Doctor men
เขียนโดย
ทีมแพทย์แผนไทยประยุกต์ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
การกินเพื่อสุขภาพ

จำปี (White Champaka)

เรียนรู้ประโยชน์ของต้นจำปี ที่ดีต่อร่างกาย ไขข้อสงสัยของจำปีสายพันธุ์ต่างๆ รวมถึงวิธีใช้จำปีอย่างปลอดภัย
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 3 มิ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,812,915 คน

จำปี (White Champaka)

จำปี (White Champaka) เป็นพรรณไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ก็มีข้อสันนิษฐานว่ามันมีถิ่นกำเนิดในประเทศจีนตอนใต้ หรือประเทศมาเลเซียและประเทศอินโดนีเซีย จำปีจัดเป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง ลำต้นสูงใหญ่กว่าจำปาเล็กน้อย สรรพคุณมีความใกล้เคียงกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ Michelia alba DC.
ชื่อวงศ์ MAGNOLIACEAE
ชื่อพ้อง Michelia longifolia Blume
ชื่ออังกฤษ White Champaka , White sandalwood, White jade orchid tree
ชื่อท้องถิ่น จุมปี จุ๋มปี๋

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
รู้ตัวว่าเสี่ยงอย่ามัวกังวล ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ให้รู้ผลกันไปเลย

ตรวจความเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น HIV ไวรัสตับอักเสบบี ซิฟิลิส เริ่มต้นที่ 518 บาท

Istock 500358904

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 15-20 เมตร กิ่งมีขนสั้นนุ่ม โคนหูใบแนบติดก้านใบเกินกึ่งหนึ่ง ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก หรือรูปไข่ กว้าง 4-9 เซนติเมตร ยาว 15-25 เซนติเมตร แผ่นใบด้านล่างมีขนสั้น เส้นแขนงใบเรียงจรดกันเป็นเส้นขอบใน ก้านใบยาว 1.5-5 เซนติเมตร ช่อดอกยาว 1-1.7 เซนติเมตร ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบรวม สีขาว กลิ่นหอม ก้านดอกสั้น ดอกมีสีขาว กลิ่นหอมแรง จำนวนมี 10-14 กลีบ เรียงหลายวง ยาวเท่าๆ กัน รูปใบหอกกลับ ยาว 1.5-5 เซนติเมตร ส่วนมากไม่ติดผล ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยรูปร่างเกือบเป็นทรงกลม แต่มักไม่ติดผล

ชนิดของจำปี

สำหรับบทความนี้กล่าวถึงสายพันธุ์ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Michelia alba DC Figlar จัดอยู่ในวงศ์ Magnoliaceae ซึ่งเป็นคนละสายพันธุ์กับที่เขียนไว้ต่อไปนี้

  1. จำปีเพชร มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia mediocris (Dandy) Figlar
  2. จำปีแขก มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia figo (Lour.) DC.
  3. จำปีถิ่นไทย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia koordersiana (Noot.) Figlar
  4. จำปีป่า มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia baillonii Pierre
  5. จำปีสิรินธร มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia sirindhorniae Noot. & Chalermglin
  6. จำปีหลวง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia rajaniana
  7. จำปีช้าง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia citrata Noot. & Chalermglin

ทั้งเจ็ดชนิดที่กล่าวมาข้างต้น จัดอยู่ในวงศ์ Magnoliaceae เช่นกันกับจำปีที่กล่าวในบทความนี้ แต่ละชนิด มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่แตกต่างกันออกไป แต่สิ่งที่คล้ายกันคือลักษณะของดอก มีเฉพาะจำปีแขกที่นำมาใช้ประโยชน์ทางยา ส่วนชนิดอื่นๆ จะนิยมปลูกเป็นเพียงไม้ประดับเท่านั้น

ไขข้อสงสัยจำปีแต่ละชนิด

  • จำปีแขก ดอกมีกลีบเลี้ยง 3 กลีบ มีขนสีน้ำตาลปกคลุมทางด้านนอก กลีบดอก 2 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ สีขาว กลีบดอกหนาและแข็ง มีกลิ่นหอม
  • จำปีสีนวลกับจำปีสีทองคือต้นเดียวกัน ดอกสีขาวนวลหรือเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม กลีบรวม มี 12 กลีบ ผิวกลีบดอกเกลี้ยง ไม่มีขน
  • จำปีสีแดง กลีบดอกด้านนอกมีสีแดงอมม่วง ส่วนด้านในเป็นสีขาว เรียงซ้อนกันอยู่ 3 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ ดอกมีขนาดใหญ่
  • จำปีจิ๋ว ลำต้นจะสูงเต็มที่ไม่เกิน 5-7 เมตรเท่านั้น

ประโยชน์และสรรพคุณของจำปี

ส่วนต่างๆ เช่น กลีบดอก ผล เปลือกต้น แก่น ราก มีประโยชน์ต่อสุขภาพ สามารถนำมาทำยาได้ ดังนี้

  • สรรพคุณทางการแพทย์ของจำปีนั้นพบน้อยกว่าจำปา แต่ตำรายาแผนโบราณของไทยระบุว่า ทั้ง 2 ชนิด มีสรรพคุณเช่นเดียวกัน คือ ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงประสาท บำรุงโลหิต วิธีใช้คำให้นำส่วนดอกมาต้มในน้ำเดือด ดื่มวันละ 3-5 แก้ว หรือนำส่วนดอกไปตากแห้ง แล้วบดเป็นผง ผสมเข้าตำรับยาหอม ละลายน้ำร้อนดื่มรับประทาน
  • กลีบดอกสดมีน้ำมันหอมระเหย จึงสามารถนำมากลั่นเอาแต่น้ำมัน ใช้ทาบริเวณศีรษะ เพื่อบรรเทาอาการปวดศีรษะ วิงเวียนศีรษะ
  • ดอก ผล และเปลือกต้น มีสรรพคุณบำรุงธาตุ บำรุงร่างกาย บำรุงครรภ์ แก้คลื่นเหียน โบราณจะให้สตรีตั้งครรภ์ใช้ส่วนดอก ผล และเปลือกไม้ ปรุงเป็นยาต้มดื่ม
  • แก่นจำปี บำรุงประจำเดือน ใบ ช่วยขับระดูขาวของสตรี สำหรับสตรีที่ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือมีตกขาว โบราณจะให้นำแก่นและใบไปปรุงเป็นยาต้มดื่ม
  • ดอกตูมใช้สำหรับการรักษาอาการหลังการแท้งบุตร โดยนำดอกตูมมาต้มในน้ำเดือด แล้วดื่มก่อนอาหาร 3 เวลา เช้า กลางวัน เย็น
  • ชาวไทยใช้ดอกสด ทำน้ำอบ น้ำปรุงด้วยเช่นกัน ส่วนบุหงารำไปนั้น จะไม่นิยมใช้ดอก เพราะเมื่อแห้งจะมีกลิ่นออกเหม็นเปรี้ยว
  • หญิงสาวสมัยก่อนมักใช้ผูกเส้นผมให้ห้อยตุ้งติ้งเคลียข้างแก้ม เป็นเครื่องประดับ
  • แพทย์แผนโบราณของไทยใช้ดอกจำปีแขกปรุงยาเป็นหอมบำรุงหัวใจ เช่นเดียวกับจำปีและจำปา
  • ส่วนรากของจำปาแขก ต้มในน้ำเดือด รับประทานเพื่อใช้แก้โรคกระบังลมเคลื่อน
  • จำปีแขก ชาวจีนนิยมนำไปสกัดหัวน้ำมันสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมน้ำหอมและใช้แต่งกลิ่นชาด้วย สตรีชาวฮ่องกงสมัยก่อนนิยมใช้ดอกจำปีแขกเสียบมวยผมเพื่อให้ส่งกลิ่นหอมแทนการพรมน้ำหอม

ที่มาของข้อมูล

Nooteboom, H.P. and P. Chalermglin. (2009). The Magnoliaceae of Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 37: 111-138.

Xia, N., Y. Liu and H.P. Nooteboom. (2008). Magnoliaceae. In Flora of China Vol. 7: 80, 87, 90.

ชยันต์ พิเชียรสุนทร แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงศ์, คำอธิบาย ตำราพระโอสถพระนารายณ์, 2542.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
พลังงานที่ใช้ในการทำกิจกรรม
พลังงานที่ใช้ในการทำกิจกรรม

คำนวณพลังงานที่ใช้ในแต่ละกิจกรรมง่ายๆ ทำให้สามารถเพิ่มการขยับร่างกายได้มากขึ้น

เปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด และประสิทธิภาพ
เปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด และประสิทธิภาพ

ตารางเปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิดในรูปแบบต่างๆ มีประสิทธิภาพในการป้องกันอย่างไร ราคาเท่าไหร่ ใช้งานง่ายหรือยาก อ่านเลย!

ดูในแอป