Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HD
การรักษา

ประคบร้อน ประคบเย็น ต่างกันอย่างไร

ประคบร้อนหรือเย็น แตกต่างกันอย่างไร? วิธีเลือกการประคบเพื่อรักษาอาการบาดเจ็บอย่างถูกต้อง
เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ: 16 พ.ย. 2017 อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2020 รีวิวเมื่อวันที่ 23 ก.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
ประคบร้อน ประคบเย็น ต่างกันอย่างไร

ความหมายของการประคบร้อนและประคบเย็น

การประคบร้อนและประคบเย็น เป็นวิธีที่ใช้สำหรับการปฐมพยาบาลเบื้องต้น เพื่อบรรเทาอาการบาดเจ็บ อาการปวดหรืออักเสบที่อาจเกิดขึ้นได้จากกิจกรรมต่างๆ ระหว่างวัน ไม่ว่าจะเป็น พิษไข้ หรือการบาดเจ็บในระหว่างที่เล่นกีฬา แต่ผู้อ่านหลายๆ ท่านอาจสงสัยว่าแล้วระหว่างประคบร้อน และประคบเย็น เราจะสามารถตัดสินได้อย่างไรว่าควรใช้วิธีไหน วันนี้เราจึงมีข้อมูลเกี่ยวกับการประคบทั้ง 2 วิธีมาฝากกัน

ความแตกต่างระหว่างการประคบร้อนและประคบเย็น

อย่างที่ได้กล่าวไปแล้วว่าประคบร้อน ประคบเย็นนั้น เป็นการปฐมพยาบาลเพื่อช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ในเบื้องต้น แต่คุณสมบัติในการช่วยเหลือของการประคบทั้ง 2 วิธีจะต่างกัน

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
รักษารากฟัน ลดสูงสุด 15%

รากฟันอักเสบ ติดเชื้อจนเกิดหนอง หากไม่รักษาอาจทำให้ติดเชื้อที่ขากรรไกรและใบหน้าจนอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิต

Istock 490582789
  • การประคบร้อน คือ การช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตให้ดีขึ้น  เพราะความร้อนทำให้หลอดเลือดขยายตัว  เพื่อช่วยลดอาการบาดเจ็บ ปวดเกร็งตามกล้ามเนื้อ เพื่อช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นให้กล้ามเนื้อให้ผ่อนคลายได้ดียิ่งขึ้น เช่น ปวดตึงของกล้ามเนื้อบริเวณคอ บ่า หลัง น่อง ปวดประจำเดือน
  • การประคบเย็น คือ การบรรเทาอาการปวดบวมที่เกิดจากอาการบาดเจ็บแบบเฉียบพลัน เช่น ปวดศีรษะ มีไข้สูง ปวดฟัน ปวดบวมข้อเท้า ข้อเคล็ด เลือดกำเดาไหล ปวดบวมบริเวณอื่นๆ ที่เกิดจากการได้รับบาดเจ็บหรือเพิ่งมีอาการใหม่ๆ เพราะความเย็นจะช่วยทำให้เส้นเลือดหดตัว และเลือดออกน้อยลง หากมีอาการปวดหรือได้รับบาดเจ็บควรประคบด้วยน้ำแข็ง หรือน้ำเย็นทันที (ภายใน 24-48 ชั่วโมง) โดยให้ประคบนาน 20-30 นาที วันละ 2-3 ครั้ง 

วิธีการเลือกระหว่างประคบร้อนและประคบเย็น

อาการบาดเจ็บที่จะบอกว่า ควรรักษาด้วยวิธีประคบร้อนหรือประคบเย็นดีนั้น หากมีอาการปวด อักเสบบริเวณกล้ามเนื้อ มีความเมื่อยล้า และต้องไม่มีอาการบวมร่วมด้วย ก็ควรจะใช้วิธีประคบร้อน แต่หากมีอาการบาดเจ็บแบบเฉียบพลัน เช่น ข้อเท้าแพลง ซึ่งอาจมีอาการปวด และบวมแดง ก็ให้ใช้วิธีประคบเย็น

วิธีประคบร้อนและประคบเย็นที่ถูกต้อง

1. วิธีประคบร้อน

การประคบร้อนจะเริ่มใช้หลังจากมีอาการผ่านไปแล้ว 48 ชั่วโมง ให้ประคบครั้งละ 15-20 นาที วันละ 2-3 ครั้ง แต่อย่าให้นานเกินกว่านั้นเ พราะอาจทำให้ผิวหนังพองแดงจากความร้อน

อุปกรณ์ที่ใช้อาจจะเป็นกระเป๋าน้ำร้อน ผ้าขนหนูชุบน้ำร้อน ในอุณหภูมิไม่เกิน 45 องศาเซลเซียส  และไม่ควรประคบด้วยความร้อนที่มากเกินไปหรือนานเกินไป สิ่งสำคัญอีกอย่างคือ ต้องไม่ประคบในบริเวณที่มีบาดแผลหรือมีเลือดไหล และหากมีอาการบวมแดง ก็ไม่ควรประคบร้อนเช่นกัน โดยควรวางอุปกรณ์การประคบร้อนในบริเวณที่เกิดอาการบาดเจ็บหรือปวดเมื่อย 

2. วิธีประคบเย็น

อุปกรณ์การประคบเย็น อาจจะใช้เจลสำหรับประคบเย็นแบบสำเร็จรูป หรือใช้ถุงผ้าห่อน้ำแข็งก็ได้ โดยใช้ถุงพลาสติกห่อน้ำแข็งและผสมน้ำเปล่าธรรมดาลงไปในถุงอย่างพอดี ให้รู้สึกว่าไม่เย็นมากจนเกินไปก่อนนำมาประคบตรงบริเวณที่มีอาการปวด บวม แดง หรือหากเป็นบริเวณมือ แขน ขา หรือบริเวณเท้า ก็อาจใช้วิธีแช่อวัยวะดังกล่าวลงไปในถังน้ำเย็นแทน โดยจะใช้ระยะเวลาการแช่ประมาณ 15-20 นาที 

ดังนั้น ก่อนที่เราจะเลือกวิธีการประคบแบบไหน ให้ดูอาการบาดเจ็บของตนเองก่อน เพื่อการปฐมพยาบาลได้อย่างถูกวิธี และลดการปวดบวมต่างๆ ให้ดีขึ้นอย่างที่ตั้งใจ

2 การอ้างอิง
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
อ.ดร.ประเสริฐ สกุลศรีประเสริฐ ศูนย์กายภาพบำบัด คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล, ประคบร้อน ประคบเย็น อาการแบบไหนประคบแบบใด (https://med.mahidol.ac.th/ramachannel/old/index.php/knowforhealth-20140818-2/)
มูลนิธิเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบยา. คู่มือตู้ยาโรงเรียนและแนวทางการรักษาโรคที่พบบ่อย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: มูลนิธิเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบยา; พ.ศ. 2553

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป