อะไรคือฝีบริเวณร่องก้น (pilonidal cyst)?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ฝีชนิดนี้พบได้ทั่วไปในผู้ขับรถบรรทุก ช่างตัดผม และช่างแต่งขนสุนัข

ฝีบริเวณร่องก้น(pilonidal cyst) คือความผิดปกติของผิวหนัง โดยมีลักษณะคล้ายถุงแทรกอยู่ในชั้นผิวหนัง ส่วนมากพบบริเวณก้นกบ(coccyx) หรือบริเวณเหนือร่องก้น ในภาษาอังกฤษอ่านว่า ไพ-โล-ไน-ดอล(pilonidal) แปลว่า”กลุ่มของเส้นขน” เนื่องจากฝีชนิดนี้ เกิดจากการที่เส้นขนที่โผล่ออกมาเหนือผิวหนังตามปกติ เกิดการอุดตัน และบางครั้งเกิดการติดเชื้อขึ้นในกรณีที่มีการติดเชื้อ จะสามารถเกิดอาการเจ็บปวดได้อย่างมากบริเวณฝี โรคฝีบริเวณร่องก้น(Pilonidal disease) เริ่มเป็นที่รู้จักในช่วงต้นคริสศักราชที่ 1800 โดยฝีที่พบมีตั้งแต่ขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ที่สร้างความเจ็บปวดอย่างมาก โรคนี้มักพบในผู้ชายอายุน้อย แต่ก็สามารถพบได้ในบุคคลทั่วไปเช่นกัน โดยทั่วไปในกลุ่มอายุผู้ใหญ่ เพศชายมีโอกาสเป็นฝีบริเวณร่องก้นมากกว่าเพศหญิง ในขณะที่ในกลุ่มอายุเด็ก เพศหญิงมีโอกาสเป็นมากกว่าเพศชาย

สาเหตุของฝีบริเวณร่องก้น(pilonidal cyst)

ผู้เชี่ยวชาญยังไม่ทราบแน่ชัดถึงสาเหตุของโรค หากคุณนั่งเป็นเวลานาน หรือสวมใส่เสื้อผ้ารัดรูป คุณอาจมีความเสี่ยงที่จะเป็นฝีบริเวณร่องก้นได้ บางคนเชื่อว่าภาวะขนคุด(เส้นขนที่ไม่โผล่เหนือผิวหนัง) เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดโรค ผิวหนังจะตอบสนองต่อเส้นขนเสมือนเป็นสิ่งแปลกปลอม(foreign body)  โดยสร้างฝีมาล้อมรอบไว้ กลไกการเกิดลักษณะนี้ช่วยอธิบายถึงสาเหตุว่าทำไมฝีถึงเกิดขึ้นบริเวณก้นกบ หรือเหนือร่องก้นมากกว่าบริเวณส่วนล่าง ในกรณีของช่างตัดผม และช่างแต่งขนสุนัขจะพบฝีอยู่บริเวณง่ามนิ้วมือ โดยมีทฤษฎีรองรับว่าการยืดออกของชั้นส่วนลึกใต้ผิวหนัง จะทำให้รูขุมขน(ตำแหน่งที่มีการงอกของเส้นขน)มีขนาดใหญ่ขึ้น และเกิดการฉีกขาดได้ ฝีจะเกิดขึ้นล้อมรอบบริเวณนั้น ผู้เชี่ยวชาญบางรายเชื่อว่าฝีบริเวณร่องก้นเกิดขึ้นตามหลังการเกิดอุบัติเหตุที่ผิวหนังบริเวณนั้น ทหารในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จำนวนมาก มีฝีบริเวณร่องก้น โดยคาดว่าน่าจะเกิดจากการระคายเคืองเรื้อรัง จากการโดยสารรถทหารขนาดเล็กบนพื้นที่ขรุขระ ภาวะนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ “โรคจากการโดยสารรถทหารขนาดเล็ก(Jeep disease)” อยู่ในช่วงเวลาหนึ่งปัจจัยบางอย่างสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดได้ ตัวอย่างเช่น

  • มีน้ำหนักเกินมาตรฐาน
  • ไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย หรือไม่ค่อยได้ออกแรง
  • ทำงานที่ต้องนั่งเป็นระยะเวลานาน
  • มีขนตามร่างกายเป็นจำนวนมาก
  • มีขนที่หยาบและแข็ง
  • มีสุขอนามัยที่ไม่ดี

อาการและการวินิจฉัย

โดยทั่วๆไป แพทย์จะสามารถวินิจฉัยฝีบริเวณร่องก้นได้จากการตรวจร่างกายภายในฝีอาจจะมีการสะสมของหนองหรือของเหลวอื่นๆ เกิดเป็นโพรง หรือเป็นช่อง(pilonidal sinus)โดยเป็นช่องว่างใต้ผิวหนังต่อมาจากรูขุมขน(hair follicle)อาการของฝีบริเวณร่องก้นที่มีการติดเชื้อ ได้แก่ รู้สึกเจ็บ ผิวหนังบริเวณนั้นมีสีแดง และอาจมีหนองหรือเลือดไหลออกมา บางครั้งอาจมีกลิ่นเหม็น ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษา หากคุณไม่มีอาการใดๆดังนี้ ก็ไม่มีความจำเป็นต้องได้รับการรักษา อย่างไรก็ตามฝีบริเวณร่องก้นสามารถเกิดอาการบวม เจ็บ และติดเชื้อได้

การรักษาฝีบริเวณร่องก้น(pilonidal cyst)

แพทย์จะซักถามถึงลักษณะการเปลี่ยนแปลงของฝี ว่ามีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ รู้สึกเจ็บหรือมีหนองหรือเลือดไหลออกมาหรือไม่ หากมีความจำเป็นต้องเจาะเอาหนองออก สามารถทำได้ทันทีในวันเดียวกัน โดยแพทย์จะฉีดยาชา แล้วเปิดแผลขนาดเล็กบริเวณฝี เพื่อเอาหนองออกคุณอาจได้รับยาฆ่าเชื้อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อกระจายไปยังตำแหน่งอื่นๆ

การผ่าตัดฝีบริเวณร่องก้น

บางครั้งการผ่าตัดมีความจำเป็นในกรณีที่ต้องการเอาฝีออกทั้งหมด โดยหลังผ่าตัด แพทย์จะเปิดแผลทิ้งไว้ โดยมีผ้าก๊อซใส่ไว้ในแผล เพื่อช่วยให้แผลแห้ง การเปิดแผลทิ้งไว้จะทำให้แผลหายช้า แต่ช่วยลดโอกาสการติดเชื้อมากกว่าการเย็บปิดแผล ก่อนกลับบ้านควรถามแพทย์ถึงวิธีการทำความสะอาดแผล ระยะเวลาหายของแผล และคำถามอื่นๆเกี่ยวกับการดูแลแผลด้วยตนเอง ในบางกรณีอาจต้องอาศัยการปลูกถ่ายผิวหนัง(skin grafts) นักวิจัยกำลังพิจารณาการรักษาโดยไม่ใช้วิธีการผ่าตัด เช่น การกำจัดขนโดยวิธีการอาบแสงความเข้มข้นสูง เพื่อลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำ

การรักษาฝีบริเวณร่องก้น(pilonidal cyst) ด้วยตนเองที่บ้าน

สุขอนามัยที่ดี และการดูแลรักษาที่เหมาะสมสามารถช่วยลดการติดเชื้อได้ ดังนี้

  • โกนเส้นขนบริเวณใกล้เคียง เมื่อได้รับความยินยอมจากแพทย์ เพื่อป้องกันเส้นขนคุด
  • ทำความสะอาดบริเวณโดยรอบด้วยสบู่อ่อนๆ และใช้น้ำสะอาดล้างสบู่ออกให้หมด
  • ถ้าจำเป็นต้องนั่งเป็นเวลานาน ควรมีเวลาหยุดพักเพื่อเปลี่ยนอิริยาบถ
  • หลีกเลี่ยงการสวมใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นเกินไป เพราะสามารถทำให้เกิดเส้นขนคุดได้

แช่ตัวในน้ำอุ่น เพื่อบรรเทาความเจ็บปวด

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่