การกินเพื่อสุขภาพ

จำปี (White Champaka)

เรียนรู้ประโยชน์ของต้นจำปี ที่ดีต่อร่างกาย ไขข้อสงสัยของจำปีสายพันธุ์ต่างๆ รวมถึงวิธีใช้จำปีอย่างปลอดภัย
เผยแพร่ครั้งแรก 20 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 5 ส.ค. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 3 มิ.ย. 2019 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที
จำปี (White Champaka)

จำปี (White Champaka) เป็นพรรณไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ก็มีข้อสันนิษฐานว่ามันมีถิ่นกำเนิดในประเทศจีนตอนใต้ หรือประเทศมาเลเซียและประเทศอินโดนีเซีย จำปีจัดเป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง ลำต้นสูงใหญ่กว่าจำปาเล็กน้อย สรรพคุณมีความใกล้เคียงกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ Michelia alba DC.
ชื่อวงศ์ MAGNOLIACEAE
ชื่อพ้อง Michelia longifolia Blume
ชื่ออังกฤษ White Champaka , White sandalwood, White jade orchid tree
ชื่อท้องถิ่น จุมปี จุ๋มปี๋

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 27

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 15-20 เมตร กิ่งมีขนสั้นนุ่ม โคนหูใบแนบติดก้านใบเกินกึ่งหนึ่ง ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก หรือรูปไข่ กว้าง 4-9 เซนติเมตร ยาว 15-25 เซนติเมตร แผ่นใบด้านล่างมีขนสั้น เส้นแขนงใบเรียงจรดกันเป็นเส้นขอบใน ก้านใบยาว 1.5-5 เซนติเมตร ช่อดอกยาว 1-1.7 เซนติเมตร ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบรวม สีขาว กลิ่นหอม ก้านดอกสั้น ดอกมีสีขาว กลิ่นหอมแรง จำนวนมี 10-14 กลีบ เรียงหลายวง ยาวเท่าๆ กัน รูปใบหอกกลับ ยาว 1.5-5 เซนติเมตร ส่วนมากไม่ติดผล ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยรูปร่างเกือบเป็นทรงกลม แต่มักไม่ติดผล

ชนิดของจำปี

สำหรับบทความนี้กล่าวถึงสายพันธุ์ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Michelia alba DC Figlar จัดอยู่ในวงศ์ Magnoliaceae ซึ่งเป็นคนละสายพันธุ์กับที่เขียนไว้ต่อไปนี้

  1. จำปีเพชร มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia mediocris (Dandy) Figlar
  2. จำปีแขก มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia figo (Lour.) DC.
  3. จำปีถิ่นไทย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia koordersiana (Noot.) Figlar
  4. จำปีป่า มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia baillonii Pierre
  5. จำปีสิรินธร มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia sirindhorniae Noot. & Chalermglin
  6. จำปีหลวง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia rajaniana
  7. จำปีช้าง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia citrata Noot. & Chalermglin

ทั้งเจ็ดชนิดที่กล่าวมาข้างต้น จัดอยู่ในวงศ์ Magnoliaceae เช่นกันกับจำปีที่กล่าวในบทความนี้ แต่ละชนิด มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่แตกต่างกันออกไป แต่สิ่งที่คล้ายกันคือลักษณะของดอก มีเฉพาะจำปีแขกที่นำมาใช้ประโยชน์ทางยา ส่วนชนิดอื่นๆ จะนิยมปลูกเป็นเพียงไม้ประดับเท่านั้น

ไขข้อสงสัยจำปีแต่ละชนิด

  • จำปีแขก ดอกมีกลีบเลี้ยง 3 กลีบ มีขนสีน้ำตาลปกคลุมทางด้านนอก กลีบดอก 2 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ สีขาว กลีบดอกหนาและแข็ง มีกลิ่นหอม
  • จำปีสีนวลกับจำปีสีทองคือต้นเดียวกัน ดอกสีขาวนวลหรือเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม กลีบรวม มี 12 กลีบ ผิวกลีบดอกเกลี้ยง ไม่มีขน
  • จำปีสีแดง กลีบดอกด้านนอกมีสีแดงอมม่วง ส่วนด้านในเป็นสีขาว เรียงซ้อนกันอยู่ 3 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ ดอกมีขนาดใหญ่
  • จำปีจิ๋ว ลำต้นจะสูงเต็มที่ไม่เกิน 5-7 เมตรเท่านั้น

ประโยชน์และสรรพคุณของจำปี

ส่วนต่างๆ เช่น กลีบดอก ผล เปลือกต้น แก่น ราก มีประโยชน์ต่อสุขภาพ สามารถนำมาทำยาได้ ดังนี้

  • สรรพคุณทางการแพทย์ของจำปีนั้นพบน้อยกว่าจำปา แต่ตำรายาแผนโบราณของไทยระบุว่า ทั้ง 2 ชนิด มีสรรพคุณเช่นเดียวกัน คือ ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงประสาท บำรุงโลหิต วิธีใช้คำให้นำส่วนดอกมาต้มในน้ำเดือด ดื่มวันละ 3-5 แก้ว หรือนำส่วนดอกไปตากแห้ง แล้วบดเป็นผง ผสมเข้าตำรับยาหอม ละลายน้ำร้อนดื่มรับประทาน
  • กลีบดอกสดมีน้ำมันหอมระเหย จึงสามารถนำมากลั่นเอาแต่น้ำมัน ใช้ทาบริเวณศีรษะ เพื่อบรรเทาอาการปวดศีรษะ วิงเวียนศีรษะ
  • ดอก ผล และเปลือกต้น มีสรรพคุณบำรุงธาตุ บำรุงร่างกาย บำรุงครรภ์ แก้คลื่นเหียน โบราณจะให้สตรีตั้งครรภ์ใช้ส่วนดอก ผล และเปลือกไม้ ปรุงเป็นยาต้มดื่ม
  • แก่นจำปี บำรุงประจำเดือน ใบ ช่วยขับระดูขาวของสตรี สำหรับสตรีที่ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือมีตกขาว โบราณจะให้นำแก่นและใบไปปรุงเป็นยาต้มดื่ม
  • ดอกตูมใช้สำหรับการรักษาอาการหลังการแท้งบุตร โดยนำดอกตูมมาต้มในน้ำเดือด แล้วดื่มก่อนอาหาร 3 เวลา เช้า กลางวัน เย็น
  • ชาวไทยใช้ดอกสด ทำน้ำอบ น้ำปรุงด้วยเช่นกัน ส่วนบุหงารำไปนั้น จะไม่นิยมใช้ดอก เพราะเมื่อแห้งจะมีกลิ่นออกเหม็นเปรี้ยว
  • หญิงสาวสมัยก่อนมักใช้ผูกเส้นผมให้ห้อยตุ้งติ้งเคลียข้างแก้ม เป็นเครื่องประดับ
  • แพทย์แผนโบราณของไทยใช้ดอกจำปีแขกปรุงยาเป็นหอมบำรุงหัวใจ เช่นเดียวกับจำปีและจำปา
  • ส่วนรากของจำปาแขก ต้มในน้ำเดือด รับประทานเพื่อใช้แก้โรคกระบังลมเคลื่อน
  • จำปีแขก ชาวจีนนิยมนำไปสกัดหัวน้ำมันสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมน้ำหอมและใช้แต่งกลิ่นชาด้วย สตรีชาวฮ่องกงสมัยก่อนนิยมใช้ดอกจำปีแขกเสียบมวยผมเพื่อให้ส่งกลิ่นหอมแทนการพรมน้ำหอม

5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
เสงี่ยม พงษ์บุญรอด, ไม้เทศเมืองไทย, 2522.
มูลนิธิส่งเสริมการแพทย์แผนไทยเดิมฯ, ตำราเภสัชกรรมไทย, 2547.
ชยันต์ พิเชียรสุนทร แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงศ์, คำอธิบาย ตำราพระโอสถพระนารายณ์, 2542.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
อาการก่อนเป็นประจําเดือน
อาการก่อนเป็นประจําเดือน

อย่าด่วนตัดสินว่า ขี้เหวี่ยง ขี้วีน ขี้กังวล ร้องไห้ง่าย คือนิสัยของผู้หญิง แท้ที่จริงอาจมาจากพีเอ็มเอสก็ได้

อ่านเพิ่ม