นิ่วในไต (Kidney Stones) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 13, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

นิ่วในไตมีได้หลายชนิด แต่ทุกชนิดสามารถทำให้เกิดอาการปวดได้ทั้งสิ้น

นิ่วในไต (Kidney Stones) เป็นของแข็งขนาดเล็กที่อยู่ภายในไต ซึ่งเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่กรองเลือด คำว่านิ่ว (stone) มักจะหมายถึงก้อนสีเหลืองหรือน้ำตาล มีขนาดและรูปร่างได้หลายแบบ ตัวอย่างเช่นนิ่วอาจจะเป็นเม็ดกรวดเหมือนทรายขนาดเล็ก หรืออาจมีขนาดใหญ่ประมาณลูกกอล์ฟก็ได้ นิ่วสามารถคงอยู่ในไตหรือจะออกมาตามทางเดินปัสสาวะก็ได้ ก่อนจะเกิดจากอุดตัน ทำให้เกิดอาการปวดท้องหรือบั้นเอว อาการอื่นๆ ที่สามารถพบได้เช่นคลื่นไส้ หนาวสั่น หรือมีเลือดออกในปัสสาวะ

ความชุกและสถิติของการเกิดนิ่วในไต

นิ่วในไตถือเป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อยที่สุดอย่างหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะ ทำให้มีผู้ป่วยเข้ามารับบริการทางการแพทย์มากกว่า 1 ล้านคนและมีผู้ป่วย 300,000 คนต่อปีที่เข้ารับบริการที่ห้องฉุกเฉินในสหรัฐอเมริกา อ้างอิงจากข้อมูลของสถาบันโรคเบาหวาน การย่อยอาหารและโรคไต (NIDDK) และจากรายงานของวารสารทางเดินปัสสาวะยุโรป (European Urology) ปี ค.ศ. 2012 พบว่ามีชาวอเมริกัน 1 ใน 11 คนหรือคิดเป็น 8.8% ของประชากรทั้งประเทศที่เป็นนิ่วในไต

โรคนี้สามารถเกิดได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง แต่มักพบการเกิดนิ่วชนิดที่เป็น struvite stone ในผู้หญิงได้บ่อยกว่า และนิ่วจากกรดยูริกมักพบในผู้ชายได้มากกว่า แต่โดยภาพรวมทั้งหมดแล้วพบว่าผู้ขายเป็นนิ่วในไตมากกว่าผู้หญิ ข้อมูลในวารสารโรคทางเดินปัสสาวะของยุโรปยังพบว่า นิ่วในไตยังพบได้บ่อยในผู้ที่อ้วน และพบได้น้อยในกลุ่มเชื้อเชาติที่ไม่ใช่ Hispanic African และ Mexican-American เมื่อเทียบกับกลุ่ม Hispanic Caucasians

ไตคืออะไร?

ไตเป็นส่วนหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะ มี 2 ข้างขนาดเท่ากำมือรูปร่างคล้ายถั่วแดง ตั้งอยู่บริเวณใต้ต่อซี่โครงข้างกระดูกสันหลัง 2 ข้าง ไตมีหน้าที่สำคัญหลายอย่าง แต่มีหน้าที่หลักคือการกรองเลือดเพื่อกำจัดของเสียและน้ำส่วนเกินออกจากร่างกายทำให้กลายเป็นปัสสาวะซึ่งจะถูกเก็บไว้ที่กระเพาะปัสสาวะก่อนขับออกทางท่อปัสสาวะ นอกจากนั้นไตยังมีหน้าที่

  • ควบคุมสมดุลของระดับเกลือแร่ในร่างกายเช่นโซเดียม โพแทสเซียมและฟอสเฟต เพื่อให้ร่างกายอยู่ในสมดุลกรดเบส
  • ผลิตฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ควบคุมความดันโลหิต สร้างเม็ดเลือดแดง และเพิ่มความแข็งแรงให้กระดูก
  • ป้องกันการสะสมของเสียและน้ำส่วนเกินในร่างกาย

การเกิดนิ่วในไต

นิ่วในไตเกิดจากการที่มีการสะสมของสารที่สามารถพบได้ทั่วไปในไตที่มีมากขึ้นกว่าปกติ (โดยเฉพาะแคลเซียม, oxalate, และฟอสฟอรัส) กระบวนการนี้อาจเกิดได้จากหลายปัจจัยเช่นการทานน้ำน้อย อาหาร หรือการใช้ยาบางกลุ่มเช่นยาขับปัสสาวะและยาลดกรดกลุ่ม antacid ซึ่งมีแคลเซียมเป็นส่วนประกอบ ปัจจัยที่สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในไต ประกอบด้วย

  • มีประวัติครอบครัวเป็นนิ่วในไต
  • มีโรคทางกายที่ส่งผลต่อระดับของสารที่พบในปัสสาวะ
  • การอุดตันทางเดินปัสสาวะ
  • ปัญหาในการย่อยอาหาร
  • การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะบ่อยๆ

ชนิดของนิ่วในไต

นิ่วในไตแบ่งได้เป็น 4 ประเภทหลักคือแคลเซียม กรดยูริก struvite และ cystine นิ่วจากแคลเซียม ซึ่งมี 2 รูปแบบ คือ calcium oxalate และ calcium phosphate เป็นประเภทที่พบได้บ่อยที่สุด โดยส่วนมาก นิ่วจาก calcium oxalate เกิดจากการมีระดับ calcium และ oxalate ในปัสสาวะสูง แต่หากในปัสสาวะมีแคลเซียมสูงและมีสภาพเป็นเบส จะเกิดนิ่วที่เป็น calcium phosphate แทน นิ่วจากกรดยูริกเกิดจากการที่ปัสสาวะเป็นกรดมากเกินไป นอกจากนั้นยังอาจเป็นผลจากการรับประทานอาหารที่มีสาร purine มากเกินไป ซึ่งสารนี้สามารถย่อยและสร้างกรดยูริกขึ้นมาได้ สารนี้พบได้มากในโปรตีนจากเนื้อสัตว์

นิ่วจาก struvite หรือบางครั้งเรียกว่านิ่วจากการติดเชื้อ เกิดจากแมกนีเซียม แอมโมเนียมและฟอสเฟต และมักเกิดในสภาพที่ปัสสาวะเป็นเบส โดยมักเกิดจากการติดเขื้อในทางเดินปัสสาวะส่วนบนเช่นการติดเชื้อที่ไต เมื่อแบคทีเรียมีการสร้างเอนไซม์ urease ที่ทำหน้าที่เปลี่ยน urea (สารที่พบในปัสสาวะ) ให้กลายเป็นแอมโมเนียหรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ นิ่วจาก cystine เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ทำให้กรดอะมิโนชนิด cystine มีการรั่วจากไตเข้าสู่ปัสสาวะ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

การรักษาโรคนิ่วในไตมีกี่วิธี
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
นิ่วในไตขนาดเล็ก 0.5-0.8 cm สามารถหลุดได้เองรึเปล่าครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อยากทราบผลเสียของการกินชาทุกวัน
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่