โรคเลือดและระบบน้ำเหลือง Hematologic and Lymphatic Disorders

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 22, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

เลือด

เลือดเป็นของเหลวที่สำคัญของชีวิต ประกอบด้วยน้ำเลือด เกล็ดเลือด เซลล์เม็ดเลือดแดง เซซล์เม็ดเลือดขาว ผู้ใหญ่จะมีเลือดอยู่ประมาณ 5.5 ลิตร หรือคิดเทียบกับน้ำหนักตัวเท่ากับร้อยละ 7-8 ของน้ำหนักตัว ไหลเวียนอยู่ในระบบหมุนเวียนเลือด ซึ่งเป็นระบบที่ประกอบด้วย หลอดเลือดจำนวนมาก เลือดช่วยกระจายความร้อนและนำสารที่สำคัญซึ่งอยู่ในน้ำเลือดไปทั่วร่างกาย เซลล์เม็ดเลือดเมื่อแก่จะตายและจะถูกแทนที่ด้วยเซลล์เม็ดเลือดที่สร้างขึ้นมาใหม่กระบวนการนี้ เรียกว่า อีโมพอยอิซิส

ส่วนสำคัญของเลือด มีดังนี้

1. น้ำเลือด (Plasma) เป็นส่วนประกอบส่วนใหญ่มีอยู่ร้อยละ 55 ของเลือดทั้งหมดเป็นของเหลวสีซีดๆ (มีภาวะเป็นเบส ค่า pH 7.4 ประกอบด้วยน้ำร้อยละ 91 สารอื่นๆ เป็นโปรตีนร้อยละ 7 วิตามิน เกลือแร่ เอนไซม์ฮอร์โมน ก๊าซ ร้อยละ 2) ซึ่งมีเซลล์เม็ดเลือดลอยอยู่ในน้ำเลือดจะมีสารอาหารละลายอยู่เพื่อส่งไปให้เซลล์ต่างๆ ของร่างกาย นอกจากนี้ยังมีแอนติบอดี ซึ่งเป็นสารที่ต้านทานเชื้อโรค มีเอนไซม์และฮอร์โมน ซึ่งเป็นสารที่ช่วยควบคุมกระบวนการต่างๆ ของร่างกายให้เป็นปกติ

2. เซลล์เม็ดเลือดแดง (Red blood cells) มีรูปร่างเป็นแผ่นแบนเหมือนจาน ไม่มีนิวเคลียส สร้างจากไขกระดูก มีสารฮีโมโกลบิน เซลล์เม็ดเลือดแดงจะรวมกับออกซิเจนในปอดเป็นออซีฮีโมโกลบิน ทำให้เลือดมีสีแดงสด เซลล์เม็ดเลือดแดงจะนำออกซิเจนไปให้เซลล์ทั่วร่างกายและกลับเข้าสู่ปอด

3. เกล็ดเลือด (Platelets) มีขนาดเล็กมากมีรูปร่างเป็นแผ่นแบน ไม่มีนิวเคลียสสร้างจากไขกระดูก บริเวณที่มีบาดแผลจะมีเม็ดเลือดจำนวนมากเพื่อทำหน้าที่สำคัญเกี่ยวกับการแข็งตัวของเม็ดเลือด

4. เซลล์เม็ดเลือดขาว (White blood cells) เป็นเซลล์เม็ดเลือดที่มีขนาดใหญ่ร่างกายคนมีเม็ดเลือดขาว  5,000-10,000 เซลล์ต่อเลือด 1 มิลลิลิตร ทำหน้าที่ป้องกันเชื้อโรคให้กับร่างกายเซลล์เม็ดเลือดขาวมีหลายชนิด เช่น ลิมโฟไซต์ (Lymphocyte) สร้างจากเนื้อเยื่อน้ำเหลือง พบในระบบน้ำเหลือง เซลล์เม็ดเลือดขาวนี้ทำหน้าที่สร้างแอนติบอดี (Antibody) เพื่อต่อต้านเชื้อโรค เซลล์เม็ดเลือดขาวอีกชนิดหนึ่ง คือ ฟาโกไซต์ (Phagocyte) มีวิธีทำลายเชื้อโรค เรียกว่า “ฟาโกไซโตซิส” (Phagocytosis) เซลล์เม็ดเลือดขาวอื่นๆ เช่น โมโนไซต์ (Monocyte)  สร้างจากไขกระดูก เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดนี้จะจับสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดที่มีขนาดใหญ่ เรียกว่า แมกโครฟาจ (Macrophage) เป็นเซลล์ที่คอยจับและกินแบคทีเรียและสิ่งสกปรก

การป้องกันเชื้อโรคในร่างกาย

1. แอนติเจน (Antigens) ส่วนใหญ่เป็นสารโปรตีนที่เป็นตัวกระตุ้น หรือเป็นสาเหตุให้ร่างกายสร้างแอนติบอดีมาต่อต้านแอนติเจน โดยอาจเป็นแบคทีเรีย หรือไวรัส หรืออาจเป็นสารพิษที่ได้จากแบคทีเรียหรือไวรัสก็ได้ แอนติเจนปกติที่พบในร่างกายตั้งแต่เกิด คือ แอนติเจนที่เป็นตัวบ่งชี้หมู่เลือดต่างๆ  

2. แอนติบอดี (Antibodies) เป็นสารโปรตีนอยู่ในส่วนที่เป็นของเหลวของร่างกายสร้างจากเม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ เมื่อมีแอนติเจนเข้าสู่ร่างกายแอนติบอดีชนิดต่างๆ จะมาจับแอนติเจนอย่างเฉพาะเจาะจงเป็นชนิดๆ ไปซึ่งจะมีปฏิกิริยาแตกต่างกัน จะปล่อยสารที่เป็นพิษต่อต้านแอนโดรเจน โดยแอนติบอดีจับกับโมเลกุลของสารพิษที่แอนติเจนปล่อยออกมากลายเป็นสารประกอบเชิงซ้อนของแอนติเจนกับแอนติบอดีที่ เรียกว่า สารประกอบแอนติเจนแอนติบอดีแอนติบอดีชนิดแอกกลูตินินจะจับแบคทีเรียหรือเชื้อไวรัสซึ่งเป็นแอนติเจน แอนติบอดีอีกชนิดหนึ่งชื่อว่า ไลซิน จะฆ่าแอนติเจนหรือเชื้อโรคโดยการสลายเยื่อหุ้มเซลล์ชั้นนอก

3. การแข็งตัวของเลือด (Blood clotting or coagulation) เลือดที่ข้นขึ้นและที่จะจับตัวเป็นก้อนหรือแข็งตัวบริเวณบาดแผลนั้น เกิดจากชิ้นส่วนที่แตกของเกล็ดเลือดและเซลล์ที่ฉีกขาดปล่อยสารเคมีที่ เรียกว่า ทรอมโบพลาสติน สารนี้จะไปกระตุ้นให้โปรทรอมบิน (โปรตีนในน้ำเลือด) กลายเป็นทรอมบิน (เป็นเอนไซม์) จากนั้นทรอมบินจะไปกระตุ้นไฟบริโนเจน (เป็นโปรตีนอีกชนิดหนึ่งในน้ำเลือด) ให้เปลี่ยนเป็นสารที่เรียกว่า ไฟบริน ซึ่งเป็นเส้นใยสานเป็นร่างแหเป็นลิ่มคล้ายก้อนวุ้น

4. ซีรั่ม (Serum) เป็นของเหลวสีเหลือง ประกอบด้วย ชิ้นส่วนของเลือดที่ออกมาหลังจากการแข็งตัว มีสารแอนติบอดีหลายชนิด หากฉีกซีรัมให้กับคนทั่วๆ ไป สารนี้จะเป็นภูมิคุ้มกันชั่วคราวในการต่อต้านการติดเชื้อต่างๆ ได้

ระบบน้ำเหลือง

ระบบน้ำเหลือง ประกอบด้วย ต่อมน้ำเหลือง พบมากที่คอ รักแร้ ขาหนีบ และมีท่อเล็ก ๆ เชื่อมถึงกัน ต่อมน้ำเหลืองมีหน้าที่สร้างลิมโฟไซต์ซึ่งเป็นเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง และแอนติบอดีซึ่งเป็นภูมิคุ้มกันคอยปกป้องร่างกายจากเชื้อโรค ต่อมน้ำเหลืองและม้ามทำหน้าที่เหมือนกำแพงคอยป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค โดยดักจับเชื้อโรคที่ผ่านเข้าไปในท่อน้ำเหลือง เมื่อมีการติดเชื้อต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้ ๆ บาดแผลจะโตขึ้นและอาจเจ็บด้วย ระบบน้ำเหลืองนี้ยังมีหน้าที่ลำเลียงอาหารและออกซิเจนไปสู่เซลล์ต่าง ๆ ของร่างกายอีกด้วย

ม้าม

ม้าม เป็นต่อมน้ำเหลืองที่ใหญ่ที่สุด มีหน้าที่เกี่ยวกับการใช้ธาตุเหล็กในเม็ดเลือด การเก็บสะสมเม็ดเลือดแดง สร้างและทำลายเม็ดเลือด เมื่อเม็ดเลือดแดงหมดอายุหรือหมดสภาพม้ามจะช่วยกรองเอาเม็ดเลือดที่หมดสภาพออกไปจากกระแสเลือด นอกจากนี้ม้ามยังช่วยสร้างเซลล์ที่ทีหน้าที่กำจัดเชื้อโรค

อาการ

อาการของโรคเลือด ผู้ป่วยจะมีอาการ เช่น อ่อนเพลีย หน้ามืด วิงเวียน ซีด หอบ เหนื่อย หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น เป็นลมง่าย มีจ้ำเขียวตามลำตัว เป็นไข้ ติดเชื้อง่าย มีเลือดออกตามอวัยวะต่าง ๆ

อาการของระบบน้ำเหลือง เช่น มีต่อมน้ำเหลืองโต บวมตามแขนขา เบื่ออาหาร น้ำหนักลด อ่อนเพลีย ตับม้ามโต มีไข้

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ลูกเป็นโรคg6pdสามารถทานนมผงได้ทุกยี้ห้อหรือป่าวค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคโลหิตจางรักษายังไงดีค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเราต้องดูแลตัวเองยังไงคับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โลกธาลิสเนียหมายถึวคือเลือดจางมันรักษาหายเปล่าค่ะคุณหมอ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่