Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
มะเร็งและโรคร้าย

หน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน (Dizziness on Standing Up)

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน มักเกิดจากภาวะความดันต่ำจากการเปลี่ยนท่า สามารถรักษาได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่าง
เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ: 23 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
หน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน (Dizziness on Standing Up)

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน มักเกิดจากภาวะความดันต่ำจากการเปลี่ยนท่า สามารถรักษาได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่าง

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน (Orthostatic Hypotension) หรือภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่า (Postural Hypotension) ส่วนมากจะเกิดขึ้นเพียงไม่กี่นาทีและมีอาการไม่รุนแรงมากนัก แต่อาจมีบางคนที่มีอาการรุนแรงถึงขั้นเป็นลมหรือหมดสติได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

อาการของภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

อาการที่พบได้บ่อยที่สุด คือความรู้สึกหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ซึ่งอาการมักหายได้เองหลังจากได้นั่งหรือนอนพักประมาณ 3-5 นาที ส่วนอาการอื่นๆ ที่พบได้บ้าง ได้แก่ คลื่นไส้ ใจสั่น ปวดศีรษะ อ่อนแรง สับสน มึนงง และตาพร่า ส่วนอาการที่พบได้ไม่บ่อย ได้แก่ เป็นลม เจ็บหน้าอก ปวดคอและไหล่

ภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืนเกิดจากอะไร?

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ที่เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำ สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น

  • ภาวะร่างกายขาดน้ำ (Dehydration)
  • ภาวะโลหิตจาง หรือมีเม็ดเลือดแดงต่ำ (Anemia)
  • มีปริมาตรเลือดต่ำ (Hypovolemia) ซึ่งเกิดจากยาบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ
  • อยู่ระหว่างตั้งครรภ์
  • ความผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจ เช่น ภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (Acute Coronary Syndrome (ACS)) หรือโรคลิ้นหัวใจ (Valvular Heart Disease)
  • โรคเบาหวาน (Diabetes)
  • โรคพาร์กินสัน (Parkinson’s Disease)
  • สภาพอากาศร้อน
  • การใช้ยาควบคุมความดันโลหิตหรือยาต้านโรคซึมเศร้า
  • การใช้แอลกอฮอล์หรือสารเสพติด ในขณะใช้ยาควบคุมความดันโลหิต
  • การใช้ยาขับปัสสาวะ
  • มีอายุมาก

การวินิจฉัยภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

หากสงสัยว่าผู้ป่วยมีภาวะดังกล่าว แพทย์จะทำการวัดความดันโลหิตในขณะนั่ง นอน และยืน ซึ่งหากความดันโลหิต Systolic (แรงดันเลือดขณะหัวใจบีบตัว) ลดลง 20 mmHg หรือความดันโลหิต Diastolic (แรงดันเลือดขณะหัวใจคลายตัว) ลดลง 10 mmHg ภายใน 3 นาทีหลังจากลุกขึ้นยืน ก็จะวินิจฉัยว่าผู้ป่วยมีภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

ในการระบุหาสาเหตุ แพทย์อาจทำการตรวจอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น ตรวจร่างกาย ตรวจวัดอัตราการเต้นหัวใจ และส่งตรวจด้วยวิธีที่จำเพาะอื่นๆ ได้แก่

  • การตรวจนับจำนวนเม็ดเลือดโดยสมบูรณ์ (CBC) : เพื่อหาภาวะโลหิตจาง
  • การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) : เพื่อดูจังหวะการเต้นของหัวใจ
  • การตรวจเอคโคหัวใจ (Echocardiogram) : เพื่อดูว่าหัวใจและลิ้นหัวใจทำงานปกติหรือไม่
  • การตรวจด้วยการออกกำลังกาย (Exercise Stress Test) : เพื่อวัดอัตราการเต้นของหัวใจขณะออกกำลังกาย
  • การตรวจหัวใจด้วยเตียงปรับระดับ (Tilt Table Test) : ให้ผู้ป่วยนอนบนเตียงที่ปรับขึ้นลงในแนวตั้งได้ เพื่อทดสอบอาการหน้ามืด

การรักษาภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

การรักษาอาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ในกรณีที่ไม่ได้เกิดจากสาเหตุทางการแพทย์ เช่น ภาวะโลหิตจาง หรือภาวะร่างกายขาดน้ำ มักจะได้รับการรักษาโดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนี้

  • ดื่มน้ำให้มากขึ้น และจำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
  • เมื่อจะลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ ให้ลุกขึ้นอย่างช้าๆ
  • ออกกำลังกายแบบไอโซเมตริก (Isometric Exercise) หรือออกกำลังกายด้วยวิธีเกร็งกล้ามเนื้อขณะอยู่กับที่ก่อนลุกขึ้นยืนเพื่อเพิ่มความดันโลหิต เช่น ใช้มือบีบลูกบอลยางหรือผ้าขนหนูแรงๆ
  • หากสาเหตุเกิดจากยา อาจต้องปรับปริมาณยาหรือเปลี่ยนไปใช้ยาชนิดอื่น
  • สวมถุงน่องรัดกล้ามเนื้อเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนบริเวณขาได้ดีขึ้น
  • หลีกเลี่ยงการไขว้ขา หรือการยืนต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน
  • นอนโดยยกศีรษะให้สูงกว่าขาหรือเท้าเล็กน้อย
  • หลีกเลี่ยงมื้ออาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตมากเกินไป

ในกรณีที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจให้ยาเพื่อเพิ่มปริมาตรเลือด หรือกระตุ้นการหดตัวของหลอดเลือด เช่น

  • Fludrocortisone (Florinef)
  • Midodrine (ProAmatine)
  • Erythropoietin (Epogen, Procrit)
  • Pyridostigmine (Mestinon)
ที่มาของข้อมูล

Jacquelyn Cafasso, What Causes Dizziness on Standing Up? (https://www.healthline.com/symptom/dizziness-on-standing-up), November 2016


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป