ความรู้สุขภาพ

ยาต้านไวรัส HIV แบบฉุกเฉิน คืออะไร

เผยแพร่ครั้งแรก 29 ส.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที
ยาต้านไวรัส HIV แบบฉุกเฉิน คืออะไร

ยาต้านไวรัส HIV แบบฉุกเฉิน คืออะไร เชื่อว่าหลายคนคงจะพอรู้จักเจ้าไวรัส HIV กันมาบ้างแล้ว แต่สำหรับยาต้านไวรัสอย่าง PEP อาจเป็น เรื่องใหม่ที่ใครหลายคนไม่คุ้นหูมากนัก วันนี้ Honestdocs เลยขอนำข้อมูลที่น่าสนใจมาฝากกันค่ะ

ยาต้านไวรัส hiv คืออะไร ? ใช้กับใครได้บ้าง ?

ยา PEP นั้นมีชื่อย่อมาจาก Post-Exposure Prophylaxis หรือหากจะให้อธิบายง่ายๆ ก็คือ ยานี้จะถูก ให้แก่ผู้ที่สงสัยว่าได้รับเชื้อ HIV หรือว่ามีภาวะเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อ ยกตัวอย่างเช่น กลุ่มบุคคลที่ถูกล่วง ละเมิดทางเพศ (โดนข่มขืน) กลุ่มบุคคลที่มีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกันกับคนแปลกหน้า กลุ่มบุคคลที่เกิด อุบัติเหตุจากอุปกรณ์ป้องกันเช่น ถุงยางรั่ว หรือถุงยางหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ นอกจากนี้ยากลุ่มนี้ยัง ใช้ในบุคลากรของแพทย์ที่มีความเสี่ยง เช่นการโดนเข็มตำระหว่างปฎิบัติหน้าที่ การโดนมีดผ่าตัดบาด จากคนไข้ที่ไม่ทราบผลเลือด เป็นต้น นอกจากนี้ยา PEP ยังสามารถให้ได้ในกรณีที่กลุ่มบุคคลที่ประสบ อุบัติเหตุ แล้วมีเลือดออกหลายคนโดยแต่ละบุคคลมีการสัมผัสเลือดกันผ่านบาดแผลที่เกิด เช่น การ ประสบอุบัติเหตุรถชนแล้วผู้โดยสารส่วนมากเกิดบาดแผลขึ้น ทั้งนี้ในทางการแพทย์จะมีหลักในการ พิจารณาการจ่ายยาเป็นไปตามแต่ละกรณี

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

ยาต้านไวรัส hiv ใช้อย่างไร ?

เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด คนไข้ที่ต้องสงสัยว่าได้รับเชื้อจะต้องรับประทานยาต้านไวรัส (PEP) อย่าง เร็วที่สุด ภายในเวลา 72 ชั่วโมง และจะต้องรับประทานยาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 28 วัน ภายใต้การดูแล และนำของแพทย์ เหตุผลที่จะต้องทานยานี้ให้เร็วที่สุด ก็เพื่อให้ยาเข้าไปต่อสู้กับเชื้อไวรัส และสร้าง ระบบภูมิคุ้มกันที่จะสามารถป้องกัน HIV ได้นั่นเอง

โดยยา PEP ที่ทำการแจกจ่ายให้แก่คนไข้แต่ละคนนั้น จะมีความแตกต่างกัน ซึ่งประกอบด้วยยาต้าน ไวรัสประมาณ 3ชนิด โดยแพทย์จะเป็นผู้เลือกชนิดให้เป็นรายบุคคล

ยาต้านไวรัส hiv มีผลข้างเคียงหรือไม่ ?

สำหรับผู้ที่อยู่ในช่วงการรับยา PEP จะมีผลข้างเคียงของการรับประทานยา เช่น ท้องเสีย ปวดหัว อิด โรย คลื่นไส้และอาเจียน ดังนั้นคนไข้จึงควรทำความเข้าใจและทานยาให้ครบเวลาที่กำหนด

ยาต้านไวรัส hiv ต้องทานนานเท่าไหร่ ? เมื่อครบแล้ว ทำอย่างไร ?

เมื่อได้รับยาตามกำหนดเวลา และรับประทานอย่างต่อเนื่องจนครบ 28 วัน คนไข้ต้องไปพบแพทย์อีก ครั้ง โดยแพทย์จะทำการตรวจ HIV ซ้ำ โดยจะตรวจที่ 4-6 สัปดาห์หลังจากที่มีการสัมผัสกับเชื้อ HIV และตรวจซ้ำอีกครั้งหลังจากนั้น 3 เดือน ซึ่งในบางกรณี แพทย์อาจแนะนำให้มีการตรวจซ้ำที่ 6 เดือน ต่อมาเพื่อติดตามอาการและลดความผิดพลาดของการไม่ปรากฎเชื้อ

ระหว่างรับยาต้านไวรัส hiv เราจะไม่เสี่ยงการติดเชื้อ HIV ใช่หรือไม่ เพราะเป็นยาต้านไวรัส HIV แบบ ฉุกเฉิน ดังนั้นจึงมีเพศสัมพันธ์ได้อย่างสบายใจแม้ไม่ป้องกัน ?

ไม่ใช่ค่ะ ระหว่างช่วงเวลาของการรับยา คนไข้ต้องเลี่ยงการเพิ่มภาวะเสี่ยงที่จะได้รับเชื้อเพิ่มขึ้น โดยการ ทานยา PEP ไม่ได้มีผลให้ร่างกายคุณต่อต้านเชื้อ HIV ที่จะได้รับเพิ่มเข้ามาในระหว่างทาง ดังนั้นหาก ต้องมีเพศสัมพันธ์ระหว่างนี้ ก็ควรมีการป้องกัน (แต่ควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในระยะนี้)

ทำไมทานยาหมดแล้วจึงต้องมาพบแพทย์อีก ?

สิ่งสำคัญที่สุดของการมาตรวจซ้ำคือการยืนยันว่ายา PEP นั้นมีประสิทธิภาพหรือไม่ ซึ่งหากในระหว่าง 28 วันที่คุณทานยา และเกิดประสิทธิภาพ ผลเลือดของคุณจะออกมาเป็นลบ (Negative) ซึ่งนั่นแปลว่า คุณเองไม่ติดเชื้อ HIV ซึ่งหลังจากนี้คุณจะต้องป้องกันตัวเองจากเชื้อ HIV อยู่เสมอ โดยการใช้ถุงยาง อนามัยขณะมีเพศสัมพันธ์ ไม่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น และหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับบุคคลแปลก หน้า และหมั่นตรวจเลือดเป็นประจำ หากคิดว่าตนเองมีภาวะเสี่ยง เพราะหากทราบได้เร็วจะส่งผลให้การ รักษาทำได้เร็ว และเกิดประสิทธิภาพมากขึ้น


5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Can post-exposure prophylaxis (PEP) stop me getting HIV?. NHS (National Health Service). (https://www.nhs.uk/common-health-questions/medicines/can-post-exposure-prophylaxis-pep-stop-me-getting-hiv/)
Young T, Arens FJ, Kennedy GE, Laurie JW, Rutherford GW. Antiretroviral post-exposure prophylaxis (PEP) for occupational HIV exposure. Cochrane Database of Systematic Reviews 2007, Issue 1. Art. No.: CD002835. DOI: 10.1002/14651858.CD002835.pub3. Cochrane. (https://www.cochrane.org/CD002835/HIV_antiretroviral-post-exposure-prophylaxis-pep-for-occupational-hiv-exposure)
Postexposure HIV Prophylaxis in Physicians and Medical Personnel: Practice Essentials, Epidemiology, Modes of Transmission. Medscape. (https://emedicine.medscape.com/article/1991375-overview)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป