โรคอารมณ์สองขั้ว (ไบโพลาร์ - Bipolar) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 8, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ภาวะนี้มีลักษณะคืออารมณ์ที่มีความสุขมากเกิน หรือโศกเศร้ามากเกินกว่าปกติ ซึ่งพบว่าพบโรคนี้ในชาวอเมริกันมากกว่าห้าแสนคน

โรคอารมณ์สองขั้วเป็นโรคสุขภาพทางใจอย่างหนึ่งที่ส่งผลให้คน ๆ หนึ่งมีอารมณ์แปรปรวนไปมาอย่างสุดโต่ง ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วอาจมีช่วงที่รู้สึกมีความสุขอิ่มเอิบมากเกินปกติ (manic episodes หรือ mania) และช่วงที่เศร้าดำดิ่งมากที่สุดก็จะมีอาการคล้ายกับโรคซึมเศร้า การแปรปรวนของอารมณ์นี้รุนแรงกว่าการเปลี่ยนแปลงอารมณ์ไปมาในผู้คนปกติ และการแปรปรวนของอารมณ์นี้ยังส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันหรือการทำงาน

ความชุกของโรคอารมณ์สองขั้ว

สถาบันส่งเสริมสุขภาพจิตแห่งชาติ (National Institute of Mental Health (NIMH)) ได้ประมาณไว้ว่าราว ๆ ร้อยละ 2.6 ของประชาชนชาวอเมริกา หรือประมาณ 600,000 คน จะมีโรคอารมณ์สองขั้วอยู่ และจากข้อมูลของ NIMH พบว่ามีมากกว่าร้อยละ 80 ที่ถูกจัดว่ามีอาการรุนแรง

โรคอารมณ์สองขั้ว หรือเพียง จิตอารมณ์คลุ้มคลั่งและซึมเศร้า (Manic Depression) ?

คุณอาจเคยได้ยินชื่อ “จิตอารมณ์คลุ้มคลั่งและซึมเศร้า (Manic depression)” ที่ใช้อธิบายถึงโรคสุขภาพทางใจที่มีอาการคล้ายกับโรคอารมณ์สองขั้ว ความจริงแล้วโรคอารมณ์สองขั้วเคยถูกเรียกว่า จิตอารมณ์คลุ้มคลั่งและซึมเศร้า (Manic depression) จนกระทั่งช่วงปี คศ.1980 ในสมัยนั้นจิตแพทย์ตัดสินใจเปลี่ยนชื่อของโรคนี้ในคู่มือการวินิจฉัย และสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) - แนวทางที่ช่วยจิตแพทย์ในการวินิจฉัยโรค เนื่องจากคำว่า “โรคอารมณ์สองขั้ว” ดูจะบรรยายถึงภาวะและอาการได้ดีกว่า นอกจากนี้ยังมีการถกเถียงกันเกี่ยวกับเรื่องที่ชื่อเก่านั้นเป็นการตราหน้าอย่างหนึ่ง และ ทั้งมาเนีย และ ซึมเศร้า ต่างเป็นคำที่ใช้บรรยายถึงความรู้สึกและอารมณ์ในชีวิตประจำวัน ด้วยเหตุนี้ โรคอารมณ์สองขั้วจึงเป็นชื่อที่ใช้เรียก และการวินิจฉัยสำหรับแพทย์ในปัจจุบัน

สาเหตุของโรคอารมณ์สองขั้ว

นักวิจัยยังไม่พบสาเหตุที่แท้จริงของโรคอารมณ์สองขั้ว แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม โครงสร้างของสมอง และการทำงานของสมอง จากงานวิจัยใหม่ ๆ ได้เสนอว่าโรคอารมณ์สองขั้วนั้นมีโอกาสจะส่งทอดในครอบครัวได้ และในคนที่มีการกลายพันธุ์ของยีน (Genes mutation) โดยเฉพาะยีน ODZ4, NCAN และ CACNA1C จะมีแนวโน้มที่จะเกิดโรคอารมณ์สองขั้วได้มากขึ้น และยิ่งพบว่าปัจจัยทางพันธุกรรม และสิ่งแวดล้อมต่างเป็นสาเหตุของโรคอารมณ์สองขั้วได้
นอกจากนี้ยังมีการศึกษาในกลุ่มแฝดเหมือน พบว่าเป็นการยากที่แฝดทั้งสองคนจะเกิดโรคอารมณ์สองขั้วได้เหมือนกัน แม้ว่าจะมีการกลายพันธุ์ของยีนเหมือนกันก็ตาม อย่างไรก็ตามจากงานวิจัยพบว่าหากคุณมีพ่อแม่ หรือพี่น้องเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว คุณก็มีแนวโน้มที่จะเกิดโรคนี้ได้ในภายหลัง แต่การที่มีคนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว ไม่ได้แปลว่าคุณจะได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว กลับพบว่าในชีวิตจริงแล้ว คนที่มีประวัติโรคอารมณ์สองขั้วในครอบครัว ส่วนใหญ่แล้วไม่พบว่าเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว

มีการศึกษาที่ใช้อุปกรณ์แสกนภาพสมอง ได้แก่ การทำเอ็กซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (functional magnetic resonance imaging (fMRI)) และ การตรวจเอกซ์เรย์ด้วยโพสิตรอน (positron emission tomography (PET)) ต่างถูกใช้เพื่อที่จะพยายามเปิดเผยถึงความแตกต่างของสมองในคนปกติ และคนที่ป่วยด้วยโรคอารมณ์สองขั้วนี้ หรือ โรคทางจิตเวชอื่น ๆ มีการศึกษา MRI ชิ้นหนึ่งพบว่า สมองของผู้ใหญ่ที่เป็นโรคอารมณ์สองขั้ว มีส่วนของสมองส่วนหน้าสุด (Prefrontal cortex) เล็กกว่า และไม่สามารถทำงานได้ดีเท่าในของคนปกติที่ไม่ได้เป็นโรค ซึ่งสมองส่วนหน้าสุด (Prefrontal cortex) นี้ทำหน้าที่เกี่ยวกับด้านการจัดการ (Executive function) เช่น การแก้ปัญหา และการตัดสินใจ

  • ปัจจัยอื่น ๆ ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคอารมณ์สองขั้วได้แก่
  • ระยะเวลาที่อยู่ภายใต้ความเครียดอย่างมาก
  • ยาเสพติด หรือการใช้แอลกอฮอล์
  • มีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในชีวิต
  • เหตุการณ์ร้ายแรง

นอกจากนี้คนที่เคยมีประวัติโรคทางจิตเวชอื่น ๆ เช่น วิตกกังวล สมาธิสั้น หรือ โรคเครียดจากเหตุกาาณ์ร้ายแรง มีแนวโน้มที่จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคอารมณ์สองขั้ว แต่ว่าความสัมพันธ์ระหว่างโรคต่าง ๆ นี้ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาอยู่

ชนิดของโรคอารมณ์สองขั้ว

โรคอารมณ์สองขั้วมีหลายชนิด ซึ่งแยกความแตกต่างกันที่อาการและความรุนแรง แพทย์จะให้การวินิจฉัยโรคขึ้นอยู่กับ ระยะเวลา ความถี่ และลักษณะของอาการมาเนียและ ซึมเศร้าของคุณ

ชนิดของโรคอารมณ์สองขั้วมีดังนี้

Bipolar I เป็นชนิดที่รุนแรงที่สุด ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วชนิด Bipolar I จะมีอาการมาเนีย หรือ มีอาการทั้งมาเนียและซึมเศร้า อย่างน้อยหนึ่งครั้ง และ อาการของโรคซึมเศร้าอย่างน้อยหนึ่งครั้ง Episodes คือช่วงที่ผู้ป่วยมีการแสดงอาการทุกวันอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ ผู้ป่วยชนิด Bipolar I จะมีอาการมาเนียที่รุนแรงกว่ามาก

Bipolar II โรคอารมณ์สองขั้วชนิดนี้มักได้รับการวินิจฉัยหลังจากผู้ป่วยมีอาการของโรคซึมเศร้าแล้ว อย่างน้อยหนึ่งครั้ง ร่วมกับอาการของมาเนียอย่างอ่อน (hypomania - ความรุนแรงน้อยกว่า) อย่างน้อยหนึ่งครั้ง โดยมีช่วงที่อารมณ์ปกติคั่นอยู่ระหว่าง 2 episodes นี้ อารมณ์ครื้นเครงใน Bipolar II จะไม่มากเท่า Bipolar I และที่สำคัญที่ต้องแยกความแตกต่างคือภาวะนี้ไม่ใช่ Bipolar I ชนิดอ่อน อย่างไรก็ตาม Bipolar II มักได้รับการวินิจฉัยผิดพลาดว่าเป็นโรคซึมเศร้าเนื่องจากอาการมาเนียอย่างอ่อนของผู้ป่วยได้ถูกมองข้ามไป Cyclothymia เป็นโรคอารมณ์สองขั้วชนิดอ่อน อีกชื่อคือ Cyclothymic disorder ผู้ป่วยโรคนี้จะมีอาการมาเนียและซึมเศร้าที่รุนแรงน้อยกว่า

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่