มะเร็งและโรคร้าย

กระบังลม (Diaphragm) คืออะไรและมีหน้าที่อย่างไร

กายวิภาคและสรีรวิทยาของกระบังลม
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
กระบังลม (Diaphragm) คืออะไรและมีหน้าที่อย่างไร

กระบังลมคืออะไร และมีหน้าที่อย่างไร มีภาวะใดที่ส่งผลต่อกระบังลม

กายวิภาคของกระบังลม

กระบังลมเป็นกล้ามเนื้อชนิดหนึ่งรูปร่างคล้ายร่มชูชีพที่กั้นระหว่างส่วนอกและส่วนท้อง โดยเป็นพื้นของช่องอก และเพดานของช่องท้อง

กระบังลมมีรูเปิดทะลุอยู่ 3 รู ได้แก่

  • The esophagus opening เป็นช่องที่มีหลอดอาหารผ่าน
  • The aortic opening เป็นช่องที่มีเส้นเลือด aorta , thoracic duct และ azygous vein ผ่าน
  • The canal opening เป็นช่องที่มี inferior vena cava ผ่าน (หลอดเลือดขนาดใหญ่ที่รับเลือดกลับมาจากส่วนขาและส่วนของร่างกายใต้ต่อหัวใจ)

กระบังลมสามารถมองได้ 2 ด้าน หรือ "hemi-diaphragms” (hemi แปลว่าครึ่ง) โดยที่แต่ละด้านของกระบังลมจะมีเส้นประสาทมาเลี้ยง (left phrenic nerve และ right phrenic nerve) พร้อมทั้งควบคุมกล้ามเนื้อดังกล่าว ซึ่ง phrenic nerve มีต้นกำเนิดมาจาก cervical plexus ซึ่งนำเส้นประสาทตั้งแต่ C3 ถึง C5 nerve root (เส้นประสาทบริเวณคอที่อยู่ระดับกระดูกสันหลังส่วนคอ(cervical vertebra)ลำดับที่ 3 ถึง 5)

หน้าที่ของกระบังลม

กระบังลมทำหน้าที่เกี่ยวกับการหายใจ โดยจะหดเพื่อลดความดันในช่องอกเพื่อให้อากาศไหลเข้าช่องอก และเมื่อกระบังลมคลายอากาศก็จะไหลออกตาม

โดยส่วนมากกระบังลมจะหดตัวภายนอกอำนาจจิตใจ ทำให้เราสามารถหายใจได้แม้ในยามนอนหลับ แต่กระบังลมก็สามารถหดตัวภายใต้อำนาจจิตใจได้เช่นกัน เราใช้กล้ามเนื้อกระบังลมไม่เพียงการหายใจเข้าหรือการเค้นหายใจออก แต่ยังใช้ในการไอ จาม อาเจียน ปัสสาวะ ถ่ายอุจจาระ(โดยช่วยในการขยับลำไส้) และการคลอดลูก

การหายใจโดยใช้กระบังลม เป็นวิธีที่เสริมสร้างความแข็งแรงให้กับกระบังลม เพื่อที่จะทำให้สามารถหายใจเอาอากาศเข้าออกมากขึ้นโดยไม่ทำให้กล้ามเนื้ออกเหนื่อยล้า

ภาวะที่เกี่ยวข้องกับกระบังลม

การสะอึก (Hiccups) คือช่วงที่กระบังลมเกิดการระคายเคือง จากน้ำอัดลมเป็นต้น ทำให้เกิดการหดตัวภายนอกอำนาจจิตใจทำให้เกิดการสะอึก โดยที่เสียงสะอึกเกิดจากที่มีอากาศไหลออกในช่วงเดียวกับกระบังลมหดตัว

Hiatal hernia คือเมื่อกระบังลมส่วนที่มีหลอดอาหารผ่านมีความอ่อนแอ ทำให้หลอดอาหารส่วนล่างหรือกระเพาะอาหารสามารถทะลุจากช่องอกเข้ามาในช่องอกได้ ทำให้เกิดภาวะกรดไหลย้อนได้ (Gastroesophageal reflux disease) ซึ่งจะมีอาการแสบร้อนที่หน้าอกหรือลิ้นปี่ (Heartburn) และอาหารไม่ย่อย (Indigestion)

Congenital diaphragmatic hernia ซึ่งจะเกิดประมาณ 1 ใน 2000 คน โดยจะมีข้างใดข้างหนึ่งของกระบังลมไม่พัฒนา ทำให้มีอวัยวะภายในช่องท้องสามารถทะลุไปอยู่ในช่องอกได้ ซึ่งอาจทำให้ปอดไม่เจริญเติบโต (Pulmonary hypoplasia) โดยในปัจจุบันมีการศึกษาเพื่อช่วยเหลือเด็กที่มีอาการดังกล่าว โดยทำการผ่าตัดใส่กระบังลมเทียมซึ่งจะสามารถขยายตามการเจริญเติบโตและทำการสร้างได้

ภาวะอัมพาตของกระบังลม (Paralysis of the Diaphragm) โดยกระบังลมจะสามารถเกิดภาวะอัมพาตได้ทั้งแค่บางส่วนหรือทั้งกระบังลม ขึ้นอยู่กับการทำลายเส้นประสาทที่มาเลี้ยง เส้นประสาทดังกล่าวสามารถถูกทำลายได้หลายวิธี ดังนี้

  • จากการมีเนื้องอกในช่องอก (เช่น มะเร็งในปอด) บริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอ หรือที่ก้อนสมองมากดทับที่ phrenic nerve 
  • จากอุบัติเหตุที่ช่องปอดในส่วนที่มีเส้นประสาทไปเลี้ยง
  • จากโรคทางระบบประสาท เช่น เบาหวาน, Guillain-Barre syndrome และ muscular dystrophy

ซึ่งเมื่อมีด้านใดด้านหนึ่งของกระบังลมอัมพาตแล้ว จะทำให้เกิดเคลื่อนที่ในทางตรงข้ามกับในภาวะปกติ เช่น เคลื่อนที่ขึ้นขณะหายใจเช้า และเคลื่อนที่ลงขณะหายใจออก ทำให้เกิดการหายใจไม่อิ่ม โดยเฉพาะในตอนนอน

การผ่าตัดออก สามารถทำได้หากผู้ป่วยมี mesothelioma (มะเร็งที่เยื่อบุปอด) เนื่องจากสามารถเกิดการแพร่กระจายและส่งผลต่อกระบังลมได้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่