มะเร็งและโรคร้าย

หน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน (Dizziness on Standing Up)

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน มักเกิดจากภาวะความดันต่ำจากการเปลี่ยนท่า สามารถรักษาได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่าง
เผยแพร่ครั้งแรก 23 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 5 ส.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที
หน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน (Dizziness on Standing Up)

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน มักเกิดจากภาวะความดันต่ำจากการเปลี่ยนท่า สามารถรักษาได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่าง

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน (Orthostatic Hypotension) หรือภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่า (Postural Hypotension) ส่วนมากจะเกิดขึ้นเพียงไม่กี่นาทีและมีอาการไม่รุนแรงมากนัก แต่อาจมีบางคนที่มีอาการรุนแรงถึงขั้นเป็นลมหรือหมดสติได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
Flash Sale! เลเซอร์ลดรอยสิวที่หลัง เพียง 499 บาท 100 แพ็กเกจเท่านั้น หมดแล้วหมดเลย!

ราคานี้วันเดียวเท่านั้น / จองผ่าน HD คุ้มกว่า / ผ่อน 0% ได้ / มีแอดมินใจดีดูแล

219

อาการของภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

อาการที่พบได้บ่อยที่สุด คือความรู้สึกหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ซึ่งอาการมักหายได้เองหลังจากได้นั่งหรือนอนพักประมาณ 3-5 นาที ส่วนอาการอื่นๆ ที่พบได้บ้าง ได้แก่ คลื่นไส้ ใจสั่น ปวดศีรษะ อ่อนแรง สับสน มึนงง และตาพร่า ส่วนอาการที่พบได้ไม่บ่อย ได้แก่ เป็นลม เจ็บหน้าอก ปวดคอและไหล่

ภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืนเกิดจากอะไร?

อาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ที่เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำ สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น

  • ภาวะร่างกายขาดน้ำ (Dehydration)
  • ภาวะโลหิตจาง หรือมีเม็ดเลือดแดงต่ำ (Anemia)
  • มีปริมาตรเลือดต่ำ (Hypovolemia) ซึ่งเกิดจากยาบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ
  • อยู่ระหว่างตั้งครรภ์
  • ความผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจ เช่น ภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (Acute Coronary Syndrome (ACS)) หรือโรคลิ้นหัวใจ (Valvular Heart Disease)
  • โรคเบาหวาน (Diabetes)
  • โรคพาร์กินสัน (Parkinson’s Disease)
  • สภาพอากาศร้อน
  • การใช้ยาควบคุมความดันโลหิตหรือยาต้านโรคซึมเศร้า
  • การใช้แอลกอฮอล์หรือสารเสพติด ในขณะใช้ยาควบคุมความดันโลหิต
  • การใช้ยาขับปัสสาวะ
  • มีอายุมาก

การวินิจฉัยภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

หากสงสัยว่าผู้ป่วยมีภาวะดังกล่าว แพทย์จะทำการวัดความดันโลหิตในขณะนั่ง นอน และยืน ซึ่งหากความดันโลหิต Systolic (แรงดันเลือดขณะหัวใจบีบตัว) ลดลง 20 mmHg หรือความดันโลหิต Diastolic (แรงดันเลือดขณะหัวใจคลายตัว) ลดลง 10 mmHg ภายใน 3 นาทีหลังจากลุกขึ้นยืน ก็จะวินิจฉัยว่าผู้ป่วยมีภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

ในการระบุหาสาเหตุ แพทย์อาจทำการตรวจอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น ตรวจร่างกาย ตรวจวัดอัตราการเต้นหัวใจ และส่งตรวจด้วยวิธีที่จำเพาะอื่นๆ ได้แก่

  • การตรวจนับจำนวนเม็ดเลือดโดยสมบูรณ์ (CBC) : เพื่อหาภาวะโลหิตจาง
  • การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) : เพื่อดูจังหวะการเต้นของหัวใจ
  • การตรวจเอคโคหัวใจ (Echocardiogram) : เพื่อดูว่าหัวใจและลิ้นหัวใจทำงานปกติหรือไม่
  • การตรวจด้วยการออกกำลังกาย (Exercise Stress Test) : เพื่อวัดอัตราการเต้นของหัวใจขณะออกกำลังกาย
  • การตรวจหัวใจด้วยเตียงปรับระดับ (Tilt Table Test) : ให้ผู้ป่วยนอนบนเตียงที่ปรับขึ้นลงในแนวตั้งได้ เพื่อทดสอบอาการหน้ามืด

การรักษาภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน

การรักษาอาการหน้ามืดและเวียนศีรษะขณะลุกขึ้นยืน ในกรณีที่ไม่ได้เกิดจากสาเหตุทางการแพทย์ เช่น ภาวะโลหิตจาง หรือภาวะร่างกายขาดน้ำ มักจะได้รับการรักษาโดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนี้

  • ดื่มน้ำให้มากขึ้น และจำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
  • เมื่อจะลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ ให้ลุกขึ้นอย่างช้าๆ
  • ออกกำลังกายแบบไอโซเมตริก (Isometric Exercise) หรือออกกำลังกายด้วยวิธีเกร็งกล้ามเนื้อขณะอยู่กับที่ก่อนลุกขึ้นยืนเพื่อเพิ่มความดันโลหิต เช่น ใช้มือบีบลูกบอลยางหรือผ้าขนหนูแรงๆ
  • หากสาเหตุเกิดจากยา อาจต้องปรับปริมาณยาหรือเปลี่ยนไปใช้ยาชนิดอื่น
  • สวมถุงน่องรัดกล้ามเนื้อเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนบริเวณขาได้ดีขึ้น
  • หลีกเลี่ยงการไขว้ขา หรือการยืนต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน
  • นอนโดยยกศีรษะให้สูงกว่าขาหรือเท้าเล็กน้อย
  • หลีกเลี่ยงมื้ออาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตมากเกินไป

ในกรณีที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจให้ยาเพื่อเพิ่มปริมาตรเลือด หรือกระตุ้นการหดตัวของหลอดเลือด เช่น

  • Fludrocortisone (Florinef)
  • Midodrine (ProAmatine)
  • Erythropoietin (Epogen, Procrit)
  • Pyridostigmine (Mestinon)
ที่มาของข้อมูล

Jacquelyn Cafasso, What Causes Dizziness on Standing Up? (https://www.healthline.com/symptom/dizziness-on-standing-up), November 2016


19 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Dizzy spells when you stand up: When should you worry?. Harvard Health. (https://www.health.harvard.edu/heart-health/dizzy-spells-when-you-stand-up-when-should-you-worry)
Orthostatic Hypotension: Causes, Diagnosis, and Treatment. Healthline. (https://www.healthline.com/health/orthostatic-hypotension)
Orthostatic hypotension (postural hypotension) - Symptoms and causes - Mayo Clinic (https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/orthostatic-hypotension/symptoms-causes/syc-20352548)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ยา Dopamine (โดปามีน) สามารถใช้รักษาภาวะหัวใจล้มเหลวได้
ยา Dopamine (โดปามีน) สามารถใช้รักษาภาวะหัวใจล้มเหลวได้

ยา Dopamine (โดปามีน) ทำให้หัวใจแข็งแรงขึ้นในขณะที่หัวใจล้มเหลว ช่วยบรรเทาอาการความดันโลหิตได้

อ่านเพิ่ม
รู้จักอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่พบได้บ่อยๆ
รู้จักอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่พบได้บ่อยๆ

หากอยากรู้ว่า อุปกรณ์การแพทย์ชิ้นไหน ทำงานอย่างไร ต้องไม่พลาดบทความนี้

อ่านเพิ่ม