Doctor men
เขียนโดย
ทีมเภสัชกร HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
การกินเพื่อสุขภาพ

ยาแก้ไอละลายเสมหะ

แนะนำยาแก้ไอละลายเสมหะ ที่เหมาะกับอาการไอมีเสมหะใส หรือไอมีเสมหะมีสีขาวขุ่น ไอมีเสมหะสีเขียวหรือเหลือง
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 670,794 คน

ยาแก้ไอละลายเสมหะ

อาการไอมีเสมหะ คือ มีอาการไอร่วมกับมีเสมหะในลำคอ ซึ่งเป็นอาการไอที่พบได้บ่อยที่สุดแบบหนึ่ง ส่วนใหญ่เกิดจากเป็นหวัด ซึ่งอาจมีน้ำมูกลงคอ สาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย หรือบางครั้งอาจเป็นเพราะภูมิแพ้ก็ได้เช่นกัน การดูแลตัวเองระยะแรกอาจใช้วิธีดื่มน้ำมากๆ หรืออาจใช้ยาแก้ไอละลายเสมหะบรรเทาอาการ ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร ในเบื้องต้น HonestDocs มีคำแนะนำเกี่ยวกับยาแก้ไอละลายเสมหะ ให้เหมาะกับอาการแบบต่างๆ ดังนี้

ลักษณะอาการไอมีเสมหะ

อาการไอมีเสมหะแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad
  1. ไอมีเสมหะใส ไม่มีสี หรือมีสีขาวขุ่น สาเหตุอาจเกิดจากไวรัส หรือภูมิแพ้ กรณีนี้ควรให้ยารักษาตามอาการ เช่น ยาละลายเสมหะ หรือยาขับเสมหะ โดยไม่มีความจำเป็นต้องให้ยาปฏิชีวนะ เพราะว่าไม่มีการติดเชื้อของแบคทีเรีย
  2. ไอมีเสมหะข้นสีเขียว หรือสีเหลือง แสดงว่าอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินหายใจ แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาปฏิชีวนะร่วมกับยาละลายหรือขับเสมหะ

ยาแก้ไอละลายเสมหะ

ยาที่ช่วยบรรเทาอาการไอละลายเสมหะ นิยมนำมาใช้รักษาการมีเสมหะคั่งเนื่องจากโรคหวัด โรคภูมิแพ้ ภาวะติดเชื้อทางเดินหายใจ หรืออาจนำมาใช้รักษาโรคอื่นๆ ในระบบทางเดินหายใจ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ ยาทั้งสองกลุ่มนี้มีจำหน่ายในท้องตลาด ทั้งในรูปแบบยาน้ำและยาเม็ด มีทั้งสูตรยาเดี่ยวและยาผสม ยาในกลุ่มนี้จัดเป็นยาอันตราย สามารถหาซื้อได้ในร้านขายยา แต่ต้องจ่ายโดยเภสัชกรเท่านั้น ยาที่ช่วยบรรเทาอาการไอมีเสมหะแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ตามกลไกการออกฤทธิ์ ได้แก่

1. ยาละลายเสมหะ (Mucolytics)

เป็นยาที่ออกฤทธิ์เข้าไปย่อยโปรตีนหรือเกิดปฏิกิริยาทางเคมี ซึ่งจะมีผลทำลายการรวมตัวกันของโปรตีนที่จับตัวเป็นก้อนเสมหะเหนียวข้น รวมถึงลดแรงตึงผิวของเสมหะ ทำให้เสมหะใสขึ้น เหนียวข้นน้อยลงจนกลไกของร่างกายสามารถขับเสมหะออกมาได้ง่ายยิ่งขึ้น ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ ได้แก่

  • อะเซทิลซิสเทอีน (Acetylcysteine; Acetin® Fluimucil®, Flucil®, Mucil®, Muclear®) หรือเอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน (N-acetylcysteine; NacLong®) ออกฤทธิ์โดยในโครงสร้างของอะเซทิลซิสเทอีนมีหมู่ซัลไฮดริลอิสระที่สามารถสลายพันธะไดซัลไฟด์ของมิวโคโปรตีน (mucoprotein) ของเสมหะได้ ส่งให้ความข้นหนืดของเสมหะลดลง ส่วนใหญ่พบในรูปแบบแกรนูล หรือเม็ดฟู่ละลายน้ำ
  • คาร์โบซิสเทอีน (Carbocysteine; Amicof®, Expetan®/Expetan-Kids®/Expetan-R®, Flemex®/Flemex Kids®) ยาในกลุ่มนี้ได้รับความนิยมมากเนื่องจากมีประสิทธิภาพในการละลายเสมหะดี มีราคาไม่แพง และผลข้างเคียงน้อย มีความปลอดภัยสูงสามารถใช้ได้ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 2 และ 3 แต่ไม่ควรใช้ในหญิงตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 1 เนื่องจากยาจะมีผลต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์
  • บรอมเฮกซีน (Bromhexine; Bisolvon®, Bisolvon® Syrup, Bisoltab®, Bromcolex®, Bromxin®, Bromxine®) บรอมเฮกซีนนิยมใช้เช่นกัน เนื่องจากมีความเป็นพิษต่ำ ยาตัวนี้สามารถใช้ได้ในหญิงตั้งครรภ์
  • แอมบร็อกซอล (Ambroxol; Mucolid®, Mucosolvan®, Mucosolvan-SR®) มีคุณสมบัติช่วยให้เสมหะเหลวลง ทำให้เสมหะที่เหนียวข้นและคั่งค้างอยู่ในหลอดลมถูกขับออกได้ง่าย ทำให้การหายใจสะดวกขึ้น นิยมใช้ละลายเสมหะในโรคของระบบทางเดินหายใจทั้งชนิดเฉียบพลันและเรื้อรังที่มีเสมหะเหนียวข้น สำหรับหญิงตั้งครรภ์ ยาแอมบรอกซอลจัดอยู่ในประเภท B แม้ว่าจะมีความปลอดภัยกับหญิงตังครรภ์ แต่ก็ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์ 3 เดือนแรก หากจำเป็นต้องใช้ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

2. ยาขับเสมหะ (Expectorants)

เป็นยาที่ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นให้เยื่อบุในระบบทางเดินหายใจกำจัดเสมหะออกจากร่างกาย และเพิ่มปริมาณสารคัดหลั่งในระบบทางเดินหายใจให้มากขึ้น ช่วยให้ผู้ป่วยไอเอาเสมหะออกมาได้ง่ายและหายใจสะดวกยิ่งขึ้น โดยแท้จริงแล้วการที่เรามักมีอาการไอร่วมด้วยขณะที่มีเสมหะ นั่นคือกลไกหนึ่งของร่างกายที่ต้องการขับเสมหะออกมานั่นเอง ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ ได้แก่

  • ยาไกวเฟนิซิน (Guaifenesins หรือ Glycerol guaicolate; Fenesin®, Robitussin®, MUCHES®, Icolid®, Terco-D®) เป็นยาขับเสมหะชนิดหลักที่มีใช้มานาน และได้รับความนิยมสูง มีทั้งตำรับยาเดี่ยวและชนิดยาผสม
  • ยาเทอร์พินไฮเดรต (Terpin hydrate) มีประสิทธิภาพในการขับเสมหะดีใกล้เคียงกับชนิดอื่น ในประเทศไทยนิยมนำไปผสมกับยาแก้ไอหรือยาขับเสมหะชนิดอื่น เช่น กัวฟีนีซีน
  • ยาแอมโมเนียมคลอไรด์ (Ammonium chloride) มักนำไปใช้ผสมกับยาแก้ไอหรือยาแก้แพ้ ลดน้ำมูก แต่ไม่นิยมนำมาใช้เป็นยาขับเสมหะเป็นหลัก

ตัวอย่างยาแก้ไอละลายเสมหะชนิดสูตรผสม

ยาในกลุ่มนี้ทั้งหมดจัดเป็นยาอันตรายที่ต้องจ่ายโดยเภสัชกรเท่านั้น

ชื่อทางการค้า

ส่วนประกอบ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad

สรรพคุณ

A-nadri® Cough Syrup

  1. ammonium chloride 125 mg
  2. chlorpheniramine 2.5 mg
  3. Na citrate 62.5 mg

ขับเสมหะ บรรเทาอาการไอ และลดน้ำมูก/บรรเทาอาการภูมิแพ้

Aracaf®

  1. ammonium Cl 125 mg
  2. diphenhydramine HCl 12.5 mg
  3. Na citrate 50 mg

ขับเสมหะ บรรเทาอาการไอ และลดน้ำมูก/บรรเทาอาการภูมิแพ้

Asthnyl®

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง ในราคาสุดคุ้ม เพียง 2550 บาท ถึง 22 ต.ค. นี้เท่านั้น 🔥

มีอาการบางอย่างที่หาสาเหตุไม่ได้บ่อยๆ 😲 คุณอาจแพ้อาหารบางอย่างโดยไม่รู้ตัว

Foodintoleranceinternal ad

Per 5 mL

  1. guaifenesin 66.5 mg
  2. terbutaline 1.5 mg

ขับเสมหะ และช่วยขยายหลอดลม

Codee-C®

  1. guaifenesin 100 mg
  2. terpin hydrate 130 mg
  3. codeine phosphate 10 mg

ขับเสมหะและบรรเทาอาการไอ

D-Coate ®

  1. glyceryl guaiacolate 50 mg
  2. terpin hydrate 85 mg
  3. dextromethorphan HBr 20 mg

ขับเสมหะและบรรเทาอาการไอ

British Dispensary Health Care®

60 mL; Per 5 mL

  1. glycyrrhiza fluid extr 0.6 mL
  2. antimony K tartrate 1.2 mg
  3. camphorated opium tinct 0.6 mL

ขับเสมหะและบรรเทาอาการไอ

ข้อควรระวังในการใช้ยาแก้ไอละลายเสมหะ

  • ควรแจ้งแพทย์และเภสัชกรถึงประวัติโรคที่เป็น และประวัติการแพ้ยา เพื่อหลีกเลี่ยงอาการแพ้ยาและผลเสียต่างๆ ที่อาจเกิดจากการใช้ยา
  • หญิงที่วางแผนตั้งครรภ์ กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้ยา
  • ควรแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบก่อนใช้ยาไกวเฟนิซิน หากมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับทางเดินหายใจ เช่น โรคถุงลมโป่งพอง หลอดลมอักเสบ โรคหืด ไอเป็นเลือด อาการไอจากการสูบบุหรี่ หรือมีเสมหะมาก
  • ไม่ควรใช้ยาไกวเฟนิซินในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี
  • ระหว่างรับประทายาขับเสมหะควรดื่มน้ำมากๆ เพื่อช่วยลดความข้นเหนียวของเสมหะ ทำให้เสมหะขับออกง่ายขึ้น

ที่มาของข้อมูล

European Respiratory Society, https://err.ersjournals.com/content/errev/19/116/127.full.pdf, 12 April 2010.

MIMs Thailand, https://www.mims.com/thailand/drug/info/flemex-flemex%20kids/?type=brief, Access online: 14 May 2019.

MIMs Thailand, https://www.mims.com/thailand/drug/search?q=carbocysteine, Access online: 14 May 2019.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป