สุขภาพตา

ความรู้ฉบับกะทัดรัดเกี่ยวกับน้ำตาที่คุณอาจไม่เคยรู้ !  

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
Mother comforting crying child picture id664225190

รู้หรือไม่ ในน้ำตามีองค์ประกอบของไขมันเพื่ออะไร ? ทำไมเวลาเราร้องไห้น้ำมูกถึงไหล ? ทำไมเราถึงไม่สามารถควบคุมเวลาน้ำตาจะไหลได้ ? มารู้จักองค์ประกอบ หน้าที่ และกระบวนการสร้างของน้ำตา และอวัยวะที่เกี่ยวข้อง ได้ที่นี่  

น้ำตา

น้ำตาเป็นสารน้ำ สร้างจากเนื้อเยื่อต่างๆ ของดวงตา ได้แก่ เยื่อตา ต่อมไมโบเมียน และโดยเฉพาะจากต่อมน้ำตา โดยน้ำตาที่สร้างจากเยื่อตาและต่อมไมโบเมียนเป็นน้ำตามีคุณภาพ หล่อลื่นและให้ความชุ่มชื้นกับเยื่อตากับกระจกตาได้ดี  กว่าน้ำตาจากต่อมน้ำตา (เพราะคงทนกว่า เนื่องจากมีส่วนประกอบของไขมันมากกว่า) แต่สร้างได้ในปริมาณน้อยกว่ามาก

น้ำตาประกอบด้วยสารต่างๆหลายชนิด เช่น  ไขมัน  เมือก  น้ำตาล  โปรตีน  เกลือแร่บางชนิด (เพื่อรักษาสมดุลของความเป็นกรด/ด่าง จะได้ไม่ระคายตา) และสารภูมิคุ้มกันหรือภูมิต้านทานโรค เพื่อช่วยป้องกันการติดเชื้อของเนื้อเยื่อต่างๆของลูกตา

น้ำตามีหน้าที่ล่อลื่นให้ความชุ่มชื่น เพิ่มภูมิต้านโรค และทำความสะอาดหนังตาด้านใน ต่อมต่างๆของหนังตา เยื่อตา และกระจกตา

เมื่อเนื้อเยื่อและต่อมต่างๆสร้างน้ำตาแล้ว น้ำตาจะไหลเข้าสู่ด้านหน้าของดวงตาในบริเวณเยื่อตา (ใต้หนังตาและบริเวณตาขาว) และกระจกตา ซึ่งการกระพริบตาจะช่วยกระจายน้ำตาให้ครอบคลุมส่วนหน้าของดวงตาได้ทั้งหมด (ด้านในของหนังตา เยื่อตา และกระจกตา) หลังจากนั้นจะค่อยๆ ไหลเข้าสู่บริเวณหัวตา ถุงน้ำตา ท่อน้ำตา ซึ่งเปิดออกสู่ภายนอกบริเวณโพรงจมูก และกำจัดระบายออกทางจมูกเป็นน้ำมูกตามลำดับ ดังนั้นเมื่อมีการร้องไห้จึงมีน้ำมูกร่วมด้วยดังกล่าวแล้ว

ในภาวะปกติ การสร้างน้ำตาจะถูกกระตุ้นจากการกระพริบตา การระคายเคืองตาการอักเสบติดเชื้อและการอักเสบไม่ติดเชื้อของเนื้อเยื่อต่างๆ ของลูกตา เยื่อตาและกระจกตาถูกกระตุ้นจากสิ่งหรือสารต่างๆ เช่น พริกไทย เป็นต้น รวมทั้งจากอารมณ์ต่างๆ ซึ่งนอกจากจะกระตุ้นประสาทควบคุมต่อมน้ำตาแล้ว ยังกระตุ้นกล้ามเนื้อต่างๆของใบหน้าให้แสดงอารมณ์นั้นๆออกมา รวมทั้งหนังตาซึ่งกระตุ้นการหลั่งน้ำตา ดังนั้นเมื่อมีอารมณ์เหล่านี้จึงมีน้ำตาไหลได้ เช่น เศร้า หัวเราะ โกรธ หาว และอาเจียน

ต่อมน้ำตา

ต่อมน้ำตามีต่อมเป็นท่อขนาดเล็ก โดยส่วนหนึ่งของต่อมอยู่ในเบ้าตาและอีกส่วนอยู่ใต้หนังตาบน บริเวณที่ตั้งของต่อมน้ำตา คือด้านใต้และเยื้องไปทางด้านข้างของหนังตาบน (ดูภาพประกอบ) มีหน้าที่สำคัญในการสร้างน้ำตา ซึ่งจะไหลเวลาร้องไห้หรือเกิดจากอารมณ์ต่างๆ เช่น ทุกข์  สุข  ขำขัน  หาว  และอาการปวด

ต่อมน้ำตามควบคุมโดยประสาทอัตโนมัติ จึงไหลออกมาเองตามอารมณ์ควบคุมไม่ได้ หรือเมื่อมีการระคายเคืองต่อเยื่อตา  กระจกตา และลูกตา  เช่น จากฝุ่น  สารระเหย (เช่น พริก  พริกไทย  หอมเล็ก)  และแสงสว่างจ้า  เส้นประสาทควบคุมต่อมน้ำตาเป็นประสาทเดียวกับต่อมน้ำลาย (แต่คนละประสาทย่อย) ดังนั้นเมื่อมีการกระตุ้นการสร้างน้ำลายจึงมีน้ำตาออกร่วมด้วย เช่น จากการกินอาหารรสเผ็ดจัด 

นอกจากนั้น การหลั่งและการสร้างน้ำตาจากต่อมน้ำตายังขึ้นกับการกระพริบตาบ่อย ๆ เช่นเดียวกัน ดังนั้นการกระพริบตาบ่อย ๆ จึงเป็นวิธีดูแลดวงตาที่มีประสิทธิภาพมากวิธีหนึ่ง

ถุงน้ำตาและท่อน้ำตา

  • ถุงน้ำตา เป็นถุงเล็กๆอยู่ด้านข้างของจมูกใกล้หัวตา มีหน้าที่เก็บพักรวมน้ำตาที่ใช้แล้วและปล่อยออกทางท่อน้ำตา ดังนั้นถุงน้ำตาจึงเป็นที่รวมของเชื้อโรค เกิดการอักเสบติดเชื้อได้บ่อย โดยเฉพาะในเด็กๆที่ชอบขยี้ตาด้วยมือที่ไม่สะอาด
  • ท่อน้ำตา เป็นท่อเล็กๆต่อจากถุงน้ำตาเปิดเข้าสู่ด้านล่างและด้านข้างภายในโพรงจมูกเพื่อระบายน้ำตาทิ้ง  เมื่อร้องไห้ น้ำตาออกมากจึงไหลลงในจมูก เป็นสาเหตุให้มีน้ำมูกร่วมด้วยขณะร้องไห้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่