เอ็นฝ่าเท้า / พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ (Plantar Fasciitis) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 18, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

หลายๆ คนอาจเคยมีอาการเจ็บปวดจนแทบจะกรีดร้องเวลาลุกออกจากเตียงนอนและวางส้นเท้าลงบนพื้น นั่นคืออาการที่บ่งบอกว่าคุณอาจเป็นโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ

โรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ (Plantar Fasciitis) เป็นภาวะที่จะมีอาการเจ็บคล้ายถูกของมีคมแทงที่บริเวณส้นเท้า อาการปวดนี้มักจะเกิดขึ้นในตอนเช้า หลังคุณลุกจากที่นอนหรือลุกขึ้นหลังจากที่อยู่ในท่านั่งเป็นระยะเวลานาน อาการปวดส้นเท้าส่วนใหญ่นั้นเกิดขึ้นจากโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบหรือเกิดจากกระบวนการอักเสบของเนื้อเยื่อบริเวณใต้ฝ่าเท้า โดยเอ็นฝ่าเท้าหรือพังผืดใต้ฝ่าเท้า (Plantar Fascia) นั้นจะอยู่ที่บริเวณใต้ฝ่าเท้า มันมีลักษณะเป็นแผ่นของเนื้อเยื่อที่สานกันอย่างแน่นหนาและจะปกคลุมอยู่เหนือกระดูก แผ่นเนื้อเยื่อเส้นเอ็นนี้เองที่จะทำหน้าที่คล้ายกับสายของธนู เมื่อคุณยกเท้าขึ้น แผ่นเส้นเอ็นนี้จะหย่อนตัวลง ในทางตรงกันข้ามเมื่อคุณวางเท้าลง แผ่นเส้นเอ็นนี้จะตึงตัว ซึ่งสามารถทำให้เกิดอาการบาดเจ็บและเกิดการอักเสบของแผ่นเส้นเอ็นนี้ และเมื่อมีอาการบาดเจ็บอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลาหนึ่งจะเกิดภาวะบาดเจ็บซ้ำซ้อนและเรื้อรังขึ้น ซึ่งโดยปกติแล้วคนส่วนใหญ่มักไม่ค่อยหยุดพักให้เท้าได้มีเวลาฟื้นตัวอย่างเพียงพอ

ผู้ที่เป็นโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบมักจะอธิบายอาการของตนเองว่ามีลักษณะเป็นอาการปวดส้นเท้าแบบเฉียบพลันและอาจพบอาการบวมที่ส้นเท้าได้ด้วย โดยปกติอาการปวดจากโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบจะเกิดขึ้นรุนแรงหลังจากหยุดพักอยู่นิ่งๆ เป็นระยะเวลาหนึ่ง ส่วนในระหว่างวันอาการปวดนั้นมักจะเบาลงแต่อาการปวดก็สามารถเกิดขึ้นได้หลังจากการออกกำลังกาย หรือยืนนานๆ เช่นเดียวกัน

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

โรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบเกิดขึ้นเมื่อเอ็นฝ่าเท้าเกิดการตึงตัวและมีแรงตึงมากเกินไป จนเกิดเป็นอาการอักเสบขึ้น ขณะที่แรงตึงในเส้นเอ็นมีมากขึ้น รอยฉีกขาดเล็กๆ จะเกิดขึ้นในเนื้อเยื่อเส้นเอ็นนั้นๆ ยิ่งมีแรงตึงและรอยฉีกขาดมากขึ้นเท่าไร การอักเสบและระคายเคืองก็จะมีมากขึ้นด้วย การสะสมของแรงตึงและรอยฉีกขาดเหล่านี้จึงเป็นสาเหตุทำให้เกิดโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบและอาการปวดส้นเท้า ผู้ชายที่อายุระหว่าง 40 ถึง 70 ปี เป็นกลุ่มที่มีโอกาสเกิดภาวะนี้มากที่สุด

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบมีหลายข้อด้วยกัน ดังต่อไปนี้

  • โรคอ้วน หรือภาวะน้ำหนักเกิน หรือการที่น้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว : น้ำหนักที่มากเกินไปทำให้เกิดอาการบาดเจ็บต่อเส้นเอ็นฝ่าเท้าได้และทำให้คุณสมบัติในการดูดซับแรงกระแทกของมันลดลงนำไปสู่การบาดเจ็บของส้นเท้าต่อไป
  • แรงกดลงบนส้นเท้ามากเกินไป : มักเกิดกับผู้คนที่ต้องยืนเป็นระยะเวลานานๆ เดินหรือวิ่งมากเกินไป
  • โครงสร้างเท้าผิดปกติ : เช่นคนที่มีอุ้งเท้าแบน (Flat feet) อุ้งเท้าสูงเกินไป (High arches) หรือคนที่มีลักษณะการเดินผิดปกติ
  • โรคเบาหวานและข้ออักเสบ : เบาหวานและโรคข้ออักเสบบางชนิดสามารถทำให้เส้นเอ็นเกิดการอักเสบได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้สูงอายุ
  • การสวมใส่รองเท้าที่ไม่เหมาะสม : รองเท้าที่ขนาดไม่พอดีกับเท้าจะไม่ช่วยรองรับฝ่าเท้า ซึ่งสามารถทำให้เกิดการเดินที่ผิดปกติ และมีแรงตึงต่อเอ็นฝ่าเท้ามากขึ้นได้

*ปัจจัยในข้อ 1-3 ล้วนแล้วแต่ส่งผลให้เกิดแรงตึง และแรงดันที่เพิ่มขึ้นในเส้นเอ็นฝ่าเท้าทั้งสิ้น

อาการและการวินิจฉัยโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ

อาการปวดส้นเท้าเป็นอาการหลักของโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบและเป็นอาการสำคัญที่บ่งชี้ถึงภาวะนี้อย่างชัดเจน หากอาการปวดส้นเท้าไม่หายดีภายใน 2-3 สัปดาห์ คุณควรที่จะไปพบแพทย์เพื่อปรึกษาอาการ แพทย์จะสอบถามคุณเกี่ยวกับอาการต่างๆ และตรวจดูเท้าเพื่อวินิจฉัยแยกกับสาเหตุอื่นๆที่อาจทำให้เกิดอาการปวดส้นเท้าได้ โดยแพทย์อาจทำการสั่งเอ็กซเรย์เพื่อค้นหารอยแตกหักของกระดูกบริเวณเท้าและสาเหตุอื่นๆ ที่อาจเป็นได้ การทำเอ็กซเรย์ อาจทำให้พบส่วนเล็กๆของกระดูกที่ยื่นออกมาบริเวณส้นเท้า (Heel spurs) แต่อย่างไรก็ตามชิ้นส่วนของกระดูกที่ยื่นเหล่านี้มักไม่ได้เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ ในความเป็นจริงแล้วมันมักจะถูกตรวจพบโดยบังเอิญในภาพถ่ายรังสีเอ็กซเรย์ของผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบอีกด้วย

ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ

การรักษาโรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อป้องกันไม่ให้เป็นโรคนี้แบบเรื้อรัง หรือเป็นรุนแรงมากขึ้น หากไม่ได้รับการรักษา โรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบจะส่งผลกระทบต่อการเคลื่อนไหว และเป็นอุปสรรคในการออกกำลังกายที่จำเป็นต่อตัวคุณ โรคเอ็นฝ่าเท้าอักเสบยังสามารถส่งผลให้เกิดปัญหากับหลัง เข่าและสะโพกได้ และจะทำให้เกิดลักษณะการเดินที่ผิดปกติซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเท้าอีกข้างของคุณอีกด้วย

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่