วิธีรักษาและป้องกันนิ่วในไต

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 8, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

การดื่มน้ำมาก ๆ เป็นวิธีการช่วยขับนิ่วในไตได้ดีที่สุด

ผู้ที่มีนิ่วในไตที่แสดงอาการอาจต้องใช้ตัวช่วยขับนิ่วออกจากร่างกาย หรือในกรณีร้ายแรงที่สุดก็อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัด หรือหัตถการอื่น ๆ ในการกำจัดนิ่ว

การขับนิ่วในไต

สถาบันสุขภาพแห่งชาติพบว่า การดื่มน้ำประมาณ 6-8 แก้วต่อวันเป็นวิธีการช่วยขับนิ่วในไตได้ดีที่สุด ขณะที่ก้อนนิ่วเคลื่อนไปตามระบบร่างกาย คุณจะรู้สึกเจ็บปวดที่อาจจะรุนแรง ยาแก้ปวดที่มีจำหน่ายตามร้านขายยา เช่น ibuprofen (Advil, Motrin), acetamenophen (Tylenol) หรือ naproxen sodum (Aleve) สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดอ่อน ๆ ได้

ในบางกรณีที่ปวดรุนแรง อาจจำเป็นต้องได้รับยาแก้ปวดชนิดเสพติด หรือนอนโรงพยาบาลหากจำเป็น

ยาสำหรับนิ่วในไต

หากคุณมีปัญหากับการขับนิ่วตามธรรมชาติ แพทย์อาจสั่งยา Alpha-blocker เช่น Tamsulosin (Flomax) ซึ่งจะช่วยคลายกล้ามเนื้อต่าง ๆ ในทางเดินปัสสาวะ ทำให้นิ่วผ่านออกไปได้ง่ายขึ้น แพทย์อาจสั่งยาตัวอื่นเพิ่มเติมเพื่อช่วยสลายนิ่ว ลดสารก่อนิ่ว หรือป้องกันการสร้างนิ่ว ขึ้นอยู่กับความจำเป็นและชนิดนิ่วที่คุณมี

ยาสำหรับนิ่วที่มีแคลเซียมเป็นส่วนประกอบ

  • Thiazide diuretics ได้แก่ hydrochlorothiazide (Esidrix), chlorothiazide (Diuril) และ trichlormethiazide(Metahydrin) ซึ่งควรทานพร้อม potassium citrate เพื่อป้องกันการสูญเสียโพแทสเซียมและซิเตรต
  • Amiloride (Midamor) ซึ่งเป็นยาขับปัสสาวะชนิด potassium-sparing diuretic
  • Citrates ได้แก่ potassium magnesium citrate, potassium citrate (K-Lyte) และ magnesium citrate (Citroma และ Citro-Nesia)
  • สารประกอบฟอสเฟต ได้แก่ potassium phosphate (K-Phos), cellulose phosphate (Calcibind)

ยาสำหรับนิ่วที่มีกรดยูริกเป็นส่วนประกอบ

  • Sodium Bicarbonate (Prilosec/Zegerid)
  • Potassium Citrate
  • Allopurinol (Lupurin, Zyloprim)

ยาสำหรับนิ่วที่มีสตรูไวท์เป็นส่วนประกอบ

  • Antibiotics (นิ่วสตรูไวท์เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินปัสสาวะ)
  • Acetohydroxamic acid (AHA หรือ Lithostat)
  • กรดอินทรีย์ เช่น Renacidin (citric acid, glucono-delta-lactone และ magnesium carbonate)
  • Aluminum hydroxide anti-acid gel

สารเติมความเป็นด่าง เช่น ไบคาร์บอเนต เป็นยาอันดับแรกสำหรับนิ่วที่มีซิสตีนเป็นส่วนประกอบ ส่วนยาตัวอื่นที่ช่วยลดความเข้มข้นของซิสตีนอาจใช้ได้เช่นกัน โดยเฉพาะหากวิธีแรกไม่ได้ผล ได้แก่

  • D-pennicillamine
  • Alpha-mercaptopropionylglycine (tiopronin)
  • Captopril

การกำจัดนิ่วในไต

การผ่าตัดแบบเปิดมาตรฐาน หรือหัตถการทางการแพทย์อื่นๆอาจจำเป็นต้องเข้ามามีบทบาทในกรณีที่ก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่โตเกินไป ขวางกั้นทางเดินปัสสาวะและทำให้ติดเชื้อหรือสร้างความเสียหายให้กับไต หรือทำให้เกิดอาการปวดรุนแรง

หัตถการต่างๆ ประกอบด้วย

Shock wave lithotripsy คือ การใช้คลื่นเสียงความถี่สูงจากเครื่องมื lithotripter ทำให้นิ่วแตกเป็นชิ้นเล็กๆ

Ureteroscopy คือ การใช้เครื่องมือที่มีกล้องติดกับท่อขนาดยาวใส่เข้าไปตาท่อปัสสาวะ เพื่อกำจัดหรือทำให้ก้อนนิ่วแตก

Percutaneous nephrolithotomy คือ การใช้ nephroscope ซึ่งเป็นกล้อง fiberoptic ขนาดจิ๋ว ใส่เข้าไปในไตผ่านรูขนาดเล็กที่เจาะผ่านหลังไปกำจัดก้อนนิ่ว หากผนวกหัตการนี้เข้ากับ lithotripsy จะเรียกรวมกันว่า nephrolithotripsy

วิธีป้องกันนิ่วในไต

สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงกับการเป็นนิ่วเนื่องจากมีภาวะร่างกายทางพันธุกรรมบางอย่างหรือมีน้ำหนักเกิน การปรับอาหารและวิถีชีวิตอาจช่วยป้องกันการสร้างนิ่วในไตได้

วิธีป้องกันการสร้างนิ่วในไตที่ดีที่สุด คือการดื่มน้ำให้เพียงพอ

ในแต่ละวัน คุณควรดื่มน้ำอย่างต่ำ 1.5 แกลลอน หรือมากพอที่จะผลิตปัสสาวะประมาณ 2 ควอร์ต นอกจากนี้ คุณอาจต้องดื่มน้ำมากขึ้น หากคุณสูญเสียน้ำไปกับเหงื่อจากการออกกำลังกาย หรืออยู่ในสภาพอากาศที่ร้อน

ควรจำกัดการดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีก ได้แก่ กาแฟ ชา และโคล่า เพียง 1-2 แก้วต่อวัน เนื่องจากเครื่องดื่มเหล่านี้อาจทำให้ร่างกายขาดน้ำมากขึ้นได้ จากรายงานของสถาบันสุขภาพแห่งชาติ

เครื่องดื่มอื่น ๆ อาจมีประโยชน์เป็นอันตรายต่อการเกิดนิ่วในไตต่างกันขึ้นกับชนิดของนิ่ว ในการป้องกันนิ่วแคลเซียมออกซาเลต ควรหลีกเลี่ยงน้ำผลไม้ที่มีออกซาเลตสูง เช่น แครนเบอร์รี่ และแอปเปิ้ล เครื่องดื่มที่เพิ่มความเป็นกรดให้กับปัสสาวะ เช่น น้ำแครนเบอร์รี่ เป็นตัวเลือกที่ดีในการป้องกันนิ่วแคลเซียมฟอสเฟต และนิ่วสตรูไวท์

สำหรับนิ่วกรดยูกริก คุณสามารถดื่มน้ำแบล็คเคอร์แรนท์ ซึ่งสามารถเพิ่มความเป็นด่างให้กับปัสสาวะ แต่หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดอย่างเด็ดขาด

น้ำผลไม้ตระกูลส้ม เช่น น้ำมะนาว น้ำเลมอน และน้ำส้ม อาจช่วยป้องกันนิ่วในไตด้วยการเพิ่มระดับซิเตรตในปัสสาวะ ช่วยป้องกันไม่ให้ผลึกเปลี่ยนไปเป็นนิ่ว

ในขณะเดียวกัน ผลเกรปฟรุตเชื่อว่ามีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในไตที่เพิ่มขึ้น

อาหารสำหรับผู้ที่มีนิ่วในไต

หากคุณมีความเสี่ยงในการเกิดนิ่วแคลเซียมออกซาเลต การลดการบริโภคโซเดียม (เกลือ) เป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะโซเดียมเพิ่มการขับแคลเซียมไปในปัสสาวะ

การจำกัดการบริโภคอาหารที่ผ่านการแปรรูป เช่น ฮ็อตดอกและเนื้อหมูบดปรุงรสกระป๋อง ซุปและผักกระป๋อง อาหารฟาสต์ฟู้ด และอาหารแช่แข็ง เป็นวิธีการที่ง่ายในการจำกัดการบริโภคโซเดียม

คุณควรลดการบริโภคเนื้อ และโปรตีนจากสัตว์อื่น ๆ ได้แก่ ไข่และปลา ด้วยเช่นกัน เพราะโปรตีนเหล่านี้อาจเพิ่มการขับแคลเซียมและลดการขับซิเตรตในปัสสาวะ

นอกจากนี้คุณจะได้รับประโยชน์จากการลดการบริโภคอาหารที่มีออกซาเลตสูง ได้แก่

  • ผลไม้บางชนิด ได้แก่ รูบาร์บ เคอร์แรนท์ สตรอเบอร์รี่ และองุ่นคองคอร์ด
  • พืชบางชนิด ได้แก่ บีท กระเทียมต้น และผักโขม
  • อาหารและเครื่องดื่มอื่น ๆ ได้แก่ โจ๊กกริท เต้าหู้ ถั่ว ช็อคโกแลต ชา กาแฟสำเร็จรูป และรำข้าวสาลี

จากรายงานปี 2012 ในวารสาร Jornal of Clinical Endocrinology & Metabolism เป็นเรื่องน่าสนใจที่การลดการบริโภคแคลเซียมอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วแคลเซียมออกซาเลต โดยถ้าหากคุณมีความเสี่ยงในการเกิดนิ่วออกซาเลตในไต นอกจากการลดการบริโภคโซเดียมและโปรตีนจากสัตว์แล้ว คุณควรมั่นใจว่าตัวเองได้รับแคลเซียมจากอาหารอย่างเพียงพอ

สำหรับนิ่วยูริก ควรจำกัดการบริโภคโปรตีนจากสัตว์เพียง 6-10 ออนซ์ต่อวัน โปรตีนจากสัตว์ประกอบไปด้วยพิวรีน ซึ่งเป็นสารที่ร่างกายสลายไปเป็นกรดยูริก

ควรจำกัดการบริโภค

  • แอลกอฮอล์
  • น้ำมัน
  • พืชตระกูลถั่ว
  • น้ำเกรวี่
  • เห็ด
  • ผักโขม
  • หน่อไม้ฝรั่ง
  • กระหล่ำดอก
  • คอนซอมเม่ (น้ำซุปสต็อกเข้มข้น)
  • ยีสต์อบ หรือบริเวอร์ยีสต์(brewer’s yeast)
  • อาหารที่อุดมไปด้วยไขมัน

นอกจากนี้ ควรบริโภคคาร์โบไฮเดรตให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงการลดน้ำหนักที่เร็วเกินไป ก็เป็นสิ่งที่สำคัญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

การรักษาโรคนิ่วในไตมีกี่วิธี
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
นิ่วในไตขนาดเล็ก 0.5-0.8 cm สามารถหลุดได้เองรึเปล่าครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อยากทราบผลเสียของการกินชาทุกวัน
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่