Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS

ภาวะคิโตซิส (Diabetic Ketoacidosis) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 6 ส.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,494,511 คน

“ภาวะคิโตซิส Diabetic Ketoacidosis (DKA)” หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน ที่เมื่อเกิดขึ้นแล้วจำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน เพราะอาจทำให้หมดสติ หรือเสียชีวิตได้ อาจดูร้ายแรง แต่เป็นภาวะที่สามารถป้องกันได้

ในบทความนี้ จะอธิบายเกี่ยวกับภาวะคีโตซิส ความหมาย อาการ วิธีการรักษาและป้องกัน

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad

ภาวะคิโตซิส (DKA) คืออะไร

ภาวะคิโตซิส หรือภาวะเลือดเป็นกรดด้วยคีโตนจากเบาหวาน (DKA) เกิดจากการที่ร่างกายไม่สามารถใช้น้ำตาลกลูโคสเป็นพลังงานได้ จึงย่อยสลายไขมัน เพื่อนำมาเป็นแหล่งพลังงานทดแทน แต่ได้สารคีโตนซึ่งเป็นกรดออกมาร่วมด้วย

ภาวะคิโตซิส เป็นภาวะที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูง อินซูลิน (Insulin) ต่ำ และมีคีโตน (Ketones) อยู่ในกระแสเลือดตั้งแต่ระดับปานกลางไปจนถึงมาก จัดเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ที่ต้องได้รับการรักษาในโรงพยาบาลทันที เพราะอาจทำให้หมดสติดหรือเสียชีวิตได้

ถึงแม้ว่าภาวะคิโตซิสจะพบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 1 แต่ก็สามารถเกิดกับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้เช่นกัน ดังนั้น ผู้ป่วยโรคเบาหวานทุกคนจึงควรเข้าใจเกี่ยวกับการติดตามระดับคีโตน

อาการของภาวะคิโตซิส (DKA)

เมื่อผู้ป่วยโรคเบาหวานเกิดอาการเหล่านี้ อาจหมายถึง ร่างกายกำลังอยู่ในภาวะคิโตซิส (DKA) ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษาอย่างทันท่วงที ได้แก่

  • หิวน้ำมาก หรือปากแห้งมาก
  • ปัสสาวะบ่อย
  • อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
  • คลื่นไส้ อาเจียน
  • ผิวแห้ง
  • ปวดท้อง
  • หายใจลึก
  • ลมหายใจมีกลิ่นเปรี้ยว

คีโตน (Ketones) คืออะไร

คีโตน (Ketones) สารที่เป็นกรดตัวหนึ่งที่ได้จากกระบวนการเผาผลาญไขมัน การพบคีโตนปริมาณน้อยๆ ในกระแสเลือดถือเป็นเรื่องปกติ และอาจพบคีโตนในปัสสาวะได้ เมื่ออดอาหารประมาณ 12-16 ชั่วโมง เพราะเมื่อมีระดับคีโตนในเลือดสูง ร่างกายจะขับออกมาในปัสสาวะเช่นเดียวกับน้ำตาลกลูโคส

ระดับคีโตนในเลือดที่สูงขึ้นเรียกว่า ketosis ผู้ที่รับประทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตต่ำมักชอบพูดว่าต้องการให้ร่างกายอยู่ในภาวะ ketosis เพราะหมายถึงร่างกายกำลังสลายไขมันแทนการสลายคาร์โบไฮเดรต

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad

อย่างไรก็ตาม ระดับ ketosis ที่เกิดจากการรับประทานอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำไม่รุนแรง และมีปริมาณน้อยกว่าระดับที่พบในภาวะคิโตซิส (DKA) มาก

ควรเริ่มติดตามระดับคีโตนเมื่อไหร่

การตรวจติดตามระดับคีโตนมักทำในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 มากกว่าชนิดที่ 2 เนื่องจากผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ยังสามารถสร้างอินซูลินได้ ทำให้เกิดภาวะนี้ได้น้อยกว่า

อย่างไรก็ตาม มีการแนะนำให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เข้ารับการตรวจคีโตนระหว่างที่มีอาการเจ็บป่วย หรือมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง เนื่องจากเมื่อร่างกายเจ็บป่วยหรือติดเชื้อ จะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ออกมา ซึ่งส่งผลตรงกันข้ามกับฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลของอินซูลิน ทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นนั่นเอง

ในบางครั้ง การรับประทานยาเบาหวานตามปกติ อาจไม่เพียงพอต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ และหากลืมกินยา หรือคิดว่า ไม่ต้องรับประทานยา เนื่องจากกินข้าวได้น้อย ก็อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงจนเข้าสู่ระดับอันตรายได้ ดังนั้นผู้ป่วยโรคเบาหวานทุกคน โดยเฉพาะคนที่ใช้อินซูลินควรสอบถามเรื่องการติดตามระดับคีโตนกับแพทย์

สามารถตรวจติดตามระดับคีโตนได้อย่างไร

ปกติแล้ว สามารถตรวจระดับคีโตนด้วยการใช้แผ่นกระดาษทดสอบกับปัสสาวะ แผ่นพลาสติกเหล่านี้ มีส่วนที่สามารถดูดซึมและเปลี่ยนสีได้เมื่อมีคีโตน โดยสามารถตรวจระหว่างปัสสาวะ หรืออาจเก็บปัสสาวะมาก่อนแล้วค่อยจุ่มแผ่นตรวจก็ได้

หลังจากนั้น นำสีที่ได้จากแผ่นทดสอบมาเปรียบเทียบกับตารางสีบนกล่อง เพื่อประเมินระดับคีโตน  นอกจากนั้น ยังมีเครื่องวัดระดับน้ำตาลบางชิ้นที่สามารถวัดระดับคีโตนได้โดยใช้แผ่นวัดคีโตน ซึ่งระดับคีโตนที่ตรวจพบจะแสดงออกมาบนหน้าจอ

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad

เมื่อไหร่ที่ต้องขอความช่วยเหลือ

หากคุณมีคีโตนในระดับปานกลางหรือสูงมากในเลือด ปัสสาวะ หรือมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง แม้ว่าจะเป็นเพียงแค่สูงปานกลางก็ควรเข้ารับการตรวจทางการแพทย์ทันที

การรักษาภาวะคิโตซิส (DKA)

แพทย์จะรักษาด้วยการให้สารน้ำร่วมกับอินซูลิน เพื่อให้ผู้ป่วยไม่ขาดน้ำ ระหว่างที่ลดระดับน้ำตาลในเลือด และแก้ไขความเป็นกรดในเลือด

โดยจะค่อยๆ ลดระดับน้ำตาลลง เพื่อป้องกันภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ และโพแทสเซียม (Potassium) ต่ำ ตลอดการรักษาจะต้องติดตามอาการอย่างใกล้ชิด และอาจต้องปรับสารน้ำหากจำเป็น เพื่อให้ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดและเกลือแร่ที่เหมาะสม

ภาวะแทรกซ้อนของภาวะคิโตซิส (DKA)

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงแต่พบได้น้อย คือ การเกิดสมองบวม โดยสามารถเกิดได้มากในเด็ก และพบในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 1 มากกว่า ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิดภาวะนี้ แต่อาการมักเกิดขึ้นระหว่างการรักษาภาวะคิโตซิส

วิธีการรักษาที่ดีที่สุดกำลังอยู่ในระหว่างการวิจัย การตรวจติดตามระดับคีโตนเป็นประจำจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะคิโตซิส (DKA) 

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เราป่วยเป็นโรคความดัน และเบาหวานรับยาต่อเนื่อง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
มึนๆงงๆตาลายหูอื้อค่ะเมื่อก่อนไม่เคยเป็นเกียวกับอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
พ่อเป็นต้อกระจก ตอนนี้บอดไปแล้ว ถ้าไปผ่าจะหายไหมคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่