Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
เทคโนโลยีด้านสุขภาพ

ไฮเปอร์แบริค (Hyperbaric Oxygen: HBO) บำบัดร่างกายด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์

ทำความรู้จัก ไฮเปอร์แบริค (Hyperbaric oxygen: HBO) หรือการบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ ทางเลือกในการรักษาโรคไมเกรน รักษาแผลเบาหวาน เสริมการทำงานภูมิคุ้มกัน ฯลฯ
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 3 ม.ค. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 597,531 คน

ไฮเปอร์แบริค (Hyperbaric Oxygen: HBO) บำบัดร่างกายด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์
  • "ไฮเปอร์แบริค" มาจากชื่อเต็มว่า Hyperbaric oxygen therapy คือการบำบัดร่างกายด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ภายได้ความกดอากาศสูง
  • รูปแบบการบำบัด จะให้ผู้รับการบำบัดเข้าไปอยู่ในอุโมงค์ปรับความกดอากาศ มีทั้งแบบแคปซูลใสและอุโมงค์ทึบ
  • มีหลักฐานว่า ไฮเปอร์แบคริคสามารถรักษาอาการบาดเจ็บจากความกดอากาศและแผลจากโรคเบาหวานได้ นอกจากนี้มีการใช้เป็นทางเลือกในการรักษาไมเกรน อาการทางสมอง แผลบวมช้ำจากการทำศัลยกรรม
  • ระยะเวลาบำบัดอยู่ที่ครั้งละ 30 นาที-2 ชั่วโมง

ปัจจุบัน มีเทคโนโลยีทางการแพทย์ และการส่งเสริม ฟื้นฟูสุขภาพ แนวทางใหม่ๆ เกิดขึ้นเสมอ ไฮเปอร์แบริค (Hyperbaric oxygen: HBO) หรือการบำบัดร่างกายด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ เป็นหนึ่งในนั้น

ในสหรัฐอเมริกาใช้การบำบัดด้วยไฮเปอร์แบริคมานานแล้ว โดยเน้นรักษาผู้เป็นโรคหรือได้รับบาดเจ็บจากความกดอากาศ เช่น นักดำน้ำ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

Hd clinical trial ad

ส่วนประเทศไทย ปัจจุบันใช้ไฮเปอร์แบริคร่วมกับการรักษาทางอายุรกรรมและศัลยกรรม เช่น บรรเทาอาการปวดหัวไมเกรน อาการนอนไม่หลับ อาการบวมของแผล การบีบตัวของเส้นเลือด รวมถึงโรคเรื้อรังต่างๆ

ไฮเปอร์แบริค คืออะไร?

ไฮเปอร์แบริคออกซิเจนเทอราปี (Hyperbaric oxygen therapy: HBOT) หรือเรียกสั้นๆ ว่า ไฮเปอร์แบริค คือ การบำบัดด้วยออกซิเจน

ซึ่งจะมีการสร้างอุโมงค์หรือห้องให้ผู้รับการบำบัดเข้าไปอยู่ข้างใน จากนั้นจึงปรับบรรยากาศในอุโมงค์ให้มีออกซิเจนบริสุทธิ์ เข้มข้น มีความกดอากาศสูงกว่าอากาศภายนอก 3 เท่า

ไฮเปอร์แบริค รักษาอะไรได้บ้าง?

ระหว่างการบำบัด ออกซิเจนเข้มข้นจะถูกส่งไปทั่วร่างกายผ่านทางเลือด ส่งผลต่อเซลล์และเนื้อเยื่อ ระบบการไหลเวียนของเลือด และระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย ดังนี้

1. ผลต่อเซลล์และเนื้อเยื่อ

HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค ช่วยสมานแผลและป้องกันแผลลุกลาม

เนื่องจากบรรยากาศในอุโมงค์จะไปเพิ่มออกซิเจนในพลาสมา (Plasma) ผู้รับการบำบัด แล้วอาศัยการไหลเวียนเลือดนำพลาสมานั้นไปสู่บาดแผล หรือบริเวณที่มีเนื้อเยื่อขาดออกซิเจนและกำลังจะตาย ทำให้แผลสมานตัวดีขึ้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

Hd clinical trial ad

มีงานวิจัยพบว่า ไฮเปอร์แบริคให้ผลดีกับการรักษาแผลในผู้ป่วยเบาหวาน ช่วยลดความเสี่ยงที่จะต้องตัดอวัยวะได้

นอกจากนี้ยังมีการใช้วิธีบำบัดนี้ผู้ป่วยออทิสติก สมาธิสั้น โดยอาศัยออกซิเจนให้เข้าไปช่วยซ่อมแซมหรือกระตุ้นเซลล์สมองให้ทำงานมากขึ้น

2. ผลต่อการไหลเวียนของเลือด

ออกซิเจนเข้มข้นจากอุโมงค์ไฮเปอร์แบริคช่วยเสริมสร้างเส้นเลือดใหม่ รวมถึงกระตุ้นเซลล์ให้ผลิตสารจำพวกโปรตีนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดการสร้างคอลลาเจนและเซลล์ผิวใหม่

นอกจากนี้ยังมีการใช้ HBO เพื่อบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรน ซึ่งเป็นอาการที่มักเกิดจากหลอดเลือดในสมองขยายตัว

โดยเมื่ออยู่ในเครื่องปรับความดันอากาศและมีออกซิเจนเข้มข้น แรงดันออกซิเจนจะเข้าสู่ร่างกาย ทำให้หลอดเลือดสมองที่ขยายอยู่หดตัวลง ช่วยบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรนในที่สุด

3. ผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน

HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค ช่วยหยุดความเป็นพิษของแบคทีเรียบางชนิด และการเพิ่มออกซิเจนในเนื้อเยื่อยังช่วยเพิ่มความสามารถในการต้านการอักเสบ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

Hd clinical trial ad

อีกทั้งการบำบัดนี้ยังเพิ่มประสิทธิภาพของเม็ดเลือดขาว ให้กำจัดสิ่งแปลกปลอมได้ดีขึ้น

องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา ได้รับรองว่า HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค สามารถรักษาโรคเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิผลและปลอดภัย

  • โรคจากการลดความกดอากาศ หรือโรคน้ำหนีบ (Decompression illness: DCI)
  • ภาวะฟองอากาศในหลอดเลือดดำ
  • โรคโลหิตจางที่มาจากการเสียเลือดอย่างรุนแรง
  • การติดเชื้อในสมองและไซนัส
  • ภาวะคาร์บอนมอนอกไซด์เป็นพิษ
  • บาดแผลไฟไหม้จากความร้อนหรือเปลวไฟ
  • การปลูกถ่ายผิวหนัง
  • เนื้อเยื่ออ่อนอักเสบติดเชื้อระดับรุนแรง
  • กระดูกหรือไขกระดูกอักเสบติดเชื้อ
  • หลอดเลือดแดงบกพร่อง หรือมีการไหลของเลือดแดงต่ำ
  • ภาวะเลือดไม่เลี้ยงบาดแผลเฉียบพลัน เช่น เป็นแผลกดทับ
  • เนื้อเยื่อตายจากการติดเชื้อ
  • บาดแผลจากการฉายรังสี เช่น แผลจากการรักษามะเร็ง

อุโมงค์ไฮเปอร์แบริค มีแบบไหนบ้าง?

อุโมงค์ไฮเปอร์แบริค (Hyperbaric champer) หรืออุโมงค์ปรับบรรยากาศ ในประเทศไทยปัจจุบัน (พ.ศ. 2562) มีใช้กันอยู่ 2 แบบ ได้แก่

1. แบบใช้คนเดียว (Monoplace chamber)

ลักษณะเป็นหลอดแก้วแนวนอน ขนาดพอดีตัว 1 คน คล้ายเครื่อง MRI ทำด้วยพลาสติกอะคริลิกใส ไม่จำเป็นต้องสวมอุปกรณ์ครอบศีรษะใดๆ สามารถดูโทรทัศน์ ฟังเพลง หรือพูดคุยกับคนภายนอกไปด้วยได้

2. แบบใช้ร่วมกันได้หลายคน (Multiplace Chamber)

เป็นลักษณะอุโมงค์ทึบสีฟ้า ขนาดพอนั่งและนอนด้วยกันได้ 1-3 คน จะมีอุปกรณ์ครอบศีรษะที่ต่อท่อออกซิเจนอยู่ ให้สวมใส่ไว้ตลอดเวลา สามารถสื่อสารกับนอกอุโมงค์ได้ด้วยวิทยุสื่อสาร

ขั้นตอนการบำบัดด้วย HBO หรือไฮเปอร์แบริค

เมื่อเข้าไปใช้บริการบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ จะมีการดำเนินตามขั้นตอนหลักๆ ดังต่อไปนี้

  1. ซักประวัติ วัดความดัน
  2. แพทย์ตรวจร่างกายและประเมินว่าสามารถใช้เครื่องได้หรือไม่ อาจมีการให้ลงชื่อในเอกสารรับรองรับการรักษา
  3. เปลี่ยนเสื้อผ้าเป็นชุดของทางโรงพยาบาล ถอดเครื่องประดับออกทั้งหมด
  4. เข้าไปนั่งหรือนอนในอุโมงค์ หากเป็นอุโมงค์สำหรับหลายคน จะได้รับหน้ากากหรืออุปกรณ์สวมศีรษะที่ต่อกับท่อปล่อยออกซิเจน
  5. เจ้าหน้าที่จะปิดอุโมงค์ไฮเปอร์แบริค และปรับให้ในอุโมงค์มีระดับออกซิเจนและความดันอากาศเหมาะแก่การบำบัด จากนั้นผู้รับการบำบัดก็เพียงอยู่ในท่าที่สบายและหายใจเข้า-ออกให้เต็มที่ จนครบเวลาบำบัด

ระหว่างการบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ ผู้รับการบำบัดอาจมีอาการหูอื้อได้เป็นปกติ เหมือนเวลานั่งเครื่องบิน โรงพยาบาลบางแห่งจะมีการเตรียมลูกอมไว้ให้ผู้รับบริการอมบรรเทาอาการ

ต้องเข้าไปอยู่ในอุโมงค์ไฮเปอร์แบริคนานหรือไม่?

การบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ ผู้รับการบำบัดจะใช้ระยะเวลาไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็น โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 30 นาที-2 ชั่วโมงต่อครั้ง

กรณีการรักษาในต่างประเทศ ผู้ที่เป็นโรคจากการลดความกดอากาศ หรือโรคน้ำหนีบ (Decompression illness: DCI) จะให้เข้าอุโมงค์ไฮเปอร์แบริค ระยะเวลาประมาณ 2-5 ชั่วโมง

ความเสี่ยง อันตรายที่อาจเกิดได้ จากไฮเปอร์แบริค

ตามปกติแล้ว การบำบัดร่างกายด้วย HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค ค่อนข้างปลอดภัย หลังจากทำอาจมีอาการเหนื่อยล้า ปวดหัวเล็กน้อย เป็นผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม ยังมีความเสี่ยงจะเกิดอาการผิดปกติร้ายแรงได้ แต่โอกาสน้อยมาก เช่น

  • ภาวะสายตาสั้นชั่วคราว ซึ่งเกิดจากเลนส์ตาเกิดความเปลี่ยนแปลงขณะบำบัด
  • หูชั้นกลางบาดเจ็บ มีของเหลวไหลออกมา หรือเยื่อแก้วหูฉีก ขณะเพิ่มความดันอากาศ
  • ปอดแฟบ เนื่องจากความเปลี่ยนแปลงของความดันอากาศ
  • ชัก เนื่องจากได้รับออกซิเจนเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางมากเกินไป

อันตรายอีกอย่างที่เกิดได้เมื่ออยู่ในอุโมงค์ไฮเปอร์แบริค คือ เกิดไฟลุกไหม้ เนื่องจากภายในอุโมงเต็มไปด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ ที่ทำให้เกิดไฟได้หากมีประกายไฟหรือเชื้อเพลิง

ดังนั้น เมื่อจะบำบัดด้วย HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค เมื่อเจ้าหน้าที่ห้ามเอาสิ่งใดเข้าอุโมงค์ไปด้วย คุณจึงควรทำตามอย่างเคร่งครัด

ข้อควรปฏิบัติหลังจากทำไฮเปอร์แบริค

หลังจากบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ (HBO) เรียบร้อยแล้ว คุณสามารถรับประทานอาหารตามปกติ หากยังหูอื้ออาจจิบน้ำเพื่อบรรเทาอาการได้ จากนั้นเพียงแค่รักษาสุขภาพตามปกติ พักผ่อนให้เพียงพอ

หากจะบำบัดครั้งต่อไปควรเลือกช่วงเวลาที่ร่างกายแข็งแรง ไม่มีโรคโดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวกับหูชั้นกลาง หรือเป็นไข้ เพราะความดันอากาศที่สูงกว่าปกติจากเครื่องไฮเปอร์แบริคอาจทำให้อาการป่วยแย่ลงได้

ทำไฮเปอร์แบริค (HBO) ราคาเท่าไร ใช้บริการได้ที่ไหนบ้าง?

ในประเทศไทยมีสถานพยาบาลหลายแห่งให้บริการ HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค บำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ เช่น โรงพยาบาลยันฮี โรงพยาบาลพญาไท โรงพยาบาลศิริราช โรงพยาบาลกรุงเทพ ฯลฯ

โดยอาจอยู่ที่หน่วยเวชศาสตร์ชะลอวัย (Anti-aging) ศูนย์เบาหวาน หรือศูนย์การบำบัดด้วยออกซิเจนความดันบรรยากาศสูง แล้วแต่โรงพยาบาล

ราคา HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค อยู่ที่ประมาณชั่วโมงละ 1,000 บาทต่อคน

การสูดออกซิเจนจากถัง จะได้รับผลเหมือนทำไฮเปอร์แบริคหรือไม่?

มีผู้ป่วยซึ่งหายใจเองไม่ได้ และต้องมีการใช้เครื่องช่วยหายใจต่อกับถังออกซิเจนเข้าช่วย

บางคนอาจสงสัยว่าการสูดออกซิเจนแบบนั้น จะให้ผลเหมือนการบำบัดด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ (Hyperbaric oxygen therapy: HBO) หรือไม่

คำตอบคือไม่เหมือนกัน เนื่องจากการสูดออกซิเจนจากถัง ผ่านหน้ากาก ในห้องที่มีความกดอากาศปกตินั้น จะไปเพิ่มความเข้มข้นของออกซิเจนซึ่งลำเลียงโดยฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง

ในขณะที่การทำไฮเปอร์แบริคให้ผลมากกว่า คือออกซิเจนจะเข้าไปในพลาสมาด้วย

และอาการบางอย่าง เช่น คาร์บอนมอนอกไซด์เป็นพิษ หากเป็นแล้วฮีโมโกลบินจะไม่สามารถจับกับโมเลกุลออกซิเจนได้ เวลาจะทำการรักษาจึงไม่สามารถให้ออกซิเจนแบบธรรมดา แต่ต้องทำ HBO หรือ ไฮเปอร์แบริค

6 การอ้างอิง
HonestDocs มีแนวทางการจัดหาที่เข้มงวดและอาศัยการศึกษาแบบ peer-reviewed สถาบันการศึกษาและสมาคมการแพทย์ เราหลีกเลี่ยงการใช้การอ้างอิงระดับอุดมศึกษา คุณสามารถเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีที่เรามั่นใจว่าเนื้อหาของเรานั้นถูกต้องและเป็นปัจจุบันโดยอ่านนโยบายการแก้ไขของเรา

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป