Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
ความรู้สุขภาพ

ตับอ่อน คืออะไร?

เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ: 10 ต.ค. 2019 อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ส่วนสำคัญหนึ่งของระบบย่อยอาหาร คือ ตับอ่อน ซึ่งมีหน้าที่หลักถึงสองประการ

ตับอ่อน (Pancreas) เป็นอวัยวะภายในร่างกายที่ถูกจัดให้อยู่ทั้งในระบบย่อยอาหารและระบบต่อมไร้ท่อ ระบบย่อยอาหาร คือ ระบบที่ทำการบดอาหารให้เป็นชิ้นเล็กก่อนที่จะย่อยแล้วดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย ระบบย่อยอาหารประกอบไปด้วย ปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ และที่สำคัญคือ ตับอ่อน ระบบต่อมไร้ท่อเป็นอีกระบบหนึ่งซึ่งประกอบไปด้วยต่อมไร้ท่อมากมาย เช่น ต่อมไทรอยด์ ลูกอัณฑะ ต่อมใต้สมอง และตับอ่อน ต่อมเหล่านี้จะคอยสร้างฮอร์โมนและหลั่งออกมาสู่กระแสเลือดได้โดยตรง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจมะเร็งวันนี้ เราจองคิวตรวจให้ทันที ไม่ต้องรอ

คัดกรองมะเร็งทุกชนิด เลือกได้จากกว่า 30 โปรแกรม เริ่มต้นเพียง 1,999 บาท

Istock 500358904

โครงสร้างของตับอ่อน

ตับอ่อนวางตัวอยู่ในบริเวณด้านซ้ายบนของช่องท้อง มันจะอยู่หลังกระเพาะอาหารใกล้ๆ กับลำไส้เล็กส่วนต้น เรียกว่า ดูโอดินัม (Duodenum) ตับอ่อนมีความยาวตั้งแต่ 5.5 ถึง 7.9 นิ้ว หรือ 14 ถึง 20 เซนติเมตร มันมีน้ำหนักประมาณ 100 กรัม หรือเท่ากับ 1/5 ปอนด์

รูปร่างของตับอ่อนดูคล้ายกับมันเทศ มันมีส่วนหัวกลมเหมือนกระเปาะ ส่วนลำตัวที่หนา และส่วนหางที่เล็กแหลม ตับอ่อนมีโครงสร้างคล้ายท่อที่วิ่งจากปลายหางเข้าสู่ส่วนหัว เรียกว่า ท่อตับอ่อนหลัก (main pancreatic duct) มันจะรวมเข้ากับท่อน้ำดีที่วิ่งมาจากด้านบนแล้วจึงออกจากตับอ่อนเข้าสู่ลำไส้เล็กส่วนต้น ในบางรายอาจพบท่อตับอ่อนเสริมขนาดเล็ก (accessory pancreatic duct) ที่เรียกว่า ท่อของซานโตรินี่ (duct of Santorini) ซึ่งเชื่อมต่อเข้าสู่ส่วนอื่นของลำไส้เล็กส่วนต้น

หน้าที่ของตับอ่อนคืออะไร

หน้าที่หลักของตับอ่อนมีสองประการ หนึ่งคือช่วยร่างกายย่อยอาหารและสองคือช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในกระแสเลือด มากกว่าร้อยละ 95 ของเนื้อเยื่อตับอ่อนประกอบไปด้วยเซลล์สร้างน้ำย่อยที่มีเอนไซม์หลายชนิด ได้แก่ อะไมเลส (amylase) ไลเปส (lipase) อีลาสเตส (elastase) และนิวคลีเอส (nucleases)

เอนไซม์แต่ละชนิดจะทำหน้าที่ย่อยอาหารแตกต่างกันไป อะไมเลสจะย่อยแป้ง ไลเปสย่อยไขมัน และอีลาสเตสย่อยโปรตีน เอนไซม์เหล่านี้จะถูกหลั่งออกมาผ่านท่อตับอ่อนหลัก ไหลรวมเข้ากับน้ำดีจากถุงน้ำดีก่อนที่จะเข้าสู่ลำไส้เล็กส่วนต้นเพื่อทำการย่อยอาหารต่อไป

ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 1 ถึง 2 ของตับอ่อนถูกเรียกว่า หมู่เกาะของแลงเกอร์ฮานส์ (islets of Langerhans) ส่วนคล้ายหมู่เกาะนี้ประกอบไปด้วยเซลล์ที่สร้างฮอร์โมนกลูคาก้อน (glucagon) ฮอร์โมนอินซูลิน (insulin) และฮอร์โมนอื่นๆ ที่หลั่งลงสู่กระแสเลือดได้โดยตรง ฮอร์โมนเหล่านี้จะไปช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

ปัญหาสุขภาพกับตับอ่อน

โรคตับอ่อนอักเสบเป็นโรคของตับอ่อนที่พบได้บ่อย สาเหตุสองอย่างที่สำคัญคือ การอุดตันของท่อตับอ่อนเนื่องจากนิ่วในถุงน้ำดีและการดื่มสุราอย่างหนักเป็นเวลานาน ในปี ค.ศ. 2009 ประเทศสหรัฐอเมริกามีผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ด้วยโรคตับอ่อนอักเสบมากถึง 275,000 ครั้ง โดยอ้างอิงจากรายงานการวิจัยวิทยาทางเดินอาหาร (Gastroenterology) ในปี ค.ศ. 2013 โรคตับอ่อนอักเสบทำให้เกิดอาการปวดท้อง ไข้ อ่อนเพลีย และคลื่นไส้ ซึ่งมักจะค่อยๆ ดีขึ้นในสองถึงสามวัน ถ้าได้รับการรักษาในโรงพยาบาล

โรคมะเร็งตับอ่อนเป็นอีกโรคหนึ่งที่พบได้บ่อย ข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐอเมริกากล่าวว่า ประเทศสหรัฐอเมริกามีผู้ที่เป็นมะเร็งตับอ่อนรายใหม่ประมาณ 46,000 คนต่อปี ในจำนวนนี้ 40,000 คนเสียชีวิตจากตัวโรค ผู้ที่เป็นโรคมะเร็งตับอ่อนมีอาการหลักๆ ดังต่อไปนี้

การรักษาโรคมะเร็งตับอ่อนทำได้โดยการผ่าตัด การให้ยาเคมีบำบัด การให้ยาที่จำเพาะต่อตัวมะเร็งตับอ่อน และการฉายแสง


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป