกส์เพื่อฟื้นฟูความสมดุลของแบคทีเรียในช่องปากอีกด้วย โพรไบโอติกส์เป็นแบคทีเรีย “ดี” คล้ายๆกับแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปในร่างกาย สามารถพบได้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางอย่างและโยเกิร์ตบางยี่ห้อที่มีส่วนผสมของแบคทีเรียที่มีชีวิตอยู่ ชนิดและปริมาณของแบคทีเรียในผลิตภัณฑ์โพรไบโอติกส์จะแตกต่างกันอย่างแพร่หลาย  คุณจึงต้องเปรียบเทียบดูฉลากของแต่ละผลิตภัณฑ์อย่างรอบคอบก่อนเลือกซื้อ

ภาวะแทรกซ้อนของโรคเชื้อราในปาก

สำหรับคนที่สุขภาพดีนั้น โรคเชื้อราในช่องปากมักจะไม่รุนแรงและไม่ส่งผลกระทบในระยะยาว แต่หากมีภูมิต้านทานต่ำหรืออ่อนแอนั้น การติดเชื้ออาจลามไปถึงหลอดอาหารและแพร่ผ่านกระแสเลือดไปยังอวัยวะอื่นๆ ดังนั้น การรักษาที่มีประสิทธิภาพและรวดเร็วจึงเป็นสิ่งจำเป็น คนที่ติดเชื้อแล้วปล่อยไว้ไม่ได้รักษา การติดเชื้อจะรุนแรงขึ้นจนนำไปสู่การติดเชื้อชนิด C. albicans ซึ่งเป็นเชื้อร้ายแรง หากเข้าสู่ภาวะนี้จะเรียกว่า ภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือด (invasive candidiasis) เข็มพลาสติคที่ใช้ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำแลละอุปกรณ์ทางการแพทย์อื่นๆที่มีเชื้อชนิดCandida ปนเปื้อนก็สามารถทำให้ติดเชื้อจนเข้าสู่ภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือดได้ ในความเป็นจริงนั้น เชื้อยีสต์ทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดมากถึง 10% ซึ่งได้รับเชื้อจากโรงพยาบาล (โรคติดเชื้อในโรงพยาบาล-nosocomial infections) ข้อมูลจากรายงานในวารสารClinical Microbiology Reviews อาการของภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือดได้แก่อาการไข้ หนาวสั่น แต่ก็ไม่มีอาการที่เฉพาะเจาะจงนัก และอาการก็มักขึ้นอยู่กับว่าติดเชื้ออยู่ที่อวัยวะใด การรักษาด้วยยาต้านเชื้อราในช่องปากหรือทางหลอดเลือดดำจะใช้เวลาอยู่หลายสัปดาห์ โรคเชื้อราในช่องปากอาจส่งสัญญาณของอาการบางอย่างที่แพทย์ยังตรวจไม่พบ เช่น โรคเบาหวาน หรือการติดเชื้อในผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง (HIV) ซึ่งพบได้น้อย

จะป้องกันโรคเชื้อราในปากได้อย่างไร

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) แนะนำวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นเชื้อราในช่องปาก ได้แก่:

  • สุขภาพช่องปากที่ดีเป็นสิ่งจำเป็น ถ้าคุณใส่ฟันปลอม คุณต้องทำความสะอาดฟันปลอมอยู่เสมอและถอดเวลาเข้านอน  
  • ปากที่แห้งจะทำให้ยีสต์เจริญเติบโตได้ดี ดังนั้นน้ำลายเทียมจึงอาจช่วยได้ในบางครั้ง
  • ถ้าคุณมีโรคประจำตัวที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเชื้อราในช่องปาก เช่น โรคเบาหวาน สิ่งที่ต้องทำคือคุณต้องพยายามควบคุมไม่ให้โรคกำเริบ 
  • ไม่สูบบุหรี่ หรือเลิกสูบ
  • ทานยาต้านเชื้อราให้ครบถ้วนตามแพทย์สั่ง

ถ้าคุณสังเกตเห็นสัญญาณหรืออาการใดๆเกี่ยวกับเชื้อราในปาก คุณต้องไปพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการรักษาและฟื้นฟูสมดุลตามธรรมชาติให้กับระบบในร่างกายของคุณโดยด่วน

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่