โรคเชื้อราในปากคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

การติดเชื้อในช่องปากที่พบเห็นได้ทั่วไป โรคเชื้อราในช่องปากนี้สามารถรักษาได้ด้วยยาต้านเชื้อรา (anti-fungals) และโพรไบโอติก

โรคเชื้อราในปาก (Thrush) จะเกิดขึ้นเมื่อมีสิ่งมารบกวนสมดุลตามธรรมชาติของจุลินทรีย์ในช่องปาก โรคนี้ไม่ใช่โรคที่เลวร้ายอะไรเลย เพียงแต่คุณอาจจะอยากรักษาเพื่อบอกลาอาการของมัน โรคเชื้อราในช่องปากนี้เกิดจากเชื้อราหรือยีสต์ชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า Candida albicans โดยปกติแล้ว จะมีเชื้อ Candida จำนวนเล็กน้อยอยู่ร่วมกับแบคทีเรียดีหลายชนิดในช่องปากด้วย แต่ละชนิดก็จะควบคุมอัตราการเจริญเติบโตของกันและกัน สิ่งที่เข้าไปรบกวนความสมดุลในช่องปากนี่แหละที่จะปูทางให้ยีสต์เติบโตขึ้น จนสุดท้ายก็ทำให้เกิดเชื้อราในช่องปาก ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC)กล่าวว่า การติดเชื้อจะเกิดกับเด็กทารกประมาณ 5-7% ผู้ป่วยเอดส์ 9-31% และผู้ป่วยโรคมะเร็ง ประมาณ 20%

อาการของโรคเชื้อราในปาก

อาการของการติดเชื้อราในปาก ได้แก่:

  • มีรอยสีขาวอยู่ในปากหรือบนลิ้น ซึ่งบางครั้งก็มีเลือดออกเวลาสัมผัส
  • ช่องปากแดงหรือปวดแสบ
  • มุมปากแตก (รู้จักกันว่าเป็น ปากนกกระจอก)

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรคเชื้อราในปากได้แก่ : 

  • เป็นมะเร็ง เอดส์ หรือโรคอื่นๆที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง
  • อยู่ในช่วงทำเคมีบำบัด
  • กำลังใช้ยาปฏิชีวนะ ยาสเตียรอยด์ คอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) หรือยากดภูมิต้านทาน (immunosuppressive drugs)   
  • ใช้ยาสูดดมสำหรับคนเป็นโรคหอบหืด  
  • เป็นคนแก่มากหรืออายุน้อยมากๆ
  • เป็นเบาหวานซึ่งไม่ได้รับการคบวคุมดูแลที่ดีนัก
  • ใส่ฟันปลอม
  • มีออรัลเซ็กซ์กับคนที่ติดเชื้อยีสต์

โรคเชื้อราในปากกับเด็กทารก

การที่เด็กแรกเกิดหรือทารกมีเชื้อราในช่องปากนั้นถือเป็นเรื่องปกติ และไม่มีอะไรที่น่าเป็นห่วงยกเว้นว่าจะเป็นติดต่อกันยาวนานมากกว่าหนึ่งหรือสองอาทิตย์ หากเกิดขึ้นกับทารกนั้นเชื้อราจะหายไปเอง ในผู้ใหญ่นั้น เชื้อราในช่องปาก ในผู้ใหญ่ โรคเชื้อราในช่องปากจะเกิดกับคนที่สุขภาพช่องปากไม่ดี แต่จะเป็นเฉพาะกับคนที่อาการหนักเท่านั้น (ข้อมูลจาก Orli Etingin กรรมการผู้จัดการและศาสตราจารย์ด้านการแพทย์คลินิก วิทยาลัยการแพทย์เวลคอร์เนล และผู้อำนวยการศูนย์สุขภาพ  Iris Cantor Women's Health Center ที่โรงพยาบาล New York–Presbyterian Hospital ในนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา) "คุณจะต้องมีฟันผุที่ใหญ่มากๆและคุณละเลยที่จะรักษามันเท่านั้น จึงจะมีเชื้อราเกิดขึ้นในช่องปากคุณ" หมอEtingin กล่าว "ซึ่งถ้าเป็นกรณีแบบนี้ มันก็เป็นธรรมดาที่ปากจะติดเชื้อแบคทีเรีย และมันอาจจะรุนแรงขึ้นได้" บางครั้งการสูบบุหรี่อย่างหนักก็ทำให้เกิดเชื้อราในช่องปากได้เช่นกัน เพราะควันบุหรี่สามารถสร้างความระคายเคืองให้กับเนื้อเยื่อของเยื่อบุช่องปาก ทำให้ยีสต์และจุลินทรีย์อื่นๆบุกรุกได้ง่ายและเติบโตในที่สุด

โรคติดเชื้อราที่หัวนม

มักจะพบการติดเชื้อราที่หัวนมของแม่ที่ต้องให้นมลูกและในท่อน้ำนม การติดเชื้อนี้มักจะเกิดหลังจากมีการใช้ยาปฏิชีวนะ และเมื่อมีการติดเชื้อที่บริเวณนี้แล้วอาจทำให้เจ็บเต้านม ปวดและระคายเคืองได้ ถึงแม้หน้าอกของคนเป็นแม่จะดูปกติดี แต่ปากของทารกอาจมีคราบพลักสีขาวซึ่งเป็นเชื้อราอยู่ ซึ่งกรณีแบบนี้มีให้เห็นอยู่บ่อยๆ หากตรวจพบว่ามีการติดเชื้อราแล้ว ทั้งแม่และลูกจะต้องได้รับการรักษาอาการติดเชื้อนี้

การรักษาโรคเชื้อราในปาก

แพทย์หรือหมอฟันมักจะตรวจพบการติดเชื้อยีสต์ในปากคุณได้ง่ายๆเพียงแค่มองหาแผลนุ่มๆสีขาวในปากหรือบนลิ้นของคุณ หากไม่มั่นใจว่าเป็นหรือไม่ สามารถยืนยันผลการตรวจได้ด้วยการขูดเอาชิ้นส่วนของแผลในปากไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ หรือส่งไปยังห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเลี้ยงดูว่าใช่เชื้อราดังกล่าวหรือไม่ การรักษาประกอบด้วยการใช้น้ำยาบ้วนปากป้องกันเชื้อราหรือยาอมประมาณ 5-10 วัน

โพรไบโอติกส์สำหรับโรคเชื้อราในปาก

หมอ Etingin ยังแนะนำให้ทานโพรไบโอติกส์เพื่อฟื้นฟูความสมดุลของแบคทีเรียในช่องปากอีกด้วย โพรไบโอติกส์เป็นแบคทีเรีย “ดี” คล้ายๆกับแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปในร่างกาย สามารถพบได้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางอย่างและโยเกิร์ตบางยี่ห้อที่มีส่วนผสมของแบคทีเรียที่มีชีวิตอยู่ ชนิดและปริมาณของแบคทีเรียในผลิตภัณฑ์โพรไบโอติกส์จะแตกต่างกันอย่างแพร่หลาย  คุณจึงต้องเปรียบเทียบดูฉลากของแต่ละผลิตภัณฑ์อย่างรอบคอบก่อนเลือกซื้อ

ภาวะแทรกซ้อนของโรคเชื้อราในปาก

สำหรับคนที่สุขภาพดีนั้น โรคเชื้อราในช่องปากมักจะไม่รุนแรงและไม่ส่งผลกระทบในระยะยาว แต่หากมีภูมิต้านทานต่ำหรืออ่อนแอนั้น การติดเชื้ออาจลามไปถึงหลอดอาหารและแพร่ผ่านกระแสเลือดไปยังอวัยวะอื่นๆ ดังนั้น การรักษาที่มีประสิทธิภาพและรวดเร็วจึงเป็นสิ่งจำเป็น คนที่ติดเชื้อแล้วปล่อยไว้ไม่ได้รักษา การติดเชื้อจะรุนแรงขึ้นจนนำไปสู่การติดเชื้อชนิด C. albicans ซึ่งเป็นเชื้อร้ายแรง หากเข้าสู่ภาวะนี้จะเรียกว่า ภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือด (invasive candidiasis) เข็มพลาสติคที่ใช้ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำแลละอุปกรณ์ทางการแพทย์อื่นๆที่มีเชื้อชนิดCandida ปนเปื้อนก็สามารถทำให้ติดเชื้อจนเข้าสู่ภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือดได้ ในความเป็นจริงนั้น เชื้อยีสต์ทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดมากถึง 10% ซึ่งได้รับเชื้อจากโรงพยาบาล (โรคติดเชื้อในโรงพยาบาล-nosocomial infections) ข้อมูลจากรายงานในวารสารClinical Microbiology Reviews อาการของภาวะติดเชื้อเข้ากระแสเลือดได้แก่อาการไข้ หนาวสั่น แต่ก็ไม่มีอาการที่เฉพาะเจาะจงนัก และอาการก็มักขึ้นอยู่กับว่าติดเชื้ออยู่ที่อวัยวะใด การรักษาด้วยยาต้านเชื้อราในช่องปากหรือทางหลอดเลือดดำจะใช้เวลาอยู่หลายสัปดาห์ โรคเชื้อราในช่องปากอาจส่งสัญญาณของอาการบางอย่างที่แพทย์ยังตรวจไม่พบ เช่น โรคเบาหวาน หรือการติดเชื้อในผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง (HIV) ซึ่งพบได้น้อย

จะป้องกันโรคเชื้อราในปากได้อย่างไร

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) แนะนำวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นเชื้อราในช่องปาก ได้แก่:

  • สุขภาพช่องปากที่ดีเป็นสิ่งจำเป็น ถ้าคุณใส่ฟันปลอม คุณต้องทำความสะอาดฟันปลอมอยู่เสมอและถอดเวลาเข้านอน  
  • ปากที่แห้งจะทำให้ยีสต์เจริญเติบโตได้ดี ดังนั้นน้ำลายเทียมจึงอาจช่วยได้ในบางครั้ง
  • ถ้าคุณมีโรคประจำตัวที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเชื้อราในช่องปาก เช่น โรคเบาหวาน สิ่งที่ต้องทำคือคุณต้องพยายามควบคุมไม่ให้โรคกำเริบ 
  • ไม่สูบบุหรี่ หรือเลิกสูบ
  • ทานยาต้านเชื้อราให้ครบถ้วนตามแพทย์สั่ง

ถ้าคุณสังเกตเห็นสัญญาณหรืออาการใดๆเกี่ยวกับเชื้อราในปาก คุณต้องไปพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการรักษาและฟื้นฟูสมดุลตามธรรมชาติให้กับระบบในร่างกายของคุณโดยด่วน

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่