นิ่วในไต (Kidney Stones) คืออะไร?


นิ่วในไตมีได้หลายชนิด แต่ทุกชนิดสามารถทำให้เกิดอาการปวดได้ทั้งสิ้น

นิ่วในไต (Kidney Stones) เป็นของแข็งขนาดเล็กที่อยู่ภายในไต ซึ่งเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่กรองเลือด คำว่านิ่ว (stone) มักจะหมายถึงก้อนสีเหลืองหรือน้ำตาล มีขนาดและรูปร่างได้หลายแบบ ตัวอย่างเช่นนิ่วอาจจะเป็นเม็ดกรวดเหมือนทรายขนาดเล็ก หรืออาจมีขนาดใหญ่ประมาณลูกกอล์ฟก็ได้ นิ่วสามารถคงอยู่ในไตหรือจะออกมาตามทางเดินปัสสาวะก็ได้ ก่อนจะเกิดจากอุดตัน ทำให้เกิดอาการปวดท้องหรือบั้นเอว อาการอื่นๆ ที่สามารถพบได้เช่นคลื่นไส้ หนาวสั่น หรือมีเลือดออกในปัสสาวะ

ความชุกและสถิติของการเกิดนิ่วในไต

นิ่วในไตถือเป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อยที่สุดอย่างหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะ ทำให้มีผู้ป่วยเข้ามารับบริการทางการแพทย์มากกว่า 1 ล้านคนและมีผู้ป่วย 300,000 คนต่อปีที่เข้ารับบริการที่ห้องฉุกเฉินในสหรัฐอเมริกา อ้างอิงจากข้อมูลของสถาบันโรคเบาหวาน การย่อยอาหารและโรคไต (NIDDK) และจากรายงานของวารสารทางเดินปัสสาวะยุโรป (European Urology) ปี ค.ศ. 2012 พบว่ามีชาวอเมริกัน 1 ใน 11 คนหรือคิดเป็น 8.8% ของประชากรทั้งประเทศที่เป็นนิ่วในไต

โรคนี้สามารถเกิดได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง แต่มักพบการเกิดนิ่วชนิดที่เป็น struvite stone ในผู้หญิงได้บ่อยกว่า และนิ่วจากกรดยูริกมักพบในผู้ชายได้มากกว่า แต่โดยภาพรวมทั้งหมดแล้วพบว่าผู้ขายเป็นนิ่วในไตมากกว่าผู้หญิ ข้อมูลในวารสารโรคทางเดินปัสสาวะของยุโรปยังพบว่า นิ่วในไตยังพบได้บ่อยในผู้ที่อ้วน และพบได้น้อยในกลุ่มเชื้อเชาติที่ไม่ใช่ Hispanic African และ Mexican-American เมื่อเทียบกับกลุ่ม Hispanic Caucasians

ไตคืออะไร?

ไตเป็นส่วนหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะ มี 2 ข้างขนาดเท่ากำมือรูปร่างคล้ายถั่วแดง ตั้งอยู่บริเวณใต้ต่อซี่โครงข้างกระดูกสันหลัง 2 ข้าง ไตมีหน้าที่สำคัญหลายอย่าง แต่มีหน้าที่หลักคือการกรองเลือดเพื่อกำจัดของเสียและน้ำส่วนเกินออกจากร่างกายทำให้กลายเป็นปัสสาวะซึ่งจะถูกเก็บไว้ที่กระเพาะปัสสาวะก่อนขับออกทางท่อปัสสาวะ นอกจากนั้นไตยังมีหน้าที่

  • ควบคุมสมดุลของระดับเกลือแร่ในร่างกายเช่นโซเดียม โพแทสเซียมและฟอสเฟต เพื่อให้ร่างกายอยู่ในสมดุลกรดเบส
  • ผลิตฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ควบคุมความดันโลหิต สร้างเม็ดเลือดแดง และเพิ่มความแข็งแรงให้กระดูก
  • ป้องกันการสะสมของเสียและน้ำส่วนเกินในร่างกาย

การเกิดนิ่วในไต

นิ่วในไตเกิดจากการที่มีการสะสมของสารที่สามารถพบได้ทั่วไปในไตที่มีมากขึ้นกว่าปกติ (โดยเฉพาะแคลเซียม, oxalate, และฟอสฟอรัส) กระบวนการนี้อาจเกิดได้จากหลายปัจจัยเช่นการทานน้ำน้อย อาหาร หรือการใช้ยาบางกลุ่มเช่นยาขับปัสสาวะและยาลดกรดกลุ่ม antacid ซึ่งมีแคลเซียมเป็นส่วนประกอบ ปัจจัยที่สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในไต ประกอบด้วย

  • มีประวัติครอบครัวเป็นนิ่วในไต
  • มีโรคทางกายที่ส่งผลต่อระดับของสารที่พบในปัสสาวะ
  • การอุดตันทางเดินปัสสาวะ
  • ปัญหาในการย่อยอาหาร
  • การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะบ่อยๆ

ชนิดของนิ่วในไต

นิ่วในไตแบ่งได้เป็น 4 ประเภทหลักคือแคลเซียม กรดยูริก struvite และ cystine นิ่วจากแคลเซียม ซึ่งมี 2 รูปแบบ คือ calcium oxalate และ calcium phosphate เป็นประเภทที่พบได้บ่อยที่สุด โดยส่วนมาก นิ่วจาก calcium oxalate เกิดจากการมีระดับ calcium และ oxalate ในปัสสาวะสูง แต่หากในปัสสาวะมีแคลเซียมสูงและมีสภาพเป็นเบส จะเกิดนิ่วที่เป็น calcium phosphate แทน นิ่วจากกรดยูริกเกิดจากการที่ปัสสาวะเป็นกรดมากเกินไป นอกจากนั้นยังอาจเป็นผลจากการรับประทานอาหารที่มีสาร purine มากเกินไป ซึ่งสารนี้สามารถย่อยและสร้างกรดยูริกขึ้นมาได้ สารนี้พบได้มากในโปรตีนจากเนื้อสัตว์

นิ่วจาก struvite หรือบางครั้งเรียกว่านิ่วจากการติดเชื้อ เกิดจากแมกนีเซียม แอมโมเนียมและฟอสเฟต และมักเกิดในสภาพที่ปัสสาวะเป็นเบส โดยมักเกิดจากการติดเขื้อในทางเดินปัสสาวะส่วนบนเช่นการติดเชื้อที่ไต เมื่อแบคทีเรียมีการสร้างเอนไซม์ urease ที่ทำหน้าที่เปลี่ยน urea (สารที่พบในปัสสาวะ) ให้กลายเป็นแอมโมเนียหรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ นิ่วจาก cystine เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ทำให้กรดอะมิโนชนิด cystine มีการรั่วจากไตเข้าสู่ปัสสาวะ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

การรักษาโรคนิ่วในไตมีกี่วิธี
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
นิ่วในไตขนาดเล็ก 0.5-0.8 cm สามารถหลุดได้เองรึเปล่าครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อยากทราบผลเสียของการกินชาทุกวัน
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 30 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 30 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่