แพทย์ทางเลือก

หนอนแมลงวันที่ “น่ารังเกียจ” ช่วยในการรักษาแผล

หนอนแมลงวันไม่ได้กินแค่อาหารเน่า แต่กินเนื้อตายด้วยเช่นกัน
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Maggot m

เมื่อคนส่วนใหญ่ (ทุกคน ? ) คิดถึงหนอนแมลงวัน ความคิดแรกคือภาพของตัวดูดขยุกขยิกอยู่ในอาหารเน่าบนกองขยะที่น่าแขยง แต่การรักษาแผลด้วยหนอนแมลงวันกำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในฐานะวิธีที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในการกำจัดเนื้อเยื่อที่ตายแล้วและเร่งการเจริญของเนื้อเยื่อ granulation (การเกิดแผลเป็น)

 

การกำจัดเนื้อตายจากแผลด้วยหนอนแมลงวัน

การกำจัดเนื้อตายจากแผลคือกระบวนการที่แพทย์หรือผู้ให้บริการทางการแพทย์เอาเนื้อเยื่อที่ตายแล้วออกจากแผล ทำให้ก้นแผลสะอาดขึ้น โดยกระบวนการดังกล่าวทำได้ 4 วิธี

  • การผ่าตัด เนื้อเยื่อที่ตายแล้วจะถูกศัลยแพทย์นำออกไปในห้องผ่าตัด
  • การใช้สารเคมี ใช้สารเคมีในการละลายเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว
  • การนำออกด้วยมือ เป็นการใช้ผ้าก๊อซแห้งขัดเอาเนื้อเยื่อที่ตายแล้วออก
  • การใช้หนอนแมลงวัน เป็นการใช้ตัวอ่อนแมลงวันมากินเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว

การกำจัดเนื้อตายด้วยหนอนแมลงวันเป็นทางเลือกในการรักษาที่น่าสนใจ เนื่องจากหนอนแมลงวันที่ใช้ในการรักษาจะกินแต่เนื้อเยื่อที่ตายแล้วและเหลือเนื้อดีเอาไว้ การกำจัดเนื้อตายด้วยวิธีอื่น ๆ จะมีการทำลายเนื้อดีไปบางส่วนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งเนื้อเยื่อที่ยังดีอยู่เป็นสิ่งจำเป็นในการหายของแผล ยิ่งไปกว่านั้น กระบวนการดังกล่าวยังไม่ค่อยสะดวก และการผ่าตัดก็จำเป็นจะต้องดมยาสลบซึ่งมีความเสี่ยงด้วย

หนอนแมลงวันที่ใช้สำหรับกำจัดเนื้อตายจะต้องกินเพียงแค่เนื้อตายเท่านั้น (บางสายพันธุ์จะกินทั้งเนื้อตายและเนื้อดี ซึ่งไม่เหมาะสมในการใช้ทางการแพทย์) ตัวอย่างเช่น Lucilia sericata หรือแมลงวันหัวเขียว (green bottle blowfly) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ใช้ในทางการแพทย์กันโดยทั่วไป

นอกเหนือไปจากการกำจัดเนื้อตายแล้ว การศึกษาเมื่อเร็ว ๆ นี้ยังระบุว่าสารคัดหลั่งจากหนอนแมลงวันยังอาจช่วยบรรเทาการอักเสบและการทำลายเนื้อดี และยังป้องกันก้นแผลที่บอบบาง ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับกระบวนการหาย (การเกิดแผลเป็น) อีกด้วย

 

ประวัติของการใช้หนอนแมลงวันในการรักษาทางการแพทย์

การรักษาด้วยหนอนแมลงวันนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่เลย

หลายศตวรรษมาแล้ว แพทย์ในสนามรบสังเกตว่าทหารที่ได้รับบาดเจ็บที่มีหนอนแมลงวันในแผลจะหายได้ดีกว่า ในช่วงปี 1920 William Baer แห่ง Johns Hopkins University ใช้หนอนแมลงวันที่เลี้ยงขึ้นมาในห้องปฏิบัติการรักษาเด็กที่มีภาวะกระดูกติดเชื้อ (osteomyelitis) และการติดเชื้อของเนื้อเยื่ออ่อน หลังจากนั้น การรักษาด้วยวิธีนี้ก็กลายเป็นที่นิยมในช่วงปี 1930 ซึ่งได้รักษาด้วยวิธีดังกล่าวไปหลายพันครั้ง อย่างไรก็ตาม การเกิดขึ้นของยาปฏิชีวนะและความก้าวหน้าของการผ่าตัดก็ทำให้การใช้หนอนแมลงวันลดลง จนต่อมาก็กลายเป็นเพียงทางเลือกสุดท้าย

ในช่วงปี 1990 ความสนใจในการใช้หนอนแมลงวันในการรักษากลับเพิ่มขึ้นอีกครั้ง งานวิจัยชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ของการกำจัดเนื้อตายด้วยหนอนแมลงวันเป็นการรักษาในอันดับแรก ๆ ของการดูแลแผล และในปี 2004 ทาง FDA ก็ยอมรับการใช้หนอนแมลงวันที่ปราศจากเชื้อในการให้บริการทางสาธารณสุข ในปี 2008 มีคนราว ๆ 50,000 คนทั่วโลกได้รับการรักษาแผลด้วยหนอนแมลงวัน

เจาะลึกเกี่ยวกับการรักษาแผลด้วยหนอนแมลงวัน

การกำจัดเนื้อตายด้วยหนอนแมลงวันใช้รักษาแผลหลายประเภท รวมถึง

  • แผลเรื้อรัง
  • กระดูกติดเชื้อเรื้อรัง
  • แผลจากโรคของหลอดเลือดดำ (venous ulcer)
  • แผลกดทับ (พบในคนที่ต้องนอนนิ่ง ๆ อยู่หลาย ๆ วันหรือหลายสัปดาห์ นึกภาพคนที่อยู่ในสถานที่พักฟื้นระยะยาว)
  • แผลเบาหวานที่เท้า
  • แผลผ่าตัดหรือแผลจากการบาดเจ็บที่ไม่หาย

 

ข้อห้ามสำหรับการกำจัดเนื้อตายด้วยหนอนแมลงวัน รวมถึง

  • แผลจากการขาดเลือด (แผลดังกล่าวมีขอบแผลที่มีเลือดหรือออกซิเจนไปเลี้ยงน้อย ซึ่งหนอนอาจกินและทำให้แผลใหญ่ขึ้นได้)
  • แผลที่เปิดเข้าสู่ช่องหรืออวัยวะภายใน
  • แผลที่เกิดจากการติดเชื้อรุนแรง
  • ผู้ที่แพ้ยีสต์ โปรตีนถั่วเหลือง หรือตัวหนอนเอง (ยีสต์และโปรตีนถั่วเหลืองใช้ในการเลี้ยงหนอน)

ที่สำคัญคือ ผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulation therapy) ควรระมัดระวังในการเลือกใช้การรักษาด้วยหนอนแมลงวัน เนื่องจากหนอนสามารถทำให้เลือดออกได้

หนอนที่เลี้ยงเพื่อใช้ในทางการแพทย์ระหว่าง 50-1000 ตัวจะถูกใส่ในแผล ซึ่งขึ้นอยู่กับขนาดของแผล และถูกพันผ้าไว้ในแผลเป็นเวลา 2-3 วัน คนส่วนใหญ่ต้องใช้การรักษานี้ 2-3 ครั้ง แต่ในผู้ที่มีแผลรุนแรงกว่าอาจต้องทำถึง 5-6 ครั้ง การรักษาจะสิ้นสุดลงเมื่อเห็นก้นแผลที่สะอาดแล้ว ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยจากการรักษาด้วยหนอนแมลงวันนั้นมักจะทนได้ ซึ่งรวมถึงอาการเจ็บ ไม่สบาย และเลือดออกเล็กน้อย จึงมีการให้ยาแก้ปวดเพื่อช่วยบรรเทา

 

การรักษาด้วยหนอนแมลงวันมีความหมายอย่างไรสำหรับคุณ ?

หากคุณหรือคนที่คุณรักทรมานจากแผลเรื้อรังหรือแผลอื่น ๆ ที่สามารถรักษาด้วยวิธีนี้ได้ ก็ควรลองพิจารณาทางเลือกนี้ดู ไม่มีใครปฏิเสธแน่ว่าหนอนแมลงวันที่เจอในถังขยะนั้นน่ารังเกียจ แต่หนอนแมลงวันที่เลี้ยงในห้องปฏิบัติการนั้นเป็นเหมือนเครื่องมือผ่าตัดเล็ก ๆ ที่เคลื่อนที่ได้ มีความยืดหยุ่น แม่นยำ และช่วยเร่งการฟื้นตัว ที่จริงแล้วในบางครั้งการกำจัดเนื้อตายด้วยหนอนแมลงวันยังถูกเรียกเป็น Biosurgery อีกด้วย

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่